Η πρώτη πληροφορία για μουσική δραστηριότητα έρχεται το 1880 όταν η εφημερίδα «Δήμος» ανήγγειλε ότι «εν Μεσσήνη , τη αξιεπαίνω επιμονή του δημάρχου και τη συνεργασία του αξιότιμου Σχολάρχου κ. Ιωάννου Βασιλειάδου, κατηρτίσθη υπό του Γιάννου Περάκου σχολείον προς διδασκαλίαν της εκκλησιαστικής μουσικής, εν ω φοιτώσι μέχρι τούδε περί τους 25 μαθηταί του Ελληνικού Σχολείου και πολίται διδασκόμενοι δωρεάν».
Η οργάνωση Φιλαρμονικής είναι ένα ζήτημα που απασχολεί την πόλη, κάτι που φαίνεται στη σάτυρα που γίνετα στο καρναβάλι του 1903 όταν παρελαύνει άρμα “Φιλαρμωνεικοί Μουσυκεί Μεσσείνοις” που περιγράφεται ως “αλατισμένη μασκαράτα παροδούσα την έλλειψιν φιλαρμονικής εν Μεσσήνη, με νεροκολοκύθα και σκουριασμένα χωνιά και ντενεκέδες ως όργανα”.
Με καταγωγή από τη Μεσσήνη είναι ένας σπουδαίος μανδολινίστας, ο Νίκος Πετρόπουλος, ο οποίος δίνει συναυλία την άνοιξη του 1903: “Κατ’ ειδήσεις εκ Μεσσήνης οι κάτοικοι της γείτονος πόλεως εις ωραίαν εκλήθησαν συναυλίαν δια την εσπέραν της προσεχούς Κυριακής καθ’ ήν θα δώση δείγματα της εκτάκτου ικανότητος αυτού εις μανδόλαν ο καλλιτέχνης κ. Πετρόπουλος.
Την καλλιτεχνικήν εσπερίδα της γείτονος πόλεως θα απολαύσωσι και πολλαί οικογένειαι εκ Καλαμών, μεταβησόμεναι επίτηδες εις Μεσσήνην.
Οι εκ της εσπερίδος εισπράξεις θέλουσι διατεθή υπέρ αγαθοεργών σκοπών”
Οι φοιτητές πρωταγωνιστούν στην ίδρυση Φιλαρμονικής και δίνουν παράσταση για να χρηματοδοτηθεί, την άνοιξη του 1906: “Σήμερον ως προηναγγείλαμεν θα δοθή ενταύθα η υπό των φοιτητών της πόλεώς μας υπέρ της Φιλαρμονικής διοργανωθείσα παράστασις με το έξοχον έργον “Ο γέρω-Μαρτέν” και την κωμωδίαν “Ακόμνη δεν τον είδαμε.
Η επιτυχία προμηνύεται έκτακτος αφ’ ενός μεν ένεκεν της δεδοκιμασμένης ικανότητος ως προ ολίγων ημερών είπομεν, των νυν πρωταγωνιστούντων εν τω δράματι προσώπων, αφ’ ετέρου δε ένεκεν της καλής σκηνογραφίας και σκηνοθεσίας, ήτις οφείλεται εις τους ατρύτους μ΄ποχθους των λοιπών φοιτητών, των μη λαβόντων μέρος εν τω έργω.
Η ώρα ενάρξεως ωρίσθη η 10 μ. μ. ακριβώς. Την κοσμητείαν έχουσι αναλάβει αρκετοί φοιτηταί, επιτροπή δε απαρτισθείσα εκ των εγκρίτων μελών της κοινωνίας και εκ τεσσάρων φοιτητών ανέλαβε από προχθές την διάδοσιν των εισητηρίων. Μέχρι σήμερον έχουν εξοδευθή άνω των 300, ελπίζομεν δε, ότι μέχρι της εσπέρας θα εξοδευθώσιν και τ’ άλλα 200”.
Η πρώτη Φιλαρμονική και το όνομα του πρώτου μαέστρου εμφανίζονται στη γιορτή της 25ης Μαρτίου 1909: “Η εθνική επέτειος εορτάσθη εν τη πόλει μας μετ’ ενθουσιασμού και λαμπρότητος ουδέποτε παραρτηρηθέντων. Εις τούτο συνετέλεσεν η παράστασις της Φιλαρμονικής υπό τον άριστον μουσικοδιδάσκαλον κ. Κατσούλαν, κυρίως όμως ο θαυμάσιος πανηγυρικός εκφωνηθείς υπό του ποιητού κ. Γούνα”
Ενα χρόνο αργότερα, το 1910, εκδηλώνεται νέα προσπάθεια με έρανο μεταξύ των εχόντων Νησιωτών: “Περί την 3ην μ. μ. της χθες και κατόπιν προσκλήσεως συνήλθεν εν τη αιθούση της Α’ Δημοτικής Σχολής των αρρένων περί τους διακόσιους εκ των εγκριτότερων πολιτών μας. Προς τους συγκεντρωθέντας ωμίλησεν ο Πρόεδρος της Κτηματικής Αδελφότητος “Αγ. Νικόλαος” κ. Ηλ. Πουλόπουλος. Ο κ. Πουλόπουλος εξέθηκε δια πολλών ότι επιβάλλεται η σύστασις Φιλαρμονικής Εταιρείας όπως εν συνεργασία μετά του Γυμναστικού Συλλόγου επιδιωχθή η τελειοποίησις του Γυμναστηρίου και η ίδρυσις Μουσικής.
Ο κ. πρόεδρος ανεκοίνωσεν ότι ο αιδεσιμώτατος κ. Διονύσιος Κοροβέσης προσήνεγκεν υπέρ του σκοπού δραχμάς χιλίας, εξήρε δε την δωρεάν ταύτην, ήτις δεν ειναι η πρώτη καθόσον ο κ. Κοροβέσης έχει αναδειχθεί αληθής της πόλεως ευεργέτης προσενεγκών σημαντικά ποσά εις την Αδελφότητα “Αγ. Νικόλαος” και δι ατομικών του εξόδων, συντελέσας εις την οικοδόμησιν του ναού της Αναλήψεως εν Μπούκα, δι’ ον εδαπάνησεν υπέρ τας δέκα χιλιάδας δραχμών.
