Η Μπούκα με το Τελωνείο να δεσπόζει χτισμένο πάνω σε ένα λοφάκι, προφανώς τεχνητό για να προφυλάσσεται από το χειμέριο κύμα. Και μπροστά τα πρώτα… μπιτσόμπαρα, ίσως κάπου τη δεκαετία 1950-1960. Το ενδιαφέρον φυσικά στο παλιό Τελωνείο που πρέπει να διασωθεί ως Νεότερο μνημείο. Η λεπτομέρεια για την υπερυψωμένη θέση του στην προστατευτική λιθοδομή νότια και δυτικά του κτηρίου, μέρος της σώζεται ακόμη. Δημόσιο κτήμα επισήμως, άγνωστο πόσο έχει «ροκανηθεί» επιτηδείως κατά καιρούς και κανένας δεν γνωρίζει αν αύριο το πρωί μπει μια μπουλντόζα και το ισοπεδώσει. Μικρή “λεπτομέρεια” το κανονάκι που αν δεν με απατά η μνήμη μου υπήρχε έξω από αυτό αλλά κάποια στιγμή προ… αμνημονεύτων χρόνων έκανε φτερά. Αγνωστοι οι δράστες και ο προορισμός του. Η ανάγκη κήρυξής του ως Νεότερου Μνημείου είναι πανθομολογούμενη αλλά ενδιαφέρον από τους άρχοντες δεν φαίνεται στον ορίζοντα. Η κήρυξη και η αποτύπωση είναι αναγκαία στοιχεία διάσωσης και έπεται η διεκδίκηση συντήρησης και ανάδειξης.

Το Τελωνείο στη Μπούκα υπήρχε από τα πρώτα μετεπαναστατικά χρόνια και στεγαζόταν προφανώς σε κάποια παράγκα. Στην κεντρική υπηρεσία των Γενικώς Αρχείων του Κράτους υπάρχει το «Βιβλίο εισπράξεως τελωνειακών δικαιωμάτων του Τελωνείου Νησίου» του 1833.

Από ένα πρόχειρο ξεφύλλισμα διαπιστώνουμε ότι το υπογράφουν οι δημογέροντες του Νησιού με πρώτη υπογραφή του Κ. Καλαμαριώτη και δυό άλλες δυσανάγνωστες. Οι εξαγωγές αφορούσαν κυρίως κρασί (μερικές φορές μαζί και ρακί) και σύκα, ενώ υπάρχουν εγγραφές για ένα φορτίο σταφίδα, μετάξι και βελανίδια. Στις εισαγωγές έχουμε σίδηρο, πρόκες και… σαρδέλες.

Υπάρχει ακόμη η έκδοση των ΓΑΚ Μεσσηνίας «Συμβολαιογραφικές πράξεις Νησίου Μεσσηνίας έτους 1835» στην οποία καταγράφονται συμφωνητικά εξαγωγών από τη Μπούκα (π. χ. βελανίδια) και φυσικά υπάρχουν πολύ περισσότερα σε αδημοσίευτα αρχεία.

Το 1835 υπάρχει φάκελος σε δημόσιο αρχείο με τίτλο «Αλληλογραφία μεταξύ της Γραμματείας επί των Οικονομικών και του τμήματος Μηχανικού της Γραμματείας επί των Στρατιωτικών σχετικά με την κατασκευή τελωνειακών καταστημάτων στην Καλαμάτα και το Νησί». Και δεν αποκλείεται να αφορά αυτό το κτήριο του οποίου απομεινάρια υπάρχουν στην Μπούκα. Ομως από τα όσα μπορούμε να διαβάσουμε, δεν προκύπτει ότι κατασκευάστηκε τότε κτήριο Τελωνείου ή οι μηχανικοί πηγαινοέρχονταν χωρίς τελικό αποτέλεσμα.

Από δημοσιεύσεις κυρίως σε Φύλλα Εφημερίδας της Κυβέρνησης έχουμε πληροφορίες για το προσωπικό του «υποτελωνείου» Νησίου:

Το 1835 διορίζεται ως επιστάτης του υποτελωνείου Νησίου ο Διονύσιος Βασιλείου.

Το 1844 διορίζεται ο Δ. Δημητρακόπουλος ως επιστάτης του υποτελωνείου Νησίου αντί του Α. Παπαγιαννόπουλου.

Το 1845 διορίζεται επιστάτης και πάλι ο Αναγν. Παπαγιαννόπουλος στη θέση του Θ. Δημητρακαράκου ου βιορίσθηκε βοηθός στο υποτελωνείου Πύλου.

Το 1847 υπηρετούσε ως υποτελώνης Νησίου ο Εμμ. Δαρειώτης και του επιτράπηκε να δεχθεί το διορισμό του ως επαρχιακού συμβούλου Μεσσήνης.

Το 1862 υπηρετούσε ως υποτελώνης Νησίου ο Γ. Λεοντόπουλος ο οποίος πήρε προαγωγή και τοποθετήθηκε στη θέση του ο Α. Κατσανδρής.

Το 1863 διορίστηκε υποτελώνης Νησίου ο Ιω. Καραγιαννόπουλος.

Το 1867 διορίστηκε υποτελώνης Νησίου ο Επαμ. Φαράντος στη θέση του Ηλ. Κωστόπουλου που απολύθηκε.

Το 1874 διορίστηκε υποτελώνης Νησίου ο Κωνσταντίνος Ταμπακόπουλος στη θέση του Χρ. Κανελλόπουλου που μετατέθηκε ως ελεγκτής στο Τελωνείο Καλαμάτας.

Το 1906 διορίστηκε ως υποτελώνης Νησίου ο Χρ. Γεωργακόπουλος.

Αυτά τα ολίγα ενδεικτικά της ιστορικότητας του κτηρίου σε συνδυασμό με τα μορφολογικά του χαρακτηριστικά και της ανάγκης να κινηθεί άμεσα ο δήμος για τη διάσωσή και ανάδειξή του.

Αν όχι τώρα, πότε;