Στο σχολείο όμως υπήρχαν και τα “δευτερεύοντα”, τρόπος του λέγειν δηλαδή γιατί από… θρησκευτικά για παράδειγμα είχαμε πήξει. Ο πρώτος χρονολογικά που θυμάμαι είναι ο Τάσος Μπίτσικας, έφυγε από τη ζωή πριν αρκετά χρόνια. Από τις “μορφές” της σχολικής ζωής, παιδική χαρά την ώρα του μαθήματος, παρέδιδε και έκανε καλαμπούρια, τούλεγες καμιά παραβολή και έπαιρνες άριστα. Εξω καρδιά, δεν στεναχωρούσε κανέναν, “έσπρωχνε” να πει κάτι ο μαθητής για να δικαιολογήσει το βαθμό. Ο, τι και να έγραφα έβαζε 20, μου είχε μια συμπάθεια. Τον έβλεπα για πολλά χρόνια στην Καλαμάτα άλλοτε στο δρόμο και άλλοτε στον Αγιώργη που έκανε κάποια χρόνια τον ψάλτη όταν πήγαινα για καμία κοινωνική υποχρέωση. Συζητούσαμε, για την οικογένεια και την πόλη καθώς πολύ ενωρίς ασχολιόμουν με τα ζητήματα του δήμου. Αφού άκουγε προσεκτικά κατέληγε σχεδόν πάντα: “Βρε Ηλία όλα σου καλά, αλλά τι ήθελες και έγινε κουμουνιστής;”. Δεν μπορούσε να το… χωνέψει με τίποτα. Ευγενής αλλά αυστηρός στο μάθημα ο Πέτρος Πανταζόπουλος, που πρέπει να ήρθε σχεδόν νεοδιόριστος στην τετάρτη. Τυπικός ως καθηγητής, με πολλά συγγραφικά ενδιαφέροντα, έχει παρουσιάσει πολλές μελέτες. Τον συναντούσα πολύ συχνά στη Λαϊκή Βιβλιοθήκη, πάντα είχε έναν καλό λόγο για τα βιβλία που έγραφα, έφερνε δικά του κείμενα αρκετά συχνά στην εφημερίδα, έχουμε γράψει (καλές) κριτικές… ο ένας για τον άλλον παρουσιάζοντας εργασίας. Κάποιες φορές συναντιόμαστε στο δρόμο και τα λέμε. Ο κύκλος των θεολόγων στο σχολείο έκλεισε με τον Κωνσταντίνο Ξενογιάννη, μάθημα χωρίς προβλήματα, ιδιαίτερος ως άνθρωπος, ασχολιόταν περισσότερο με άλλα θέματα και τη συγγραφή θεολογικών – ιστορικών βιβλίων και λιγότερο με τον… έλεγχο του μαθήματος.
Είχαμε και αγγλικά, άλλη ιστορία αυτή. Στην τετάρτη τάξη πρέπει να ξεκινήσαμε το μάθημα με την Κοκκέα, μια γλυκιά νεοδιόριστη καθηγήτρια που προσπάθησε να μας βάλει στο πνεύμα. Είχα πάει στο δημοτικό 1-2 χρόνια στην “Ελληνοαμερικανική Ενωση” έκανε μάθημα ο Παπαφωτίου, το φροντιστήριο ήταν στη βόρεια πλευρά της Τσούση λίγο πιο κάτω από την πλατεία. Για πρώτη χρονιά δεν υπήρχε πρόβλημα, αλλά ούτε και για τις δύο άλλες που μας “ανέλαβε” ο Σηψάς. Ενας συμπαθέστατος κοντούλης καθηγητής που προσπαθούσε από τη μια να μας κάνει καλά και από την άλλη να μας μάθει αγγλικά. Ομως για λόγους που δεν μπορώ να καταλάβω, αλλάξαμε βιβλίο και κάναμε πάλι τα ίδια σχεδόν για δύο τάξεις. Κάτι σαν την ώρα του παιδιού, ρωτούσε αγγλικά όταν απευθυνόταν, τόχα πάρει χαμπάρι και απαντούσα το ίδιο, η ουσία είναι ότι δυστυχώς τα παρατήσαμε από εκεί και ύστερα και μας… παράτησαν και αυτά.