Την ανακοίνωσιν του κ. Πουλόπουλου επέστρεψαν ραγδαία των παρισταμένων χειροκροτήματα και θερμά συγχαρητήρια προς τον κ. Κοροβέσιν, όστις κατέκτησε τον γενικόν σεβασμόν και την ευγνωμοσύνη του τόπου μας.
Εις το ανοιχθέν ακολούθως βιβλίο εισφορών υπέρ της φιλαρμονικής, ενεγράφησαν πλείστοι συνδρομηταί προς ίδρυσιν της Εταιρείας, απετελέσθη δ’ ομού με την δωρεάν του κ. Κοροβέση ποσόν υπερδισχιλίων δραχμών, κατατεθέν παρά του ταμίου του Γυμναστικού Συλλόγου κ. Πάστρα εις το ενταύθα υποκατάστημα της Εθνικής Τραπέζης.
Μεταξύ των άλλων ο Δήμαρχος κ. Φεσσάς προσέφερεν δραχμάς εκατόν”
Ενώ λίγες ημέρες αργότερα ζητείται ατέλεια γι ατην εισαγωγή των οργάνων: “Ο αναλαβών την ίδρυσιν Φιλαρμονικής Μουσικής εν Μεσσήνη Γυμναστικός Σύλλογος “Ο Αριστομένης” ητήσατο δια του προέδρου του παρά του υπουργείου Οικονομικών, όπως επιτρέψει την ατελή εισαγωγήν των αγορασθέντων οργάνων της Φιλαρμονικής. Το υπουργείον ανεκοίνωσε χθες εις τον κ. Νομάρχην ότι αδυνατεί να επιτρέψη την ατελή των οργάνων εισαγωγήν, διότι ταύτα ουδαμού των διατάξεων του εν ισχύει Νόμου αναφέρονται. Ο κ. Νομάρχης παρηγγέλθη την απάντησιν ταύτην εις τον πρόεδρον του εν λόγω Γυμναστικού Συλλόγου”.
Στην αρχή του 1911 υπάρχει πλέον Φιλαρμονική: “Ενθουσιασμένοι είναι οι γείτονες Μεσσήνιοι με την Φιλαρμονικήν των. Ο μουσικοδιδάσκαλος κ. Κατσούλας μετά μεγίστου ζήλου εργαζόμενος επέτυχε θαύματα εις τον καταρτισμόν των μαθητών του, ελπίζεται δε δε εντός ολίγου χρόνου η αρτία παράστασις αυτής. Εκ των τελευταίων […] εισπράχθησαν υπέρ της Φιλαρμονικής υπερδισχίλιαι δραχμαί αι οποίαι θα διατεθώσι προς βελτίωσιν αυτής των μαθητών δωρησάντων τα εις αυτούς αναλογούντα”.Η Φιλαρμονική εμφανίζεται στο καρναβάλι του 1911: “Η πόλις ολόκληρος θα διακοσμηθή καλλιτεχνικώς, ιδίως δε η αγορά και αι πλατείαι, εις τα οποίας θα παιανίζει η αρτισύστατος Φιλαρμονική και όπου θα γίνουν παρελάσεις των διαφόρων ομάδων εξ ανδρών και γυναικών ενδεδυμένων την εθνικήν ενδυμασίαν, καθώς και άλλων μετημφιεσμένων”.
Λίγες ημέρες αργότερα οργανώνεται αγορά χειροτεχνημάτων για την ενίσχυση της Φιλαρμονικής: “Το διοικητικόν συμβούλιον του Μουσικογυμναστικού συλλόγου οργανώνει ευεργετικήν αγοράν υπέρ της εν Μεσσήνη Φιλαρμονικής, ήτις προ ολίγων μηνών συσταθείσα απέδωκε λαμπρούς αληθώς καρπούς και επραγματοποίησεν εκπληκτικάς προόδους. Εις την αγοράν απέστειλαν πλείστα είδη κυρίαι και δεσποινίδες της πόλεως Μεσσήνης [..] Τόση είναι η προθυμία των Μεσσηνίων κυριών και δεσποινίδων, αι οποίαι και θα παραστώσιν ως πωλήτριαι των διαφόρων ειδών”.
Η δραστηριότητα της Φιλαρμονικής προκαλεί ειρωνικά σχόλια επιστολογράφου στο “Θάρρος” ο οποίος μεταξύ των άλλων γράφει: “Που να ήξευρε ο μακαρίτης Βελίνης, ο γλυκύτερος των μελοδραματικών συνθετών ότι θα επεκοινώνει μίαν ημέραν με τον κάτοικον της συνοικίας Αρκουδόρεμα. Που να εφαντάζετο ο δυστυχής Βέρδης ότι θα συνήπτε τόσον στενάς σχέσεις με τους Τσελεπιάνους. Που να έβανε με τον νουν του ο ανακαινιστής της Γερμανικής Μουσικής Βάγκνερ ότι θα έφθανον αι απαράμιλλοι εις έμπνευσιν και κάλλος συνθέσεις του εις τα καντούνια του εις βούρκον πελαγωμένου και εις σκότος… ‘απλετον καταδικασμένου αλλά πάντοτε χαρωπού την φυσιογνωμίαν Νησίου. Μια παροιμία λέγει “τα βουνά μόνον δεν σμίγουν”. Ο Μπετόβεν με τον Λιμοχωρίτη εύκολα συναντώνται. Αλλ’ άραγε όλοι αυτοί οι εμπνευσμένοι μουσουργοί δύνανται να ελπίζουν κάποιον οίκτον από τους μαθητές της Φιλαρμονικής ώστε να μην τους κρεουργούν τους κακόμοιρους. Ο κ. Μουσικοδιδάσκαλος ας λάβη τα μέτρα του!”.
Ο πρώτος επαγγελματικός θίασος στην πόλη παίζει “Φάουστ” το Μάιο του 1912: “Ο υπό την διεύθυνσιν του κ. Θωμά Οικονόμου θίασος αναχωρών αύριον εις Αθήνας δίδει την τελευταίαν του παράστασιν με τον “Φάουστ” του Γκαίτε. Το έργον εδόθη εν Ελλάδι το πρώτον εν τω Βασιλικώ Θεάτρω διδάξαντος και σκηνοθετήσαντος του κ. Θ. Οικονόμου, αποτέλεσε δε σταθμόν αληθή νεοελληνικού θεάτρου”.
