«Η πολιτική εκπροσώπηση του Νησιού 1822-1935»
Ηλίας Μπιτσάνης
1-7-2020
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ιστορία του Νησιού παρουσιάζει το θέμα της πολιτικής εκπροσώπησης. Η οποία ξεκινά από την πληρεξουσιότητα για συμμετοχή στις Εθνοσυνελεύσεις και συνεχίζεται με τις εκλογές για βουλευτές. Φιλοδοξίες και διαμάχες συνοδεύουν αυτή την πορεία που ξεκινά από το 1923 καθώς το Νησί δεν εκπροσωπήθηκε στην Α΄Εθνοσυνέλευση. Πολύτιμες πληροφορίες γι’ αυτό το θέμα δίνει το “Μητρώο πληρεξουσίων, γερουσιαστών και βουλευτών 1822 – 1935” που έχει συνταχθεί από την αρμόδια υπηρεσία της Βουλής.
Σύμφωνα με αυτό συμμετείχαν ως πληρεξούσιοι Νησίου:
Στη Β΄Εθνοσυνέλευση του 1923 αντιπρόσωποι Γεώργιος Δαρειώτης και Δημήτριος Καλαμαριώτης.
Στη Γ΄Εθνοσυνέλευση 1926 Επίδαυρος Γεώργιος Δαρειώτης και Παναγιώτης Καλαμαριώτης, Γ΄Εθνοσυνέλευση Ερμιόνη 1927 Παναγιώτης Καλαμαριώτης, Γ΄Εθνοσυνέλευση Τροιζινία 1927 Γεώργιος Δαρειώτης και Παναγιώτης Καλαμαριώτης
Στη Δ΄Εθνοσυνέλευση Αργος 1829 Παναγιώτης Καλαμαριώτης, Κωνσταντίνος Νικολάου
Στην Ε΄Εθνοσυνέλευση Αργος 1931 Παναγιώτης Καλαμαριώτης, Κωνσταντίνος Νικολάου.
Στην Ε΄Εθνοσυνέλευση Ναύπλιο 1931 Παναγιώτης Καλαμαριώτης, Κωνσταντίνος Νικολάου
Στην Α΄Εθνική Συνέλευση 1843 Παναγιώτης Δαρειώτης, Παναγιώτης Καλαμαριώτης
Στη συνέχεια εκλέγονται ανά περίοδο βουλευτές της επαρχίας Μεσσήνης οι:
Α΄Βουλή (7/9/1844 – 14/4/1847) : Παναγιώτης Δαρειώτης, Παναγιώτης Καλαμαριώτης, Παναγιώτης Παπατσώνης.
Β΄Βουλή (28/7/1947 – 27/7/1850): Παναγιώτης Δαρειώτης, Ιωάννης Παπατσώνης, Παναγιώτης Παπατσώνης.
Γ΄Βουλή (30/10/1850 – 27/10/1853): Αλέξανδρος Κουμουνδούρος, Κωνσταντίνος Λυμπερόπουλος, Χρήστος Οικονομίδης.
Δ΄Βουλή (30/10/1853 – 28/10/1856): Εμμανουήλ Δαρειώτης (θανών) και αντ’ αυτού Σπήλιος Αντωνόπουλος, Αλέξανδρος Κουμουνδούρος, Παναγιώτης Παπατσώνης.
Ε΄Βουλή (7/12/1856 – 24/5/1859): Σπήλιος Αντωνόπουλος, Αλέξανδρος Κουμουνδούρος, Παναγιώτης Παπατσώνης.
ΣΤ΄Βουλή (29/10/1859 – 16/11/1860): Σπήλιος Αντωνόπουλος, Αλέξανδρος Κουμουνδούρος, Παναγιώτης Παπατσώνης.
Ζ΄Βουλή (15/2/1861 – 11/9/1962): Παναγιώτης Καλαμαριώτης, Κωνσταντίνος Λυμπερόπουλος, Παναγιώτης Παπατσώνης)
Β΄Εθνοσυνέλευση (24/11/1862 – 16/11/1864): Αναγνώστης Σταθόπουλος, Δημήτριος Μερλόπουλος, Νικόλαος Μιχάλος, Αναγνώστης Νικολαΐδης, Αλέξανδρος Κουμουνδούρος, Σπήλιος Αντωνόπουλος.
Α΄Βουλή (14/5/1865 – 26/1/1868): Παναγιώτης Καλαμαριώτης, Αλέξανδρος Κουμουνδούρος, Περικλής Μπούτος.
Β΄Βουλή (21/3/1868 – 17/3/1869): Σπήλιος Αντωνόπουλος, Κωνσταντίνος Λυμπερόπουλος, Αναγνώστης Νικολαΐδης.
Γ΄Βουλή (16/5/1869 – 28/12/1871): Αλέξανδρος Κουμουνδούρος, Περικλής Μπούτος, Ιωάννης Παπατσώνης (στην Α΄Σύνοδο) και αντ’ αυτού Ιωάννης Καρατζάς).
Δ΄Βουλή (26/2/1872 – 29/11/1872): Αλέξανδρος Κουμουνδούρος, Περικλής Μπούτος, Ιωάννης Καρατζάς.
Ε΄Βουλή (27/1/1873 – 26/4/1874): Περικλής Μπούτος, Σπήλιος Αντωνόπουλος, Αλέξανδρος Κουμουνδούρος.
ΣΤ΄Βουλή (23/6/1874 – 19/5/1875): Περικλής Μπούτος, Σπήλιος Αντωνόπουλος, Αλέξανδρος Κουμουνδούρος.
