Σαν σήμερα, στις 26 Οκτωβρίου 1944, στον Αγιο Δημήτριο της Μεσσήνης τελέσθηκε μνημόσυνο για τους νεκρούς του αγώνα κατά των Γερμανών και των ταγματασφαλιτών, με την παρουσία των συγγενών και πλήθους κόσμου. Μια πληροφορία πριν “ταφεί” στη σιωπή η υπόθεση της εθνικής αντίστασης στο Νησί που αποτελεί ένα μεγάλο κεφάλαιο στην νεότερη ιστορία του. Η ημέρα εκείνη ήταν ακόμη εθνική γιορτή σε ανάμνηση της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης ανήμερα τ’ Αγιοδημητριού και η γιορτή γινόταν στη φερώνυμη εκκλησία. Η είδηση από την “Ελεύθερη Μεσσηνία” (29/10/1944), περιλαμβάνει και μια άγνωστη μαρτυρία: Στο κέντρο της πλατείας είχε ανοιχτεί κενοτάφειο για τους νεκρούς του αγώνα, στο οποίοι τελέστηκε δοξολογία και έγιναν καταθέσει στεφάνων. Η επιλογή του σημείου ίσως δεν ήταν άσχετη με την ομαδική εκτέλεση πατριωτών στις 6 Ιουνίου 1944. Η οποία όμως δεν είναι και η μοναδική. Η σιωπή για την εθνική αντίσταση στο Νησί διαρκεί δεκαετίες και αυτό κάνει περισσότερο αναγκαία την ανάδειξη της συμβολής των ανθρώπων της στη νίκη κατά των Γερμανών και των ταγματασφαλιτών. Εχουν χαθεί πολύτιμος χρόνος και μαρτυρίες, έχουν όμως διασωθεί αρκετά πράγματα. Και μπορούν να διασωθούν περισσότερα με τη συμβολή εκείνων που έζησαν ή άκουσαν ιστορίες για την εθνική αντίσταση στον τόπο μας.

Σήμερα παραθέτω πάλι έναν κατάλογο με τους πατριώτες των οποίων τιμήθηκε η μνήμη εκείνη την ημέρα (και για τελευταία δυστυχώς φορά) από τις έρευνες οι οποίες έχουν γίνει, που ασφαλώς είναι ελλιπής και ίσως έχει κάποια στοιχεία λανθασμένα, περιμένοντας τη συμβολή των ανθρώπων οι οποίοι κατά πάσα πιθανότητα γνωρίζουν περισσότερα.

1. Αναστασόπουλος Γιάννης του Γεωργίου: Γεννήθηκε στη Μεσσήνη το 1898. Συνελήφθη από τους Γερμανούς στις 22 Οκτωβρίου 1943 στην Καλαμάτα. Οδηγήθηκε όμηρος στο Νταχάου, όπου και άφησε την τελευταία του πνοή.

2. Βενέτος Γεώργιος, ξυλοσχίστης: Γεννήθηκε το 1918 και έμενε στη Μεσσήνη. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στο στρατόπεδο της Καλαμάτας στις 8 Φεβρουαρίου 1944.

3. Βλαχάκης Κωνσταντίνος, καθηγητής φιλόλογος: Εκτελέστηε από τους Γερμανούς και ταγματασφαλίτες στην πλατεία της Μεσσήνης στις 6 Ιουνίου 1944.

4. Δρινέας Γιάννης, απόφοιτος ΑΣΟΕΕ: Γεννήθηκε στη Μεσσήνη, διετέλεσε γραμματέας της Περιφερειακής Επιτροπής Μεσσηνίας του ΚΚΕ. Σκοτώθηκε την 1η Οκτωβρίου 1943 στη Λεύκη Τριφυλίας.

5. Ζέππος Γιώργος, αγρότης: Γεννήθηκε το 1914, εκτελέστηκε από τους Γερμανούς και ταγματασφαλίτες στην πλατεία της Μεσσήνης στις 6 Ιουνίου 1944.

6. Ηλιοπούλου Παναγιώτα του Γεωργίου: Γεννήθηκε το 1909 στη Μεσσήνη, εκτελέστηκε στη Λάρισα στις 28 Σεπτεμβρίου 1943.

7. Κάβετας Αναστάσιος, οδηγός: Γεννήθηκε το 1900 στη Μεσσήνη, εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στο στρατόπεδο Καλαμάτας στις 8 Φεβρουαριου 1944.

8. Καλογιάννης Ευάγγελος: Εκτελέστηκε στην πλατεία της Μεσσήνης στις 23 Φεβρουαρίου 1944.