Λίγους μήνες αργότερα το 1912 πληροφορούμαστε ότι υπάρχει ή είναι στα σκαριά μανδολινάτα: “Αφίκετο εξ Αμερικής ο γλυκομίλητος ψάλτης των ελληνικών τραγουδιών και θαυμάσιος οπαδός της θείας τέχνης του Ορφέως κ. Νικ. Πετρόπουλος. Τη ευγενεί φροντίδι του Μεσσήνιου καλλιτέχνου μανδολινίστα κ. Πετροπούλου εισερπάχθησαν υπέρ της μανδολινάτας της γείτονος τα εξής ποσά (υπάρχει κατάλογος με τις δωρεές)”.
Η κήρυξη του πολέμου και τα όσα ακολούθησαν περιορίζουν στο ελάχιστο τις δραστηριότητες και πολύ περισσότερο τις πληροφορίες. Ετσι φθάνουμε στις αρχές του 1921 όταν πληροφορούμαστε ότι θα δώσει συναυλία ο Νίκος Πετρόπουλος με τη συμμετοχή και ξένων καλλιτεχνών, υπέρ της Φιλαρμονικής: “Το προσεχές Σάββατον θα δοθή περί ώραν 9 μ. μ. καλλιτεχνική εσπερίς εν Μεσσήνη υπέρ της Φιλαρμονικής. Ετέρα απογευματινή προεσπερίς θα δοθή την Κυριακήν. Αμφότεραι αι καλλιτεχνικαί συναυλίαι θα δοθούν εν τη μεγάλη αιθούση του Α’ Δημοτικού Σχολείου. Τας συναυλίας θα διευθύνη ο παγκοσμίου φήμης καλλιτέχνης μανδολινίστας και μελωδός των δημοτικών ασμάτων μας ο κ. Νίκος Πετρόπουλος τη ευγενή συμπράξει των Γερμανών μουσικών κ. κ. Καρόλου Χλαϊνριχ πιανίστα, Ηλία Καπαγιαννίδη βιολοντσελίστα, Αλφέρδου Βιλδ βιολίστα και της πιανίστριας Ελισσάβετ Καπαγιαννλιδη. Θα παιχθούν πιάνο, τετράχορδον, βιολοντσέλον, μανδόλα, μανδολίνον και μπάντζιο (Ινδικόν όργανον) […] Οι Νησιώται κατορθώσαντες να πείσωσι τον ιδιότροπον καλλιτέχνην να διευθύνη τας συναυλίας θα διέλθωσι αληθείς ώρας ψυχαγωγίας ενωτιζόμενοι της μεγάλης αυτού τέχνης. Ο κ. Πετρόπουλος εξελέγη παμψηφεί και πρόεδρος της εν Μεσσήνη Φιλαρμονικής”.
Σε ρεπορτάζ της εποχής παρουσιάζοντακι τα όσα έγιναν στη συναυλία: “Ιδιαιτέραν εντύπωσιν προεκάλεσεν η ρωμάντζα “εις τας όχθας του Παμίσου”, το “Σαμπάχ ταξίν” έρωτος στεναγμοί, οι ηνωμένοι συρτοί χοροί, το Σμυρνάικο ταξίν, ύμνος προς τον Απόλλωνα και ο Ολυμπος, εμπνευσμέναι μουσικές συνθέσεις του κ. Πετροπούλου. Κατά την διάρκειαν της εσπερίδας, η δνις Σ. Κυριακού απήγγειλε μετά πολλής τέχνης και χάριτος τον Γκιόνην και την Γκιόναν, η δνις Βούλη Χίνου επίσης μετά τέχνης και χάριτος το Θαύμα, αμφότερα ποιήματα του κ. Πετροπούλου. Εν τέλει υπό τας ενθουσιώδεις επευφημίας των παρισταμένων επαίχθη ο “Γυιός του Αητού” και ούτω έληξεν η αλησμόνητος εσπερίς”.
Ο Πετρόπουλος ένα μήνα αργότερα αποφασίζει να διαμορφώσει σε άλσος το λοφίσκο της Αγίας Παρασκευής, με τη διαμόρφωση που έχει μέχρι τα νεότερα χρόνια και οργανώνει συναυλίες για τη συγκέντρωση του απαιτούμενου ποσού: “Ολίγον έξω της πόλεως παρά την κρήνην, εγγύς του ναΐσκου της Αγίας Παρασκευής υπάρχει λοφίσκος κείμενος εις περίοπτον θέσιν και δυν΄.λαμενος δι’ επιτυχούς καλλωπισμού να μεταβληθή εις ψυχαγωγικότατον άλσος [..] Ο κ. Πετρόπουλος αποβλέπων εις την ανάγκην της λαϊκής ψυχαγωγίας εσκέφθη να καλωπίση τον ωραίον λοφίσκον, εξωραΐζων και εξυγιαίνων συγχρόνως τούτον κατά τον εξής τρόπον: Επειδή οι βάσεις του λόφου διαβιβρώσκονται υπό των παρραρεόντων υδάτων προτίθεται να εξεσφαλίση τούτων από των βάσεων δια κλιμακωτής μαρμάρινης ή λίθινης κερκίδος. Το υπόλοιπον του λόφου θέλει δενδροφυτευθή και εξωραϊσθή κατά τρόπον ώστε να γείνη ένα περιφανές άλσος”
Στις αρχές του 1922 εμφανίζεται μια ομάδα “φιλόμουσον μαθητών” που δίνει συναυλία: “Την προσεχή Κυριακήν 30 τ. μ. εορτήν των Τριών Ιεραρχών θα γίνη εν Μεσσήνη μεγάλη καλλιτεχνική εορτή υπό μεγάλης ομάδος φιλομούσων μαθητών του εκεί Γυμνασίου. Οι μαθηταί ούτοι διηρημένοι καθ’ ομάδας θα εκτελέσωσι κατά πρώτον διαφόρων μουσικών οργάνων διάφορα εκλεκτά μουσικά τεμάχια. Μετά ταύτα θα ψάλλωσι ομοίως εκλεκτά μουσικά τεμάχια. Επειτα δε θ’ απαγγείλωσι εκ κλασσικών ποιητών μονολόγους και διαλόγους. Εις την εορτήν ταύτην θα συμμετάσχει και ο καλλιτέχνης μουσικός κ. Λεωνίδας Μποτσάκος φιλοτίμως μάλιστα προπονήσας προς τούτο την ομάδαν ταύτην των μαθητών. Η είσοδος θα ορισθή με μικρά αμοιβήν υπέρ των τραυματιών του πολέμου. Η εορτή αύτη θα γίνη εν τω Α’ Δημοτικόν Σχολείον περί ώραν 3 1/2 μ.μ. Κατά το τέλος της γιορτής θα γίνη κλήρωσις έργου ζωγραφικής”.
