Ιστορικά του Δήμου Παμίσου-2

Ιστορικά του Δήμου Παμίσου: Το κοινοτικό σύστημα τοπικής διοίκησης ως πρώτη βαθμίδα τοπικής αυτοδιοίκησης, βασίστηκε στο θεσμό των δημογερόντων. Εκλέγονταν σε κάθε χωριό με ετήσια θητεία (ή και μεγαλύτερης διάρκειας). Ο θεσμός εφαρμόστηκε και στην επαναστατημένη Ελλάδα με αποφάσεις της Α΄ και της Β΄ Εθνοσυνέλευσης, ενώ στη Γ΄ Εθνοσυνέλευση οι κοινότητες θεσμοθετήθηκαν ως η κατώτερη βαθμίδα διοίκησης οι δημογέροντες ορίστηκαν ως όργανα της κεντρικής διοίκησης. Αυτό το ρόλο επεφύλαξε και ο Καποδίστριας το 1828, οργανώνοντας πιο συστηματικά τις κοινότητες. Οι πληροφορίες για πρόσωπα που έπαιξαν αυτοδιοικητικό ρόλο στο Νησί αυτή την περίοδο είναι λίγες, από διάφορα έγγραφα όμως προκύπτει ότι την περίοδο 1930-1931 υπηρετούσαν ως επαρχιακοί δημογέροντες Νησίου (ουσιαστικά στην περιφέρεια του μετέπειτα Δήμου Παμίσου) οι Παναγιώτης Δαρειώτης, Κωνσταντίνος Καλαμαριώτης και Αναγνώστης Καμπάς.
ΟΙ ΔΗΜΟΙ ΤΗΣ ΒΑΥΑΡΟΚΡΑΤΙΑΣ
Στην περίοδο της Βαυαροκρατίας θεμελιώθηκε το δημοτικό σύστημα διοίκησης αλλά στην ουσία καταργήθηκε η συμμετοχή των πολιτών στην εκλογή των τοπικών αρχόντων. Στις 27 Δεκεμβρίου 1833 υπογράφτηκε το Βασιλικό Διάταγμα “Περί του σχηματισμού και της διαιρέσεως των δήμων” οι οποίοι ήταν πλέον και νομικά πρόσωπα με αυτοδιοίκηση των τοπικών υποθέσεων και εδαφική-διοικητική περιφέρεια του κράτους
Οι δήμοι διαιρέθηκαν σε “τάξεις” ως εξής
– Δήμος α΄ τάξης όποιος είχε πληθυσμό τουλάχιστον 10.000 άτομα.
– Δήμος β΄ τάξης όποιος είχε πληθυσμό τουλάχιστον 2.000 άτομα (εδώ ανήκε ο Δήμος Παμίσου)
– Δήμος γ΄ τάξης όποιος είχε πληθυσμό λιγότερους από 2.000 κατοίκους
*
Θεωρητικά δικαίωμα ψήφου και εκλογής στις δημοτικές εκλογές είχαν όλοι άνω των 25 χρονών… πλην γυναικών και και… καταδίκων: “Το δικαίωμα του ψηφοφορείν και εκλέγεσθαι εις τας δημοτικάς εκλογάς ανήκει γενικώς μόνον εις εκείνους τους δημότας, οίτινες υπερέβησαν το εικοστόν πέμπτον έτος της ηλικίας των, έχουσι την μόνιμον διαμονήν των εις τον δήμον, ζώντες ανεξαρτήτως, και έδωκαν τον όρκον της υποταγής κατά το από 30 Ιανουαρίου (11 Φεβρουαρίου) 1833 διάταγμα.
Εξαιρούνται γενικώς:
α΄ Γυναίκες
β΄ Οσοι στερούνται της ελευθέρας διαχειρίσεως της περιουσίας των
γ΄ Οι κατηγορούμενοι επ’ εγκλήματι
δ΄ Οσοι δυνάμει αποφάσεως εγκληματικού Δικαστηρίου κατά τους ορισμούς του ποινικού κώδικος έχασαν δια πάντα ή πρός καιρον το δικαίωμα του ψηφοφορείν και του εκλέγεσθαι”.
*
Η θητεία των δημάρχων οριζόταν τριετής και προσδιοριζόταν διαδικασία παύσης από τα καθήκοντά τους: “Η υπηρεσία του Δημάρχου διαρκεί τρία έτη. Αν δε εν τω μεταξύ παύσουν οι ιδιότητες, δυνάμει των οποίων έγινεν η εκλογή ή εάν συμβώσι περιστάσεις τοιαύται, αι οποία ή έχουν εμποδίσει την εκλογήν, εις μεν την πρώτην περίπτωσιν απαιτείται αναγκαίως, εις δε την δευτέραν δύναται να παύση η υπηρεσία του Δημάρχου, και πριν παρέλθη η υπηρεσία του Δημάρχου, και πριν παρέλθη ο άνω προσδιωρισμένος καιρός.