9. Καντιάνης Γιώργος, ξυλέμπορος: Γεννήθηκε το 1906 στη Μεσσήνη, εκτελέστηκε στην πλατεία της Μεσσήνης στις 6 Ιουνίου 1944 από τους Γερμανούς και τους ταγματασφαλίτες.

10. Καρτερολιώτης Αντώνιος, φανοποιός: Γεννήθηκε το 1922 στη Μεσσήνη, εκτελέστηκε στις 21 Ιουνίου 1944.

11. Κασόρας Γιάννης, μαθητής: Γεννήθηκε το 1926 στη Μεσσήνη. Τον εκτέλεσαν οι Γερμανοί ενώπροσπαθούσε να πάρει όπλα από τους συνθηκολογήσαντες Ιταλούς, στις 15 Σεπτεμβρίου 1943, στην περιοχή του Μαυρομματέικου γεφυριού.

12. Κούτης Παναγιωτης, κρεοπώλης: Γεννήθηκε το 1878 στη Μεσσήνη, εκτελέστηκε στις 6 Ιουνίου 1944 στη Μεσσήνη από τους Γερμανούς και τους ταγματασφαλίτες.

13. Λαμπρινόπουλος Απόστολος, μανάβης: Γεννήθηκε το 1916 στη Μεσσήνη και κατοικούσε στην Καλαμάτα. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στο στρατόπεδο στις 8 Φεβρουαρίου 1944.

14. Λιβαδάς Βασίλης: Γεννήθηκε το 1907 στη Μεσσήνη και έμενε στην Καλαμάτα, εκτελέστηκε στις 16 Μαΐου 1944 στον τοίχο του “Μεσσηνιακού” από τους ταγματασφαλίτες του Κατσαρέα.

15. Μακαρούνης Γιώργος του Νικολάου, απόφοιτος νομικής: Γεννήθηκε το 1917 στη Μεσσήνη, πήρε μέρος στην εθνική αντίσταση, συνελήφθη από τους Ιταλούς και καταδικάστηκε σε θάνατο με την κατηγορία ότι έδινε πληροφορίες στους Αγγλους. Εκτελέστηκε στο Γ’ Νεκροταφείο Νίκαιας τον Ιανουάριο του 1943.

16. Μανδηλαράς Γιάννης: Η καταγωγή του ήταν από το Μεσσήνη. Εκτελέστηκε απο τα Γερμανικά στρατεύματα κατοχής μαζί με τους Μεσσήνιους Παπαγιωργόπουλο και Καϊχραναρο στην Τρίπολη στις 3 Αυγούστου 1944 σε αντίποινα για την ανατίναξη σιδηροδρομικής γέφυρας στο Ρούτσι Μεγαλόπολης από ομάδα του ΕΛΑΣ.

17. Μανίτσας Απόστολος του Μιχάλη: Γεννήθηκε στη Μεσσήνη, μαζί με τους αδελφούς του Παναγιώτη και Νικο ήταν μαχητές της ΟΠΛΑ. Εκτελέστηκε στις 2 Φεβρουαρίου 1944.

18. Μαντζώρος Γιώργος: Γεννήθηκε στη Μεσσήνη, εκτελέστηκε από τους Γερμανούς και τους ταγματασφαλίτες στις 23 Φεβρουαρίου 1944.

19. Μέλος Κώστας: Γεννήθηκε το 1927 στη Μεσσήνη, εκτελέστηκε από τους Γερμανούς και τους συνεργάτες τους στην όχθη του Νέδοντα την πρωτομαγιά του 1944.

20. Μιχαλόπουλος Δημήτριος του Διονυσίου, αγρότης: Γεννήθηκε στη Μεσσήνη το 1900, εκτελέστηκε στις 16 Ιουνίου 1944.

21. Μουγκός Γιώργος του Παναγιώτη, μεσίτης: Γεννήθηκε στου Χαλβάτσου το 1922 και κατοικούσε στη Μεσσήνη, εκτελέστηκε από τους ταγματασφαλίτες στο Νέδοντα στις 16 Ιουνίου 1944.

22. Μπίρης Παναγιώτης: Γεννήθηκε στη Μεσσήνη το 1919. Στέλεχος της ΕΠΟΝ Τριφυλίας συνελήφθη από τους Ιταλούς έξω από την Κυπαρισσία την 1η Σεπτεμβρίου 1943 και εκτελέστηκε από του Γερμανούς στην Τρίπολη στις 12 Δεκεμβρίου 1943.