Το 1924 ιδρύεται η Φιλοπρόοδος Ενωσις Νέων Μεσσήνης που τον Ιούνιο δίνει θεατρική παράσταση: “Το σωματείον Φιλοπρόοδος Ενωσις Νέων την προσεχή Κυριακήν δίδει ερασιτεχνικήν παράστασιν με το ωραίον έργον του Ιταλού ποιητού και συγγραφέως Ντανούτσιο “Τζοκόντα” το οποίον θα παιχθή επιτυχέστατα και με εξαιρετικόν σκηνικόν πλούτον”
Το Σεπτέμβριο του 1925 η Φιλοπρόδος Ενωσις επ;ανέρχεται με θεατρικές παραστάσεις υπέρ της Φιλαρμονικής: “Αύριον Κυριακή θα δοθή εν Μεσσήνη υπό της Φιλοπροόδου Ενώσεως υπέρ της Φιλαρμονικής, τη ευγενεί συμπράξει της πανελληνίου φήμης καλλιτέχνιδος Αρτέμιδος Ζάμπoυ, καλλιτεχνική παράστασις με τα υπέροχα έργα: “Το έγκλημα της ταβέρνας”. Δράμα εις πράξεις τρεις, της Βασιλίσσης Ρουμανίας Κάρμεν Σύλβα, ξακαρδιστική κωμωδία “Η γυναίκα του μπαρμπέρη”, “Επιθεωρήσεις διάφοροι” και μονόλογοι της αυτής καλλιτέχνιδος”.
Προς το τέλος του 1925 πά.λι η Φιλοπρόοδος Ενωσις οργανώνει θεατρική παράσταση: “Ο γνωστός θιασάρχης και πρωταγωνιστής κ. Νικόλαος Κυριακίδης δίδει σήμερον την 4ην απογευματινήν φιλολογικήν προεσπερίδα εις την γείτονα πόλιν Νησίον υπό την προστασίαν του Συλλόγου “Φιλοπρόοδος Ενωσις”, ήτις προμηνύεται πανηγυρική. Θα συμπράξη και η μανδολινάτα του συλλόγου”.
Τον Αύγουστο του 1926 η Φιλοπρόοδος Ενωσις δίνει μια ακόμη παράσταση: “Την παρελθούσαν Κυριακήν η Φιλοπρόοδος Ενωσις Μεσσήνης εν τη ευγενεί αυτής μερίμνη υπέρ των τοπικών συμφερόντων, έδωσε παράστασιν κατά την οποίαν επαίχθη το διδακτικόν δράμα “Ξανθές-μελαχροινές” του κ. Γ. Τσακοπούλου”
Και εκεί που δεν γνωρίζουμε τι κάνει η Φιλαρμονική, πληροφορούμαστε ότι στη Μεσσήνης υπάρχουν… δύο τέτοιες που αποφασίζουν να ενωθούν: “Η αυριανή εν Νησίω εκλογή του διοικητικού συμβουλίου της Φιλαρμονικής Μεσσήνης αφού μάλιστα επετεύχθη και η ένωσις των 2 Φιλαρμονικών πρέπει να είναι ένωσις πάντων των διϊσταμένων στοιχείων προς καταρτισμόν μιας Φιλαρμονικής αρτίας από πάσης απόψεως. Εις το νέον συμβούλιον δέον να υποταχθούν πάντες. Η Μεσσήνη πρέπει να έχη μιαν μόνον Φιλαρμονικήν αρτίαν και πλήρη”
Λίγο αργότερα οι μαθητές του Γυμνασίου παρουσιάζουν θεατρική παράσταση γι ατην ενίσχυση της βιβλιοθήκης του σχολείου: “Οι μαθηταί του ενταύθα Γυμνασίου μας έδωσαν προχθές το βράδυ εις το Α΄Δημοτικόν Σχολείον το πρώτον δράμα “Ερως αδελφών” για την βιβλιοθήκη του Γυμνασίου […] Πολύ συμπαθεστέρα ήτο η δις Κούλα Μπούτου στο ρόλο της αδελφής, που η φωνή της επνίγετο διαρκώς από τον πόνο, από τον έρωτα. Ο ρόλος της δεν είχε τίποτε δυνατό είχε όμως πόνο και αυτό το απέδωσε αρκετά καλά. Πολύη καλή η δεσποινίς Τοτό Παπαδάκου στο ρόλο της συζύγου του ερωτευμένου αδελφού. Οσω αξίζει να μιλήσουμε και για τη Φιφή Μπούτου που παρουσιάστηκε ως μητέρα τους έπαιξε πολύ χαριτωμένα. Ο κ. Αλευράς σαν ένας καλός ηθοποιός. Καταλάβαμε πως ένοιωσε καλά το ρόλο του. Η πρώτη ερασιτεχνική παράστασις δόθηκε με μεγάλη επιτυχία, τόσο που μας δίνει μ’ αρκετή πεποίθηση την ελπίδα να περιμένουμε ποιό πολλά από τους νεαρούς καλλιτέχνας. Με συγχωρούν οι άλλοι καλλιτέχναι που δεν τους αναφέρω επειδή δεν έχω υπόψιν μου τώρα τα ονόματά των. Μπορώ να πως πως κανένας δεν φάνηκε ψεύτικος στο ρόλο του”
Το Μάιο του 1927 έχουμε διαδοχικές συναυλίες στην κεντρική πλατεία και στην εξέδρα που έχει κατασκευαστεί εκεί:
– “Σήμερον περί την 6ην απογευματινήν ο Μουσικός Σύλλογος Μεσσήνης θα παιανίση εις την επί της πλατείας εξέδραν τα κάτωθι τεμάχια: 1) Marehe Sonla 2) Fanfan larulipe (varnes) 3) Ricordo di gaviua valse 4) La Posta ue la Foresta Sgiuphonie 5_) La traviata (veidi)”