Η παύσις του δημάρχου ενεργείται μόνον δι΄αποφάσεως του Βασιλέως, ακούσαντος την γνώμην του Υπουργικού Συμβουλίου ή δυνάμει δικαστικής αποφάσεως. .
Ο Νομάρχης έχει το δικαίωμα να παύη εις κατεπείγουσας περιπτώσεις τον Δήμαρχον, οφείλει δε να αναφέρη τούτο εντός τριών ημερών εις την αρμοδίαν Γραμματείαν της Επικρατείας, εκθέτων τας αιτίας της τοιαύτης παύσεως και επισυνάπτων και τας περί τούτου πράξεις.
Η Γραμματεία οφείλει εντός τριών ημέρων, αφού λάβη την αναφοράν του Νομάρχου, ή να διατάξη την αποκατάστασιν του προσωρινώς πεπαευμένου δημάρχου, ή να προβάλη την αποβολήν αυτού εις τον Βασιλέα”.
*
Θεσμοθετούταν ακόμη οι πάρεδροι ως βοηθοί των δημάρχων: “Οι Πάρεδροι είναι βοηθοί του Δημάρχου εις την εκτέλεσιν των εργασιών αυτού. Θέλουσι δε ενεργεί κατά τας παραγγελίας του.
Αν τύχει εις τον Δήμαρχον εμπόδιον τι, ο Πάρεδρος του μέρους όπου διαμένει ο Δήμαρχος, τον διαδέχεται. Εάν δε ήναι περισσότεροι Πάρεδροι εις τον αυτόν Δήμον, η προτίμησις δίδεται κατά την προσιοδρισθείσαν υπό του Βασιλέως σειράν”.
*
Η διαδικασία εκλογής δημάρχου ξεκινούσε από την εκλογή του δημοτικού συμβουλίου αλλά σε αυτή συμμετείχαν εκείνοι οι οποίοι πλήρωναν στο δήμο τους περισσότερους άμεσους φόρους, και ο αριθμός τους εξαρτώταν από τον πληθυσμό: ¨Τα μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου εκλέγονται αμέσως.
Η εκλογή ενεργείται συνερχομένων επί τούτω των εχόντων το δικαίωμα της ψηφοφορίας δημοτών.
Εις την συνέλευσιν ταύτην συγκαλούνται εκ των ρηθέντων δημοτών οι μάλλον φορολογούμενοι ως προς τους αμέσους φόρους του δήμου, εις τρόπον δε ώστε ο αριθμός των συνερχομένων εις τους δήμους της τρίτης τάξεως να εξισούται με το όγδοον μέρος του όλου αριθμού των κατοίκων. Εις δε τους δευτέρας, να αυξάνει ανά εξ δια πάσαν επέκεινα των δύο χιλιάδων εκατοντάδα κατοίκων. Εις δε τους Δήμους της πρώτης, να προβαίνει αυξάνων κατά πέντε εις εκάστην περαιτέρω εκατοντάδα.
Ο συνολικός αριθμός των μελών της συνελεύσεως δεν πρέπει ποτέ να ήναι ολιγώτερος των 30, ενόσω υπάρχουν εις τον αυτόν Δήμον τόσοι δημόται υπαγόμενοι εις άμεσον φορολογίαν και έχοντες το δικαίωμα της ψηφοφορίας.
Πας δημότης έχων τας κατά νόμον ιδιότητας, δύναται να εκλεγή.
Θα πρέπη όμως τα δύο τρίτα των μελών του Δημοτικού Συμβουλίου να εκλέγωνται εκ των λαμβανόντων μέρος εις την συνέλευσιν”.
Ετσι με δεδομένο ότι κατά την ίδρυσή του ο Δήμος Παμίσου είχε 3.332 κατοίκους, ψήφιζαν (3.332 : 😎 416 + (13 Χ 6) 78 = 494 άτομα.
*
Οσοι ψήφιζαν μπορούσαν να ψηφίσουν 18 υποψηφίους (για το Δήμο Παμίσου εν προκειμένω), όσοι εκλέγονταν δηλαδή, ενώ προβλέπονταν και 6 αναπληρωματικοί: “Εις τας εκλογάς των δημοτικών συμβούλων έκαστος των ψηφοφόρων έχει δικαίωμα να προτείνη:
[…] Εις τους δήμους β΄ τάξεως:
1. Εάν μεν το Δημοτικόν Συμβούλιον πρόκηται να σχηματισθεί δια πρώτην φορά, δέκα οκτώ υποψηφίους.
2. Εάν δε μέλλη ανανεωθεί κατά το τριτημόριον, έξ.
Οι αμέσως μετά τα εκλεχθέντα μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου λαβόντες τας περισσοτέρας ψήφους γίνονται συμπληρωματικά μέλη.