Ζ΄Βουλή (18/7/1875 – 17/7/1879): Αναγνώστης Νικολαΐδης, Σπήλιος Αντωνόπουλος, Αλέξανδρος Κουμουνδούρος.
Η΄Βουλή (23/9/1879 – 17/7/1879): Σπήλιος Αντωνόπουλος, Αλέξανδρος Κουμουνδούρος, Κωνσταντίνος Αλ. Κουμουνδούρος, Περικλής Μπούτος.
Θ΄Βουλή (20/12/1881 – 12/2/1885): Σπήλιος Αντωνόπουλος, Αλέξανδρος Κουμουνδούρος (θανών) και αντ’αυτού Κωνσταντίνος Μπούτος, Κωνσταντίνος Κουμουνδούρος, Περικλής Μπούτος.
Ι΄Βουλή (7/4/1885 – 6/11/1886): Σπήλιος Αντωνόπουλος, Κωνσταντίνος Αλ. Κουμουνδούρος, Δημήτριος Λυμπερόπουλος, Ιωάννης Νικολαΐδης.
Ακολουθούν δύο εκλογές με τους βουλευτές εκλεγόμενους σε ολόκληρη τη Μεσσηνία. Από την περιοχή της Μεσσήνης εκλέγονται οι Κωνσταντίνος Αλ. Κουμουνδούρος, Περικλής Μπούτος (4/1/1887 – 17/8/1890) και Κωνσταντίνος Αλ. Κουμουνδούρος, Δημ. Λυμπερόπουλος (14/10/1890 – 12/3/1892).
ΙΓ΄Βουλή (3/5/1892 – 20/2/1895): Αλκιβιάδης Δεληγιάννης, Αντώνιος Καρατζάς, Παναγιώτης Μερλόπουλος, Αθανάσιος Παπαχελάς.
ΙΔ΄Βουλή (16/4/1895 – 9/12/1898): Αλκιβιάδης Δεληγιάννης, Αντώνιος Καρατζάς, Παναγιώτης Μερλόπουλος, Περικλής Μπούτος.
ΙΕ΄Βουλή (7/2/1899 – 19/9/1902): Σπυρίδων Αλ. Κουμουνδούρος, Γ. Λυμπερόπουλος, Δημήτριος Λαμπρόπουλος, Περικλής Μπούτος.
ΙΣΤ΄Βουλή (17/1/1902 – 22/12/1905): Σπυρίδων Αλ. Κουμουνδούρος, Περικλής Μπούτος, Ιωάννης Νικολαΐδης, Παναγιώτης Μερλόπουλος.
ΙΖ΄Βουλή (20/2/1905 – 1/2/1906): Σπυρίδων Αλ. Κουμουνδούρος, Κωνσταντίνος Λυμπερόπουλος του Λυμπερίου, Παναγιώτης Μερλόπουλος, Νικόλαος Νικητόπουλος.
ΙΗ΄Βουλή (26/3/1906 – 25/3/1910): Παναγιώτης Μερλόπουλος, Δημήτριος Γ. Φεσσάς (στην Α’ Σύνοδο) αντ’ αυτού Νικόλαος Νικητόπουλος, Περικλής Μπούτος (θανών) και αντ’ αυτού Γεώργιος Ν. Μπούτος.
Στη συνέχεια οι εκλογές γίνονται σε επίπεδο Νομού και σε αυτές εκλέγονται οι εξής Νησιώτες ή έχοντες ιδιαίτερη σχέση με την πόλη:
Φώτιος Βακαλόπουλος (28/11/1910 – 20/12/1911)
Αλέξανδρος Εμπειρίκος – Κουμουνδούρος (7/11/1926 – 9/7/1928, 20/9/1932 – 24/1/1933, 5/3/1933 – 1/4/1935)
Κωνσταντίνος Αλ. Κουμουνδούρος (8/8/1910 – 12/10/1910, 11/3/1912 – 18/4/1915, 31/5/1915 – 29/10/1915, 6/12/1905 – 30/6/1917, 12/6/1917 – 10/9/1920, 1/11/1920 – 21/9/1922).
Κουμουνδούρος Σπυρίδων (8/8/1910 – 12/10/1910, 6/12/1915 – 30/6/1917, 1/11/1920 – 21/9/1922)
Μερλόπουλος Παναγιώτης (8/8/1910 – 12/10/1910, 28/11/1910 – 20/12/1911, 11/3/1912 – 18/4/1915, 31/5/1915 – 29/10/1917, 12/7/1917 – 10/9/1920, 16/12/1923 – 30/9/1925, 7/11/1926 – 9/7/1928)
Φεσσάς Δ. Εμμανουήλ (7/11/1928 – 9/7/1928, 9/6/1935 – 26/1/1936 και γερουσιαστής το 1932).
Σε όλη αυτή τη διαδρομή τα στοιχεία της οικογενειοκρατίας είναι έντομα, ενώ όπως φαίνεται τα “πολιτικά τζάκια” μεταβάλλονται στο πέρασμα του χρόνου, σχηματίζονται “προσωπικά κόμματα” που διαφεντεύουν την πολιτική ζωή του τόπου μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας 1930-1940, όταν σε όλα τα επίπεδα έχουν διαμορφωθεί τα εθνικής κλίμακας κόμματα και η πολιτική διαπάλει έχει πάρει πολύ έντονα χαρακτηριστικά.
[Πίνακας του Ludwig Michael von Schwanthaler, η Εθνοσυνέλευση στην Επίδαυρο, απεικονίζεται η στιγμή της ορκωμοσίας των πληρεξουσίων μπροστά στο «Προσωρινόν πολίτευμα της Ελλάδος»]