– “Σήμερον περί την 7ην μ. μ. ώραν η Φιλαρμονική Μεσσήνης θα εκτελέση εις την επί της πλατείας εξέδραν τα κάτωθι τεμάχια: 1) Marche ota 2) Souvereune (ouverture) A. Fierman 3) Mefistofele (Eantaisie) Bioto 4) Citta in festa (Sigphouie) 5) Sa posta nel la foresta Sehoffa”
– “Σήμερον περί την 7ην μ. μ. η Φιλαρμονική Μεσσήνης θέλει εκτελέσει εις την επί της πλατείας εξέδραν τα κάτωθι τεμάχια: 1) Olga Marche, 2) Souvereune (Ouverture) Herman 3) Mefistofele opera de Bioto 4) Leichte Cavallerie Suppe 5) Suvenir de “Herckulew furdo” Celebre Valse de Payeller”
Το Μάιο επίσης μαθαίνουμε ότι έχει ανακαινιστεί η Φιλαρμονική και μαέστρος είναι ο Κάρολος Παπαδόπουλος:: “Η Μεσσήνη χάρις εις τα αόκνους εργασίας των εν ενεργεία κ. κ. συμβούλων αυτής, της μεγάλης φιλεργασίας του ανακαινιστού αυτής κ. Καρόλου Παπαδοπούλου και της προθυμίας των μουσικών μας, έδωσαν μια εικόνα ζωηρή όσο και σύντομη ολιγοχρόνου εργασίας, μια εικόνα που μόνον η φιλεργασία και η γνώσις των λεπτών μουσικών γνώσεων των οποίων γνώστης τυγχάνει ο νέος μας αρχιμουσικός σπουδάσας εις το ωδείον της Λυών, μας έδωσαν μιαν ζωή στην πόλιν μας ασυνήθηστη μέχρι σήμερον. Και ελπίζομεν πως όχι αργά θα φθάση εις το τέρμα του υψηλού της προορισμού και σύντομα θ’ αποκτήσωμεν Φιλαρμονική ζηλευτή”
Οι συναυλίες συνεχίζονται και το καλοκαίρι του 1927: “Εις την επί της πλατείας εξέδραν θα εκτελεσθή σήμερον περί την 7ην μ. μ. το κάτωθι πρόγραμμα υπό της Φιλαρμονικής Μεσσήνης: 1) Σαβοΐα εμβατήριον Φρεσνέ 2) “Φαντασία” πόλκα δια κορνέταν 3) Γουλιέλμος Τέλος Φοσσίνι και το αριστούργημα του Γάλλου Μουσουργού Masseuet “Γραφικαί σκηναί”
Και το Σεπτέμβριο ανακοινώνεται η έναρξη των μαθημάτων: “Το διοικητικόν συμβούλιον της Φιλαρμονικής Μεσσήνης δηλοί ότι από της προσεχούς Δευτέρας 3ης Οκτωβρίου άρχονται τα μαθήματα θεωρίας μουσικής και σολφέζ. Οι βουλόμενοι αποταθήσονται εις τον αρχιμουσικόν κ. Κ. Παπαδόπουλον. Εγγραφαί καθ’ εκάστην εις την σχολήν”
Ενώ μερικές ημέρες αργότερα γίνεται η κλήρωση λαχείου για ενίσχυση της Φιλαρμονικής: “Την προσεχή Κυριακήν εν τη αιθούση του κινηματογράφου γεννήσεται μετά πάσης μεγαλοπρεπείας η κλήρωσις του Λαχείου του συλλόγου υπέρ της ενισχύσεως του ταμείου του συλλόγου δι’ αγοράν οργάνων, κατασκευήν στολών κλπ. Κατά ταύτην θέλουσιν ομιλήσει περί του σκοπού και του προορισμού της μουσικής. Κατά τα διαλλείματα θα παιανίζει η Φιλαρμονική. Τα εκθέματα ευρίσκονται εν τη αιθούση του κινηματογράφου. Κέρδη μη ζητηθέντα εντός δύο μηνών από της κληρώσεως περιέρχονται εις τον σύλλογον”
Παράλληαλα γίνεται γωνστό ότι δραστηριοποιείται ερασιτεχνικός θεατρικός όμιλος, για τον οποίο δεν γνωρίζουμε όμως αν είναι ο ίδιος της Φιλοπροόδου Ενώσεως: “Ο ερασιτεχνικός θεατρικός όμιλος της πόλεώς μας, εις τον οποίον η Μεσσήνη οφείλει πολλά, εργάζεται με ένα τέτοιο σύστημα για την πρόοδο, γενικά τη ςπόλεως, που καταπλήσσει όλους μας. Τούτο, οφείλεται βεβαίως κατά πρώτον εις το ακούραστον και δραστήριον διοικητικό του συμβούλιον. Δεν μπορεί όμως κανείς να παραβλέψη και τας φιλοτίμους προσπαθείας των αποτελούντων τον όμιλον νέων, οι οποίοι δια της επιμονής και καρτερικότητάς των, κατώρθωσαν ν’ αποκτήσουν την αμέριστον αγάπην των συμπολιτών μας”.
Σχολιάζοντας τις προσπάθειες ενίσχυσης της Φιλαρμονικής, αρθρογράφος από το Νησί ζητεί και άλλα πράγματα πέρα από γιορτές και εσπερίδες: “Από τινος κυκλοφορεί εις την πόλιν μας η φήμη ότι η Φιλαρμονική Μεσσήνης προς ενίσχυσιν των πόρων της πρόκειται να διοργανώσει μερικάς εορτάς και χοροεσπερίδας. Θα ήτο ευχής έργον αν η φήμη αυτή επραγματοποιείτο και διότι θα έδιδε ζωήν εις την πόλιν μας ήτις κυριολεκτικώς στερείται διασκεδάσεων και διότι οι πόροι της μουσικής μας θα ηυξάνοντο οπωσδήποτε.