Και λέω να κλείσω την αναδρομή με τη… γυμναστική. Αρχή με Ισμήνη Κυριαζή, ένα ιδιαίτερο στυλ καθηγήτριας για την εποχή, ντυμένη “στην πέννα” όπως λένε, με τη φόρμα στην ώρα της, τσαμπουκάς και με τα δύο φύλλα, πήγαινε η φωνή και ο κατακέφαλος σύννεφο. Τα κορίτσια φουφούλες μέχρι το γόνατο, τα αγόρια κάτι… σώβρακα φαρδιά, ελβιέλες και τα τελευταία χρόνια… πρόοδος με χαχόλικες φόρμες που κρέμονταν από παντού… για να μην διαγράφονται οι καμπύλες. Σουηδική γυμναστική και τρεχάλα γύρω-γύρω στο τεράστιο προαύλιο, δύσκολα να λουφάρεις την γυμναστική ταλαιπωρία εκείνη την εποχή. Και μετά ο Γιώργος Νταλαχάνης, ευθυτενής και νευρικός “μας έτρεχε” γενικά αλλά μας έβαλε στο “τριπάκι” του κλασσικού αθλητισμού και των αθλοπαιδιών. Και άμα στις μεγάλες τάξεις γινόταν καμία στραβή η τιμωρία ήταν… χορός στο διάλειμμα με τα σώβρακα και ρυθμό διδακτικό “και ένα, δύο τρία, τέσσερα…” προς τέρψιν των… θηλέων που κορόιδευαν με το θέαμα. Γνωστός καθώς ήταν φίλος με τον Τάκη Θωμόπουλο (τον πρόλαβα πολύ λίγο στο σχολείο), αγαπημένο γείτονα και ερχόταν πολύ συχνά εκεί. Με είχε και στους δρόμους ταχύτητας σε… πρώτη ζήτηση αλλά όταν νευρίαζε θα ήταν καλό να βρίσκεσαι μακρύτερα. Μου έφερε μια φορά τη μπάλα του βόλεϋ στη μούρη από κοντά και… είδα αστράκια. Το ίδιο πρέπει να είδε και ο Γυφτέας όταν ήρθε στις τελευταίες τάξεις και πλακώθηκαν με το δίσκο στη βαλβίδα στη διάρκεια των “Λαϊκών Αγώνων” που έριχναν και οι δύο. Ο Γυφτέας με “στρατιωτική” αντίληψη περί της γυμναστικής, το έπαιζε και “σώμα”, τον θυμάμαι με κάτι επιδείξεις άλα Παναθηναϊκό Στάδιο στην πλατεία στις οποίες συμμετείχαν μάλλον φαντάροι. Το Νταλαχάνη τον έβλεπα κάποιες φορές πριν συνταξιοδοτηθώ, έμενε στου Κόκλα και ασχολιόταν με την τοπική ιστορία, μια μέρα συναντηθήκαμε στη Λαϊκή Βιβλιοθήκη. Το Γυφτέα τον έβλεπα πιο συχνά καθώς από κάποια στιγμή και ύστερα ασχολήθηκε με την αυτοδιοίκηση και κατέλαβε θέσεις ευθύνης. Κάπου στο ενδιάμεσο ήρθε νομίζω και ο Παπαδάκος, πρέπει να ήταν στην πέμπτη. Τότε βγήκαν από τα υπόγεια και τα συμπράγκαλα της ενόργανης, και βάλθηκε να κάνουμε… μακρυά γαϊδούρα με τον… ίππο και κωλοτούμπες. Δεν γνωρίζω αν ήταν κατεύθυνση για τη “στρατιωτικοποίηση” της γυμναστικής με ασκήσεις εντυπωσιακών σχηματισμών, αλλά στην πέμπτη μας έφυγε η ούγια μέχρι να συγχρονιστούμε για να τα καταφέρουμε. Δεκάδες μαθητές, δυό σειρές με διαφορετικά… σώβρακα οι άρρενες ανάλογα με την άσκηση που εκτελούσαν. Και άντε να συντονιστούμε όλοι μαζί με τα παραγγέλματα. Κοσμοσυρροή στο στάδιο της πόλης και κατά πως δείχνουν οι φωτογραφίες που διασώθηκαν, οι σχηματισμοί ήταν εντυπωσιακοί.