Ο αριθμός αυτών είναι […]
2. Εις τους Δήμους δευτέρας τάξεως, έξ.
Δια να έχη κύρος μια πράξις εκλογής, απαιτείται να ψηφοφορήσωσι τουλάχιστον τα δύο τρίτα των εκλογέων. Δεν συγχωρείται δε η δι’ αντιπροσώπου ψηφοφορία”.
*
Η εκλογή του Δημάρχου και του Παρέδρου γινόταν από εκλεκτορικό σώμα στο οποίο συμμετείχαν τα μέλη του δημοτικού συμβουλίου και άλλοι τόσοι από τους περισσότερο φορολογούμενος. Στο Δήμο Παμίσου δηλαδή συμμετείχαν 36 εκλογείς. Για τη θέση του δημάρχου εκλέγονταν τρεις και για τη θέση του παρέδρου ένας: “Δια πάσαν θέσιν Δημάρχου εκλέγονται τρεις υποψήφιοι δια πάσαν δε Παρέδρου, εις μόνος.
Η εκλογή τούτων ανατίθεται εις ιδιαίτερον Δημαιρεσιακόν Συμβούλιον.
Το Δημαιρεσιακόν Συμβούλιον σύγκειται:
1. Εκ των μελών του Δημοτικού Συμβουλίου και
2. Εξ ίσου αριθμούν των πλέον φορολογουμένων και εχόντων το δικαίωμα της ψηφοφορίας δημοτών.
Εκαστος δημότης, έχων τα κατά νόμον χαρακτηριστικά, και μη εξαιρούμενος δι’ οιονδήποτε των εκεί εκτεθειμένων αιτίων, έχει το δικαίωμα του εκλέγεσθαι.
Εις θέσον Δημάρχου και Παρέδρου δεν δύνανται να εκλεχθούν:
1. Οι δημόισοι υπάλληλοι και οι εν ενεργεία στρατιωτικοί.
2. Οι ιερείς και οι δημόσιοι δάσκαλοι.
Αι εκλογαί διευθύνονται παρά Δημαιρεσιακής Επιτροπής συγκειμένης από ένα Πρόεδρον και δύο μέλη του Δημαιρεσιακού Συμβουλίου.
Ο Επαρχος είναι Πρόεδρος της Δημαιρεσιακής Επιτροπής δύναται δε να παραχωρήση το Προεδρείον εις εν μέλος του Δημαιρεσιακού Συμβουλίου.
Τα δύο μέλη της Δημαιρεσιακής Επιτροπής εκλέγονται παρά του Δημαιρεσιακού Συμβουλίου.
Δια να έχη κύρος η εκλογή, απαιτείται τουλάχιστον η παρουσία των τριών τετάρτων του Δημαιρεσιακού Συμβουλίου, και η απόλυτος πλειοψηφία. Ισοψηφίας δε τυχούσης, αποφασίζει ο λαχνός”.
*
Οταν τελείωναν όλα αυτά, πήγαινανα τα πρακτικά στο Βασιλιά ο οποίος και αποφάσιζε ποιός από τους τρεις θα ήταν δήμαρχος και ποιός πάρεδρος: “Επικυρωθείσης της πράξεως εκλογής, γίνεται ο διορισμός των Δημάρχων και των Παρέδρων.
Οι Δήμαρχοι και οι Πάρεδροι διορίζονται εις τους μεν Δήμους α΄ και β΄ τάξεως παρά του Βασιλέως, εις δε τους Δήμους γ΄ τάξεως, παρά της Νομαρχίας λαμβανούσης επί τούτω πληρεξουσιότητα παρά του Βασιλέως.
Οι μετά τον διορισμόν του Δημάρχου υπόλοιποι δύο υποψήφιοι δια την θέσιν του Δημάρχου δύνανται να διορισθώσι Πάρεδροι”.
*
Στην περίπτωση που για οποιοδήποτε λόγο χήρευσε η θέση του δημάρχου γινόταν επαναληπτική εκλογή μέχρι τη λήξη της θητείας του προηγούμενου.
“Αν θέσις Δημάρχου η Παρέδρου χηρεύσει εν τω διαστήματι της τριετούς περιόδου, γίνεται ευθύς νέα εκλογή. Ο νεοδιορισθείς ενεργεί τα της υπηρεσίας του δι’ όσον μόνον καιρόν έπρεπε να διαρκέση η υπηρεσία του προκατόχου του”.
Οι ειδικές ρυθμίσεις έχουν τη δική τους σημασία για την ερμηνεία φαινομένων που παρατηρήθηκαν στο διάστημα μέχρι το 1866 κατά το οποίο ίσχυσαν οι σχετικές διατάξεις.
[Στη φωτογραφία το ο νόμος του Οθωνα «Περί συστάσεως Δήμων» στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης που κυκλοφορούσε… δίγλωσση (Ελληνικά αριστερά, Γερμανικά δεξιά)]
Προβολή Σχολίων