Εαν αι πληροφορίαι μου είναι ασφαλείς φαίνεται ότι το εκ των εορτών συναθροισθησόμενον κέρδος θα χρησιμεύση προς κατασκευήν στολών των μαθητών και αντικατάστασιν των υπαρχόντων οργάνων άτινα και λόγω της κακής των ποιότητος και της ανέκαθεν κακής των συντηρήσεως έχουσι απόλυτον ανάγκην αντικαταστάσεως […] Η κατασκευή στολών και η αντικατάστασις των οργάνων δεν είναι δυνατόν να συντελεσθούν δια της διοργανώσεως εορτών και χοροεσπερίδων, διότι εάν παραδεχθώμεν ακόμη ότι οι εορταί αύται θα προσκωμίσωσι κέρδος τι, τούτο θα είναι ασήμαντον απέναντι του ποσού το οποίον χρειάζεται δια στολάς και όργανα […] Είναι αίσχος δια την πόλιν μας να ευρίσκεται η Φιλαρμονική μας εις αυτήν την κατάστασιν. Το διοικητικόν συμβούλιον ας λύση το ζήτημα κατ’ άλλον τρόπον. Ας εξεύρη το απαιτούμενον ποσόν δι’ άλλων μέσων διότι και πάλιν επαναλαμβάνομεν ούτε μετά δεκαετίαν θα καορθώσωμεν ν’ αποκτήσωμεν ορχήστραν με όργανα κατάλληλα και με στολάς”
Η Φιλαρμονική πάντως το φθινόπωρο του 1927 εκποιεί παλαιά όργανα: “Το διοικητικόν συμβούλιον της Φιλαρμονικής απεφάσισε την εκποίησιν διαφόρων μουσικών οργάνων ήτοι κορνέτας, τρομπόνια, άλτα, κλαρίνα, φλάουτα, βαρυτόνους, μπάσα κλπ. Ταύτα ευρίσκονται εις το σχολείον της Φιλαρμονικής όπου δύνανται οι βουλόμενοι να προσέρχωνται”
Τον Ιανουάριο του 1928 γίνεται γνωστό ότι ιδρύεται μανδολινάτα: “Μετ΄ευχαριστήσεως πληροφορούμεθα ότι αι προσπέθειαι μερικών φιλοπροόδων νέων της πόλεώς μας αόκνως και σιωπηρώς εργαζομένων, πρόκειται να αποκρυσταλωθούν εις πραγματικότητα. Δύναται πλέον να θεωρηθή ως γεγονός τετελεσμένον η σύστασις μανδολινάτας εν τη πόλει μας και τοιουτοτρόπως συμπληρούται μια έλλειψις ήτις το μέγιστον θα συντελέση εις την πνευματικήν ανάπτυξιν των Μεσσηνίων. Καθ’ ας δε έχομεν πληροφορίας πρόκειτια να ιδρυθή και τμήμα δεσποινίδων. Συγχαίρομεν ολοψύχως τους σχόντας την πρωτοβουλίαν και ευχόμευθα όπω ςτο έργον των στεφθή υπό πλήρους επιτυχίας. Ελπίζομεν δε ότι η κοινωνία της πόλεώς μας θα παράσχη αμέριστον την υποστήριξίν της εις την ευγενή ταύτην προσπάθειαν”
Λίγες ημέρες αργότερα ανακοινώνεται και επίσημα η λειτουργία της: “Το προσωρινόν διοικητικόν συμβούλιον της Μανδολινάτας Μεσσήνης έχει την τιμήν να γνωρίση εις το αξιότιμον κοινόν της πόλεώς μας ότι υτα μαθήματα άρχονται από 1ης Φεβρουαρίου, δύνανται δε να λάβωσι μέρος νέοι συμπληρώσαντες τον 12ον έτος της ηλικίας των. Θα διδάσκωνται δε εκτός της θεωρίας της μουσικής και σολφέζ, μανδολίνον, μανδόλα, κιθάρα, μαγδολοτσέλο κλπ. Ιδιαίτερον τμήμα δεσποινίδων έχει ιδρυθή εις ο δύνανται να προσέρχονται οι βουλόμενοι να εκμάθωσιν εν εκ των ανωτέρω οργάνων. Δια πλείονας πληροφορίας απευθυντέον εις το κατάστημα αδελφών Κ. Κουτέλα”.
Ενώ αμέσως το Φεβρουάριο του 1928 μετά οργανώνεται συναυλία, ενώ από το ρεπορτάζ μαθαίνουμε ότι ο κινηματογράφος που λειτουργεί είναι των Δουβογιανναίων: “Η προ ολίγων ημερών συσταθείσα εν τη πόλει μας μανδολινάτα προσεχώς πρόκειτια να δώσει την πρώτην συναυλίαν της. Η επεξεργασία των διαφόρων μουσικών τεμαχίων γίνεται μετ΄αμεγάλης ακριβείας και ελπίζομεν ότι η εκτέλεσις αυτών θα ευχαριστήση και τους πλέον απαιτητικούς […] Η συναυλία θα δοθή εις την αίθουσαν κινηματογράφου, ευγενώς παραχωρηθείσα υπό των ιδιοκτητών κ. κ. Δουβόγιαννη”.
Και η μανδολινάτα συμπράττει με τη Φιλαρμονική:“Εξαιρετικήν ασφαλώς επιτυχίαν θα σημειώσει ο αυριανός χορός υπέρ της Φιλαρμονικής μας εν τη αιθούση της Α’ Δημοτικής Σχολής […] Εκπλήξεις θα παρουσιάση και η ορχήστρα, τη ευγενεί συμπράξει της μανδολινάτας μας ήτις ειργάσθη δραστηρίως δια την εκμάθησιν νέων μουσικών τεμαχίων”.
Το Μάρτιο του 1928 μαθαίνουμε ότι η Φιλαρμονική προχωρεί στην απόκτηση στολών: “Η Φιλαρμονική Μεσσήνης δέχεται προσφοράς εν τοις γραφείοις αυτής και μέχρι της 30ης τρέχοντος μηνός το βραδύτερον, μέχρι 200 πήχεων χακί δια την κατασκευήν στολών και πιλικίων των μαθητών Φιλαρμονικής”
Μια συναυλία της Φιλαρμονικής προκαλεί ενθουσιασμό στα τέλη Μαρτίου του 1928: “Ουδέποτε εφαντάσθημεν ότι η Φιλαρμονική Μεσσήνης θα έφθανεν εις τοιούτον σημείον προόδου ώστε να είνε εις θέσιν να εκτελή έργα όπως εκείνα τα οποία ηκούσαμεν κατά την χθεσινήν εκτέλεσίν της. Ουδέποτε εφαντάσθημεν ότι έργα του Μπετόβεν, του Βάγγνερ και του Βέμπερ θα επαιανίζοντο επί της εξέδρας μας. Και εν τούτοις. Οσον εκπληκτοικόν και αν φανή είναι αληθέστατον. Η Φιλαρμονική Μεσσήνης εξετέλεσε χθες το “Ταλχάουζερ” του Βάγγνερ και την θαυμασίαν Ουβερτούραν του Freischutz του Βέμπερ, έργα δυσκολώτατα και εις την εκτέλεσιν και εις την ερμηνείαν”.
