Το «κονάκι του Ιαρίς αγά», 1660

Η ανασύνθεση μιας περιοχής με βάση ιστορικά και άλλα στοιχεία, έχει πάντοτε ξεχωριστό ενδιαφέρον. Πολύ περισσότερο όταν μπορούμε να εντοπίσουμε σημεία στα οποία υπήρχαν σημαντικές δραστηριότητες που έσβησαν στην πορεία του τόπου.
Πάμε λοιπόν να βρούμε που ήταν το “κονάκι του πασά” στο Νησί και πως εξελίχθηκε η περιοχή του. Μια πολύ παλιά μαρτυρία είναι αυτή του Εβλιά Τσελεμπί ο οποίος πέρασε από το γενέθλιο τόπο γύρω στο 1668. Γράφει λοιπόν ότι “φιλοξενεί τους ξένους στο κονάκι του ο Ιαρίς αγάς, τόσο πολύ φιλόξενος που μπορεί να φιλοξενήσει ακόμη και χίλιους καβαλάρηδες” (1).
Κατά πως φαίνεται από την μικρή περιγραφή το κονάκι διέθετε μεγάλο χώρο γύρω από αυτό για να μπορεί να φιλοξενήσει έστω και με την υπερβολή του Τσελεμπί, χίλιους καβαλάρηδες.
Η επόμενη περιγραφή είναι του Δημήτριου Καλαμαριώτη το 1823 ο οποίος ζητάει να δοθεί σε κάποιον το “κονάκι του βοεβόδα” για να μην καταστραφεί: “Εις την πατρίδα μου, το Νησί, ευρίσκεται ένα οσπίτιον εθνικόν, εις το οποίον εκατοικούσαν οι κατά καιρόν βοϊβονδάδες. Και εις το περιαύλιον τούτου του οσπιτίου ήτον και εν λιτριβείον, και αυτόν εθνικόν. Και έως τον απερασμένον Φεβρουάριον, όπου εγώ ήμουν εκεί, από το μεν οσπίτον εσώζοντο μόνον τα τείχη και η σκεπή, από δε το λιτριβείον μόνον οι πέτρες. Με το ναν το εκειοποιήθη ένας Σπατριάτης και εκάθετο μέσα ως εθνικόν. Εως τώρα όμως δεν ηξεύρω αν σώζωνται και αυτά. Εάν όμως και σώζωνται έως τώρα, τον παρόντα χειμώνα εξάπαντος αυτά τα τείχη και η σκεπή μέλλει να αφανιστούν, με το να μην είναι άλλο οσπίτιον εκεί εθνικόν, ούτε εργαστήρια και μύλοι, παρά αυτό μόνον. Ητον καλόν να πωληθή. Και με το ναν το θεωρώ και αυτό κατά το παρόν δύσκολον, δίνω την γνώμην μου, δια να γλυτώσουν αυτά όποιυ έμεναν. Αυτό το οσπίτιον να δοθή από το μέρος της Διοικήσεως εις ενός, όποιον εγκρίνει, επί σκέψιν ότι χωρίς τούτο ούτε οσπίτιον θα υπάρχει” (2).
Σε άλλη επιστολή του ζητάει να του παραχωρηθεί έναντι ενός ορισμένου ποσού, δεν γνωρίζουμε όμως την κατάληξη της υπόθεσης.
Η επόμενη αναφορά είναι του δάσκαλου Π. Μπούα ο οποίος σε έκθεση την οποία υπέβαλε προς την κυβέρνηση το 1830 για την κατασκευή σχολείου στο Νησί γράφει: “επεσκέφθην επομένως δειχθέντα τινά τόπον αφιερωμένον εις δημόσια καταστήματα, όπου εγκριθείς και τόπος για την οικοδομήν του σχολείου εκλέξαμεν την αρμοδίαν θέσιν, τα θεμέλια του Κονακίου λεγομένη” (3).
Και πολλά χρόνια αργότερα μεταφέροντας τη λαϊκή παράδοση, ο Θεόδωρος Γούνας προσδιορίζει με ακρίβεια τη θέση του αναφερόμενος στο κτήριο που εγκαταστάθηκε ο Ιμπραήμ όταν έφθασε στο Νησί: “Του νέου τούτου Αττίλα εγκαταστάντος εν Μεσσήνη, το διοικητήριον υψούτο εκεί όπου σήμερον η πρώτη του δημοτικού των αρρένων σχολή, ανεγερθείσα επί των ερειπίων εκείνου” (4).
Σκόρπια στοιχεία τα οποία όμως “δένουν” με τη σημερινή εικόνα του Νησιού: Το κονάκι βρισκόταν εκεί που υπάρχει σήμερα το κτήριο της Τράπεζας Πειραιώς. Στο σημείο αυτό κτίστηκε το 1ο Δημοτικό Σχολείου που αποτελούσε χώρο μάθησης αλλά και εκδηλώσεων για την πόλη μέχρι πριν τον πόλεμο όταν το αγόρασε η Αγροτική Τράπεζα που στεγάστηκε εκεί τα μεταπολεμικά χρόνια. Κατεδαφίστηκε γύρω στα 1970 και κατασκευάστηκε το σημερινό κτήριο.
Η ευρύτερη περιοχή αποτελούσε εθνική γη (καθώς αποτελούσε ιδιοκτησία της τούρκικης διοίκησης) η οποία ευτυχώς δεν καταπατήθηκε, πέρασε στο δήμο (ήδη το Μπούας αναφέρεται σε χώρο που προοριζόταν για καταστήματα), ο οποίος πολύ αργότερα πούλησε το οικόπεδο στην Εθνική Τράπεζα για να κατασκευάσει το κτήριό της (η κοινότητα για την ακρίβεια). Το υπόλοιπο τμήμα εθνικής γης αποτέλεσε την “πλατεία αλωνίων” όπου οι Νησιώτες άπλωναν τα καλαμπόκια και αργότερα τα φασόλια για να ξεραθούν, η οποία και διαμορφώθηκε στη συνέχεια σε πάρκο και πλατεία (γύρω στα 1930).
Με μια ορισμένη δόση αυθαιρεσίας, το “κονάκι του Ιαρίς αγά” (γιαυτό και η αναφορά της πόλης στη Γεωγραφία του Μελέτιου ως Νησί του Δρίζαγα) με το μεγάλο χώρο φιλοξενίας καβαλάρηδων, είναι ο ευρύτερος χώρος σημερινής της πλατείας και του πάρκου.
[Στη φωτογραφία το κτήριο του 1ου Δημοτικού Σχολείου τη δεκαετία 1950-1960 όταν εκεί λειτουργούσε η Αγροτική Τράπεζα, χτισμένο στο χώρο που βρισκόταν το κονάκι του πασά]
(1) Θανάση Π. Κωστάκη “Ο Elviya Celebi Στην Πελοπόννησο” – Πελοποννησιακά, τόμος ΙΔ
(2) ¨Αρχεία Ελληνικής Παλιγγενεσίας” τόμος 11ος
(3) Βασίλη. Νικ. Βεργόπουλου “1829… το πρώτο μας σχολείο στο Νησί”
(4) Στράτου Κτεναβέα “Μεσσηνιακή Επετηρίς” 1908
Προβολή Σχολίων