Μανάβικο στην Μερλοπούλου και στην περιοχή γύρω από την Κάτω Πλατεία της Μεσσήνης, Νικολάου Χιώτη σήμερα. Η πλατεία έχει τη δική της ιστορία και η αναζήτηση άρχισε από τον εντοπισμό ενός παλιού ονόματος που έχει ξεχαστεί πλέον.

ΠΛΑΤΕΙΑ ΖΗΛΙΜΩΝΟΣ

Υπάρχει σε μια διαφήμιση που δημοσιεύτηκε στις αρχές του 1929 και η οποία αφορούσε την “Υποδηματοποιΐα Κοκκίνη και Τσώνη εν Μεσσήνη” η οποία έκανε γνωστό μεταξύ άλλων ότι: “Υπό την διεύθυνσιν του αρτιώτατα κατηρτισμένου τεχνικώς, επανελθόντος εξ Αθηνών αποφοίτου της πεφημισμένης Πανελληνίου Σχολής Υποδηματοποιΐας κ. Νικ. Τσώνη και του εκ πείρας πολλά σπουδάσαντος κ. Δημ. Κοκκίνη γνωστοποιούμεν προς την αξιότιμον πελατείαν μας ότι κατηρτισμένοι ήδη τελείως τόσον από απόψεως τέχνης, όσον και υλικών δυνάμεθα να εξυπηρετήσωμεν και τους πλέον ιδιοτρόπους και να ικανοποιήσωμεν κάθε γούστο και ελάττωμα”. Οι διαφημιζόμενοι είχαν βάλει και τη διεύθυνσή τους: “Κάτω Πλατεία (Ζηλίμωνος)”. Την περίοδο του μεσοπολέμου η πλατεία είναι αυτό το ανεξήγητο από πρώτη άποψη όνομα που δεν υπήρχε ούτε είχε σχέση με τη Μεσσήνη. Μετά από 8 περίπου χρόνια ο αείμνηστος Θεοδ. Τσερπές, σε μια μικρή σειρά 4 άρθρων για την ιστορία της Μεσσήνης που δημοσιεύτηκε στη “Σημαία” τον Ιούλιο του 1937, αναφερόμενος σε άλλο θέμα μας αποκαλύπτει το μυστικό της ονοματοθεσίας η οποία ενδεχομένως ήταν και εθιμική. Γράφει λοιπόν για τις συνοικίες της Μεσσήνης από την απελευθέρωση μέχρι τα χρόνια της βασιλείας του Οθωνα. Αναφερόμενος στην συνοικία του Αγιου Ιωάννη αναφέρει ότι σε αυτή βρίσκεται “το επί μοιράρχου Ζηλίμωνος αργότερον, απαλλοτριωθέν παζάρι, ήδη δε κάτω πλατεία”. Με βάση αυτό μπορούμε να συμπεράνουμε πως μέχρι και μετά τα μέσα του 19ου αιώνα αλλά πριν το τέλος του, η κάτω πλατεία ήταν χώρος παζαριού το οποίο απομακρύνθηκε με πρωτοβουλία του μοιράρχου Ζηλίμωνα. Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τι εννοούσε ο αείμνηστος Θεοδ. Τσερπές με τη λέξη “απαλλοτρίωση” φαίνεται όμως ότι η δημιουργία της κάτω πλατείας στη συλλογική μνήμη αποδιδόταν στον Ζηλίμωνα. Και γιαυτό πήρε το όνομά του, χωρίς να γνωρίζουμε αν αυτό είχε γίνει με απόφαση δημοτικού συμβουλίου ή εθιμικά λεγόταν έτσι.

ΛΑΧΑΝΑΓΟΡΑ ΚΑΙ Ο ΤΣΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΡΓΙΑ

Η δημιουργία της πλατείας σε συνδυασμό με τον αποχετευτικό αγωγό οδήγησε στην οργάνωσε ενός κέντρου γύρω από το οποίο αναπτύχθηκαν εμπορικές και βιοτεχνικές δραστηριότητες, σε αντίθεση με την πλατεία Αλωνίων όπου κυριαρχούν οι ψυχαγωγικές δραστηριότητες. Αλλά η πλατεία σταδιακά μεταβλήθηκε σε… λαχαναγορά καθώς είχε μείνει χωρίς φροντίδα. Και απετέλεσε έναν από τους λόγους για τους οποίους τέθηκε σε αργία από το Νομάρχη ο εκλεγμένος Δήμαρχος Σταύρος Τσούσης το καλοκαίρι του 1953 για… παράβαση καθήκοντος στην οποία υπέπεσε κατά τους Επιθεωρητές του υπουργείου Εσωτερικών. Σε επιστολή που έστειλε στο Νομάρχη με τίτλο “Αι πράξεις μου υπήρκαν νόμιμοι” διαβάζουμε μεταξύ άλλων ότι: “Η Λαχαναφορά δεν είχε ωρισμένην θέσιν. Η κάτω πλατεία είχε καταληφθεί αυθαιρέτως παρά οπωροπωλών, ενώ ήτο προορισμένη δι’ ανθόκηπον. Την έκαμα ανθόκηπον σύμφωνα μα μελέτην της Μηχανικής Υπηρεσίας και φυσικά απεμάκρυνα τους αυθαιρέτως καταλαβόντας ταύτην. Επομένως δεν υπάρχει παράβασις καθήκοντος διότι δεν ήτο ανεγνωρισμένη ως Λαχαναγορά. Απόφασις δημοτικού συμβουλίο ήτο περιττή αφ’ ού επρόκειτο περί επανορθώσεως αυθαιρέτως καταληφθείσης πλατείας”. Πρέπει να σημειωθεί ότι τα άλλα ζητήματα για τα οποία παύθηκε ο Στ. Τσούσης ήταν η μεταφορά του παζαριού από το πάρκο στις παρυφές της πόλης, η κατασκευή των σφαγείων και η εφαρμογή του νόμου για το τέλος πεζοδρομίων. Στη Μεσσήνη επικράτησε ένταση, από την πλευρά του Στ. Τσούση και των υποστηρικτών του η παύση θεωρήθηκε πολιτική δίωξη από την κυβέρνηση “Συναγερμού”, έγιναν κινητοποιήσεις και παρήλθε ο μήνας της αργίας χωρίς να επιβληθεί μεγαλύτερος χρόνος από το υπουργείο Εσωτερικών λόγω των αντιδράσεων. Παράλληλα ο Στ. Τσούσης κατέθεσε προσφυγή στο Συμβούλιο Επικρατείας…
Κάπως έτσι διαμορφώθηκε το μεγάλο και περιποιημένο παρτέρι της Κάτω Πλατείας με τις μπορντούρες και τις τριανταφυλλιές όπως και τα υπόλοιπα της πόλης. Και το οποίο ξηλώθηκε μετά από δεκαετίες όταν επινοήθηκε η ιστορία των αναπλάσεων που διαδέχεται η μια την άλλη…

[Η φωτογραφία είναι από το λεύκωμα των ΓΑΚ για το Νησί]