Παράλληλα πληροφορούμαστε όλι υπάρχει “θίασος Μεσσήνης” “Σήμερον θα παιχθή η μονόπρακτος οπερέτα “Το υποβρύχιον” και επιθεώρησις με καινούργια νούμερα. Αύριον “Επιδημεία τρέλλας¨και επιθεώρησις με νέα νούμερα”.
Το Μάιο του 1929 η Φιλαρμονική ανεβαίνει και πάλι στην εξέδρα: “Η Φιλαρμονική θα παιανίση σήμερον εν τη επί της πλατείας εξέδρφα περί ώραν 6 1/2 μ. μ. τα κάτωθι: 1) Marcia ota 2) Ramona (Malel waune) 30 Fantasie Megistofile (Bioto) 4) Ο Μαγεμένος Βασιλιάς (Δ. Αρώνη) 5) Marcai ota
Ετσι μαθαίνουμε μετά από λίγες ημέρες ότι η Φιλαρμονική είχε σταματήσει να λειτουργεί επτά μήνες και ότι νέος αρχιμουσικός είναι ο Κίμωνας Μακρής: “Μετά επτά μηνών περίπου ανάπαυλαν ή μάλλον διακοπήν η Φιλαρμονική μας επενέλαβε τας εργασίας της υπό την διεύθυνσιν του νέου αρχιμουσικού κ. Κιμ. Μακρή, όστις κατά το ολιγοήμερον διάστημα της αναλήψεως των καθηκόντων του επετέλεσε μεγάλην εργασίαν και επέδειξε φιλοπονίαν τοιαύτην ώστε να δίδη ελπίδας αρκετάς ότι και μελλοντικώς θα εργασθή με την αυτήν προθυμίαν και θα αναγάγη ταύτην εις περιοπήν και καταστήση ταύτην εφάμιλλον των άλλων επαρχιακών μουσικών”.
Το καλοκαίρι του 1929 λειτουργεί στη Μεσσήνη το θέατρον “Πάμισος”: “Εν Μεσσήνη απόψε δίδεται η τιμητική βραδιά των ηθοποιών Μαρίκας Χαϊλάζη, Τάκη Βουδούρη ή Σεντεκλαίρ και Ε. Λειβαδίτη με την εξωφρενικήν κωμωδίαν “Θέλω να ιδώ τον Πάπα”.

Το Σεπτέμβριο του 1929 η Φιλοπρόδος Νεολαία δίνει θεατρική παράσταση, στην οποία παίρνει μέρος και ο Γιάννης Αλευράς: “Υπό της Φιλοπροόδου Νεολαίας της πόλεώς μας εδόθη προχθές την εσπέραν με μεγάλην επιτυχίαν “Ο Γυιός του Ισκιου” του Μελά. Απαντες οι νεαροί ερασιτέχναι εφάνηκαν πραγματικοί ηθοποιοί. Τον ρόλον του γυιού του Ισκιου ηρμήνευσεν υπέροχα ο Ιω. Αλευράς καταγοητεύσας το κοινόν. Τον ρόλον της πρωταγωνιστρίας (Αυγούλας) ο Γεώργιος Πολυχρονόπουλος έπαιξε με πολύ χάρι. Ο (κυρ Μάνθος) Δημήτριος Καραπατέας πραγματικός γέρων ψαράς, έχον το ύφος εργάτου που ολημερίς γυρμένος στα δίκτυα του αποκάμνει, κατεχειροκροτήθη. Στο ρόλο της κυρά Καλής ο Χαράλαμπος Μάντζαρης άφθαστος. Η κωμική του εμφάνησις και η χωριάτικη προφορά του προεκάλεσεν εις όλους ακράτητα γέλοια. Στο ρόλο του καπετάν Λεφτέρη πατέρα της Αυγούλας ο Γεώργιος Τσαγκλής έδωσε την εντύπωσι ενός πραγματικού γέρω καπετάνιου που έχει φάει τα νειάτα του στη θάλασσα. Στο ρόλο του Πέτρου ο Χαράλαμπος Δουβόγιαννης έπαιξε με πολύ κέφι προκαλέσας την προσοχήν και χειροκροτηθείς. Και τέλος ο Παν. Ψυχογιόπουλος στο ρόλο της κυρά Πηνελόπης μητρός του γυιού του Ισκιου αρκετά φιλόστοργος, έπαιξε με μεγάλην επιτυχίαν μόνο που η ευλογημένη ήταν κάπως μοντέρνα. Υστερα από αυτά δεν δυνάμεθα παρά να εκφράσωμεν τα θερμά μας συγχαρητήρια προς τους λανω ερασιτέχνας ηθοποιούς και εν γένει εις το συμβούλιον του συλλόγου της Φιλοπροόδου Νεολαίας ιδία δε εις τον πρόεδρον του συλλόγου Γ. Τσαγκλήν”
Πολύ αργότερα, το Σεπτέμβριο του 1934 μαθαίνουμε ότι υπάρχει παράρτημα Μεσσήνης του Εθνικού Ωδείου Καλαμών (με διευθυντή κεντρικά το Μανώλη Καλομοίρη) και εγγραφές κάνει ο Χρήστος. Αλειφέρης
Το Σεπτέμβριο του 1937 ανεβαίνει και πάλι η “Στεάλλα Βιολάντη”: “Την περασμένη Κυριακή το βράδυ εδόθη στην πόλιν μας και εντός του θερινού κινηματογράφου “Τιτάνια” υπό του Μουσικοερασιτεχνικού Ομίλου Μεσσήνης μια θεατρική παράστασις με το δραματικόν αριστούργημα του Ξενοπούλου “Στέλλα Βιολάντη”, το οποίο παρηκολούθησεν η καλλιτεχνική μερίς της κοινωνίας μας και το οποίον επαίχθη με ανέλπιστον επιτυχίαν δεδομένου ότι τα πρόσωπα που υπεδύθησαν τους ρόλους του έργου δια πρώτην φορά ανέρχονται επί της σκηνής. Εις την επιτυχίαν της θεατρικής αυτής παραστάσεως της οποίας αι εισπράξεις θα διατεθούν εξ ολοκλήρου προς την ενίσχυσιν του Μουσικού Τμήματος, το πλείστον συνέτεινε η χαριτωμένη μικρούλα