Και κάπως έτσι τελείωσε η αναδρομή σε πρόσωπα και καταστάσεις στα δύσκολα μαθητικά χρόνια. Οσο κρατάει η μνήμη, χωρίς σημειώσεις και ως εκ τούτου αναπόφευκτα και λάθη θα υπάρχουν και παραλείψεις. Φυσικά δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε όλοι στους χαρακτηρισμούς, άλλωστε ο καθένας είναι διαφορετικές προσωπικές εμπειρίες. Η “χημεία” άλλωστε στις διαπροσωπικές σχέσεις και άλλοι παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των εντυπώσεων…

[Στη φωτογραφία εικόνα από τις γυμναστικές επιδείξεις του 1971, επέλεξα αυτή γιατί εκείνο που θυμάμαι είναι πως μεταξύ των άλλων έκανα την κατακόρυφο και… φορούσα ρολόι]

Vasiliki Kalogeropoulou Ο ΓΥΦΤΕΑΣ ΜΑΣ ΜΑΖΕΥΕ ΚΑΙ ΜΑΣ ΔΙΔΑΣΚΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥΣ ΧΟΡΟΥΣ, ΚΑΠΟΥ ΕΚΕΙ ΣΤΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ, ΑΛΛΑ ΚΡΑΤΗΣΕ ΛΙΓΟ, ΚΑΘ’ ΟΤΙ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΝΟΜΙΣΑΝ ΠΩΣ ΑΓΟΡΙΑ ΜΕ ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΜΑΖΙ ΤΑ ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΑ, ΚΛΕΙΣΜΕΝΟΙ ΕΚΕΙ ΜΕΣΑ ΘΑ ΚΑΝΑΜΕ ΔΕΝ ΞΕΡΩ ΚΙ ΕΓΩ ΤΙ ΚΑΙ ΕΤΣΙ ΜΑΣ «ΔΙΕΛΥΣΑΝ» !!!!! ΠΑΝΤΩΣ ΤΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΕΙΧΑΜΕ ΜΑΘΕΙ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΧΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΜΗΝΗ, Η ΟΠΟΙΑ ΜΑΣ ΜΑΡΤΥΡΑΓΕ ΚΑΙ ΑΝ ΑΠΟΦΑΣΙΣΕ Ο ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΝΑ ΠΑΜΕ …ΕΚΔΡΟΜΗ !!!! ΕΚΕΙΝΗ ΟΜΩΣ ΤΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΤΗ ΣΟΥΗΔΙΚΗ ΔΕΝ ΤΗΝ ΕΚΑΝΑΝ ΑΡΓΟΤΕΡΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ….ΠΕΤΑΝΕ ΜΙΑ ΜΠΑΛΑ ΣΤΟ ΠΡΟΑΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΑ ΑΦΗΝΟΥΝ ΝΑ ΠΑΙΖΟΥΝ…. ΜΠΑΣΚΕΤ !!! ΔΕΝ ΑΘΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΘΟΛΟΥ !!!! ΤΟ ΜΠΙΤΣΙΚΑ ΤΟΝ ΕΙΧΑ ΔΕΙ ΣΤΗ ΜΙΚΡΗ ΜΑΝΤΙΝΕΙΑ, ΟΠΟΥ ΕΙΧΕ ΣΠΙΤΙ. ΕΧΩ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΩΣΗ ΟΤΙ ΗΤΑΝ ΚΑΙ ΣΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΑ ΤΩΝ ΣΥΜΜΑΘΗΤΩΝ ΤΟ 2003….?