23. Μπότης Νίκος: Γεννήθηκε στη Μεσσήνη, πήρε μέρος στην εθνικη αντίσταση με τον ΕΛΑΣ, μαζί με τον πατέρα του Γιάννη και τον αδερφό του Γιώργο. Ερχόμενος στη Μεσσήνη προδόθηκε στα ιταλικά στρατεύματα κατοχής και εκτελέστηκε κοντά στη λαχαναγορά το Πάσχα του 1942.

24. Ξιάρχος Βασίλης του Γιάννη: Γεννήθηκε το 1907 στη Μεσσήνη, εκτελέστηκε στις 8 Φεβρουαρίου 1944 από τους Γερμανούς στο στρατόπεδο Καλαμάτας.

25. Παναγάκης Γιώργος: Γεννήθηκε το 1913 και κατοικούσε στη Μεσσήνη. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στις 8 Φεβρουαρίου 1944 στο στρατόπεδο Καλαμάτας.

26. Παπακωνσταντίνου Δημήτρης: Γεννήθηκε στη Μεσσήνη και εκτελέστηκε από τους Γερμανούς και τους ταγματασφαλίτες.

27. Πατρίκης Φώτης του Παύλου, τσαγκάρης: Γεννήθηκε στη Μεσσήνη, εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στις 8 Φεβρουαρίου 1944 στο στρατόπεδο Καλαμάτας.

28. Παυλόπουλος Γεώργιος του Παναγιώτη: Γεννήθηκε στη Μεσσήνη το 1921, εκτελέστηκε από τους ταγματασφαλίτες στην όχθη του Νέδοντα στις 16 Ιουνίου 1944.

29. Παυλόπουλος Γιάννης: Γεννήθηκε στη Μεσσήνη, τον εκτέλεσαν οι Γερμανοί στην Καλαμάτα.

30. Πλεμμένος Ντίνος, σαγματοποιός: Γεννήθηκε το 1901 στη Μεσσήνη, εκτελέστηκε από τους Γερμανούς και τους ταγματασφαλίτες τις 6 Ιουνίου 1944 στη Μεσσήνη.

31. Πουλάκης Παναγιώτης: Γεννήθηκε το 1909 και κατοικούσε στη Μεσσήνη, εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στο στρατόπεδο της Καλαμάτας στις 8 Φεβρουαρίου 1944.

32. Προζυμάς Αντώνης του Σπύρου, ψαράς: Γεννήθηκε στη Μεσσήνη το 1929, εκτελέστηκε από τους Γερμανούς και τους ταγματασφαλίτες στις 6 Ιουνίου 1944 στη Μεσσήνη.

33. Προζυμάς Σπύρος του Αντώνη: Γεννήθηκε το 1901 στη Μεσσήνη. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς και τους ταγματασφαλίτες στις 6 Ιουνίου 1944 στη Μεσσήνη.

34. Πτωχός Γιώργος του Γιάννη, ψαράς: Γεννήθηκε το 1917 στη Μεσσήνη, εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στο στρατόπεδο στις 8 Φεβρουαρίου 1944.

35. Σίμος Απόστολος του Νίκου: Γεννήθηκε το 1903 στη Μεσσήνη. Πήρε μέρος στην εθνική αντόσταση με το 9ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ. Τραυματίστηκεσε μάχημε τους Γερμανούς, αιχμαλωτίστηκε και εκτελέστηκε στηθέση Σπυρίδη στην Καλαμάτα στις 8 Ιανουαρίου 1944.

36. Σμυρνιός Παναγιώτης: Γεννήθηκε το 1915 στη Μεσσήνη. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στο ρεμα του Αϊ-Θανάση στην Τρίπολη, την πρωτομαγιά του 1944.

37. Τσαγκάρης Θανάσης, σερβιτόρος: Γεννήθηκε το 1919 στη Μεσσήνη, εκτελέστηκε από τους τους ταγματασφαλίτες στο Νέδοντα στις 16 Ιουνίου 1944.

38. Τσάκας Βασίλης, μανάβης: Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στο στρατόπεδο, στις 8 Φεβρουαρίου 1944.

39. Τσάμης Ηλίας, καραγωγέας: Γεννήθηκε στη Μεσσήνη το 1920, εκτελέστηκε από τους ταγματασφαλίτες στο Νέδοντα στις 16 Ιουνίου 1944.

40. Φράγκος Ηλίας: Γεννήθηκε στη Μεσσήνη, εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στα Παραδείσια.

41. Χαριτόπουλος Γεώργιος του Ηλία, μαθητής: Γεννήθηκε στον Καύκασο το 1927, κάτοικος Μεσσήνης, εκτελέστηκε στο Νέδοντα από τους ταγματασφαλίτες στις 16 Ιουνίου 1044.