κόρη του τηλεγραφητού κ. Μυσηνέζη Αρσενία, η οποία προ της ενάρξεως της παραστάσεως, εκ των παρασκηνίων απήγγειλε τον πρόλογον του έργου εις στίχους τους οποίους έχει αφιερώσει εις αυτό ο μεγάλος μας ποιητής Κωστής Παλαμάς καταχειροκροτηθείσα […] Επαιξαν όλοι τους καλά με ζωή και διάθεσι. Ο Πέτρος Μανθιόπουλος στο ρόλο του “Παναγή Βιολάντη” υπήρξε κάτι παραπάνω από ακλός, επανηλλειμένα δε εχειροκροτήθη. Επίσης ο Μπάμπης Μάντζαρης στο ρόλο της “Στέλλας” υπήρξε άφθαστος. Με μεγάλην δε δεξιοτεχνίαν υπεδύθη τον ρόλον της “θείας Ντόνιας” ο Παναγής Τσάμης. Στο ρόλο του “Χριστάκη” ο Ηλίας Τσάμης υπήρξε καλός με μερικάς υπερβολάς εις τας κινήσεις του. Συνεσταλμέναι επίσης και όψι φυσικαί ήσαν οι κινήσεις του Βασίλη Ρούτση στο ρόλο της “Μαρίας Βιολάντη”. Πάντως και αυτός δεν έπαιξεν άσχημα. Ο Πάνος Ρούτσης στο ρόλο της “υπηρέτριας” έπαικξε καλά, μολονότι έκαμεν κατάχρησιν γέλωτος. Υπέροχα υπεδύθη τον ρόλον του “Νταντή” ο Μίμης Παρασκευόπιυλος ο οποίος έπαιξε σαν επαγγελματίας ηθοποιός. Ολοι οι παρακολουθήσαντες θεαταί έμειναν ευχαριστημένοι. Εις την επιτυχίαν συνετέλεσε τα μέγιστα και η άριστα συγκροτημένη μανδολινάτα του ομίλου η οποία το βράδυ εκείνο παρουσίασε εκπλήξεις”.
Το Φεβρουάριο του 1938 δίνεται και πάλι ερασιτεχνική θεατρική παράσταση: “Πραγματικώς πρωτοφανή θρίαμβον εσημείωσεν η θεατρική παράστασις που εδόθη το βράδυ της προχθεσινής Κυριακής υπό του ερασιτεχνικού θεατρικού ομίλου τη ςπόλεώς μας, εις την μεγάλην αίθουσαν του Α’ Δημοτικού Σχολείου με το αριστούργημα του μεγάλου Ιταλού συγκραφέως Νικοντέμι “το Κουρέλι” και αι εκ της οποίας εισπράξεις διετέθησαν υπέρ του ταμείου της Φιλαρμονικής Εταιρείας Μεσσήνης […] Ιδιαίτερα ο κ. Ν. Σύλβιος στο ρόλο του Τίτου υπήρξεν άφθαστος. Επίσης εξαιρετικοί ήσαν και οι κ. κ. Μπάμπης Μάντζαρης, Π. Μανθιόπουλος, Μεν. Χαρμπίλας, Βασ. Ρούτσης, Μ. Παρασκευόπουλος, Παν. Τσάμης, Πάνος Ρούτσης […] Εις την θεατρικήν αυτήν παράστασιν συμμετέσχεν και η εκλεκτή λογία δις Μάνυα Κουτσογιαννοπούλου η οποία προ της παραστάσεως απήγγειλε με μοναδική δεξιοτεχνία μερικά δημοτικά τραγούδια τα οποία και ανέπτυξε προς το κοινόν”.
Την άνοιξη του 1939 είναι και πάλι σε αναδιοργάνωση η Φιλαρμονική και δίνεται θεατρική παράσταση για την ενίσχυσή της: “Το διοικητικόν συμβούλιον της Φιλαρμονικής Μεσσήνης συνεχίζων την ωραίαν προσπάθειάν του δια την αναδιοργάνωσιν της μπάντας. Έδωκε την περασμέ νην Κυριακήν το βράδυ εις την μεγάλην αίθουσαν του Α’ Δημοτικού Σχολείου μιαν θαυμάσιαν ερασιτεχνικήν θεατρικήν παράστασιν με το Πλακιώτικο ηθογραφικόν αριστούργημα του Παντελή Χορν “Το φυντανάκι” και με εκτελεστάς τα παιδιά μέλη του Μουσικοερασιτεχνικού Ομίλου Μεσσήνης […] Εις την παράστασιν έλαβον μέρος οι εξής: Μπάμπης Μάντζαρης εις τον ρόλον της κυρίας Κατίνας, Πέτρος Μανθόπο9υλος μπάρμπα Αντώνης, Μίμης Παρασκευόπουλος ως Γιάγκος, Παναγ. Τσάμης ως Φρόσω, Βασίλης Ρούτσης ως Τούλα “Φυντανάκι”, Παναγ. Μπαμπάκος ως “Εύα”, Κώστας Μπαρακάρης “Γιαργούσης”, Βασίλειος Χρονόπουλος “Θείος”, Ευαγ. Σαραντόποιυλος δημόσιςο υπάλληλος και Τάκης Κρεμμυδάς “κάπελας”. Στα φιλότιμα αυτά παιδιά και τους διοικούντας την Φιλαρμονικήν Μεσσήνης εξαιρετικώς δε εις τον φιλοπρόοδον συμπολίτην μας αντιπρόεδρον αυτής Βασιλ. Δημητρόπουλον κακι τους διοργανωτάς της κ. κ. Πέτρον Ψυχογιόπουλον, Πάνον Κατσούρον, Παναγ. Πλεμμένον και Περικλήν Αργυρόπουλον αξίζει κάθε έπαινος”.
Τα όσα καταγράφηκαν είναι ψηφίδες από την πολιτιστική ιστορία του τόπου. Σίγουρα υπάρχουν πολλές περισσότερες αλλά δεν έχουν καταγραφεί και ως εκ τούτου είναι δύσκολο να υπάρχει πλήρης εικόνα. Ομως από τα στοιχεία που αναφέρθηκαν μπορούμε να σχηματίσουμε μια εικόνα για την πολιτιστική ζωή στο γενέθλιο τόπο…

[Η φωτογραφία είναι από το λεύκωμα των ΓΑΚ Μεσσηνίας για το Νησί]