Ο ΓΑΝΩΜΑΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΛΑΪ ΤΟΥ, 1950

Ο ΓΑΝΩΜΑΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΛΑΪ ΤΟΥ
Λιγο καιρο πριν τα Χριστουγεννα και το Πασχα, η μαμα μου με τη γιαγια μου ελεγαν πως πρεπει να φωναξουν το γανωματη να γανωσουν τον τεντζερη, αν του ειχε φυγει το γανωμα, και τα κουταλομαχαιροπηρουνα μας.
Ο χαλκινος τεντζερης μας ηταν δωρο στο γαμο των γονιων μου απο καποιον συγγενη και υπηρχε σαν διακοσμητικο αντικειμενο πια στο καινουριο σπιτι μεχρι το 2011, οποτε μπηκαν διαρρηκτες και μας τον εκλεψαν. Τωρα ποιος ξερει ο καημενος σε τι χαλκινο αντικειμενο θα εχει μετατραπει…. Ηταν αρκετα μεγαλος, και το πομπε καπακι του τελειωνε σε ενα στρογγυλο πυργακι, για να το πιανεις απο εκει, ιδιος με τον τεντζερη στη φωτο…
Ειχαμε κατσαρολες για το μαγειρεμα πια και τον τεντζερη τον χρησιμοποιουσαμε μονο για να βραζουμε τα κολυβα εξω στην αυλη, πανω στην πυρωστια, γιατι ηταν πολλα. Οπωσδηποτε επρεπε να ειναι γανωμενος ελεγαν, γιατι υπηρχε κινδυνος δηλητηριασης απο το χαλκο, και αρκετες φορες ακουγα πως ολοκληρα χωρια ειχαν δηλητηριαστει και καποιοι ειχαν πεθανει απο αγανωτα καζανια και τεντζερεδες στα οποια ειχαν βρασει κολυβα….»Τους πηρε μαζι του ο μακαριτης» ελεγαν !!!! Τηλεφωνα δεν υπηρχαν τοτε, εστελνε η μαμα μου τη γιαγια μου στο δρομο να φυλαει «καραουλι» ποτε θα περασει ο γανωματης, που εμενε στο συνοικισμο, να τον φερει σπιτι να κλεισουν ενα ραντεβου για το γανωμα.
Το ραντεβου κλεινοταν και οταν ο γανωματης ερχοταν, η μαμα του εδινε τα κουταλομαχαιροπηρουνα και τον τεντζερη και του εφερνε και το μεγαλο μας ταψι με νερο μεσα. Αυτος ακουμπαγε το σακκι με ολα τα απαραιτητα εργαλεια του στο κενο, που δημιουργουσε το σπιτι μας με το σπιτι της γιαγιας, ενα τριγωνο απαγκιο. Στο κατοπι του κι εγω, να παρακολουθησω τη διαδικασια. «Βασιλικουλα κατσε εδω !!!!» μου φωναζε η μαμα μου οταν ξεπορτιζα πισω του. «Ασε με ρε μαμα !!!!», ελεγα εγω και τον ακολουθουσα.
Εβγαζε λοιπον μεσα απο το σακκι του ενα μαυρο σκευος σαν φουφου, κατι αλλα πραγματα που δεν ηξερα, κατι πολυχρωμα στουπια σαν βαμβακι, κατι παραξενα σιδερικα, εστρωνε μια κουρελου διπλωμενη στα τρια, καθοταν σταυροποδι πανω της, αναβε τη φουφου και περιμενε λιγο.
Εγω καθομουν πανω στις φτερνες μου λιγο πιο κει στο πλαϊ του, και δεν εχανα στιγμη απο την …επιχειρηση «γανωμα», τραβωντας συνεχως το φορεματακι μου προς τα κατω, μην τυχει και δει τιποτα …απαγορευμενο ο γανωματης. Χα χα χααα !!! Και η μεγαλη στιγμη ερχοταν !!!!
Μεσα στον τεντζερη ο γανωματης πασπαλιζε κατι σα σταχτη, μετα ζεσταινε ενα ραβδακι, που ακουμπωντας το στο κεντρο του τεντζερη, ως δια μαγειας μετατρεποταν σε ενα ασημι υγρο, που περα δωθε, περα δωθε, το απλωνε παντου στο εσωτερικο και στα πλαγια του με τα στουπια του και τα βαμβακια του, με κινησεις τοσο δεξιοτεχνικες, που εμενα με ανοιχτο το στομα . Σε λιγο ο τεντζερης γινοταν σαν καθρεφτης γυαλιστερος, το ιδιο και το καπακι του. Πω πωωωω !!!! Τι θαυμα ηταν αυτο ;;;
Η μαμα εβγαινε καθε τοσο και τον ρωταγε αν θελει κατι, αυτος ελεγε οχι, και αμεσως μετα η μαμα ελεγε απευθυνομενη σε εμενα: «Βασιλικουλα ελα μεσα, ας τον ανθρωπο να κανει τη δουλεια του με την ησυχια του !!!!!» και μιση μεσα μιση εξω, προσεχοντας μην τη δει ο γανωματης, δαγκωνε το δειχτη του δεξιου χεριου της διπλωμενο, πραγμα που σημαινε: Αααααχ !!!!! μην ερχεσαι μεσα και θα δεις !!!! Εγω την κοιταγα αδιαφορα.
Ο γανωματης, ενας γλυκυτατος ανθρωπος, ας ειναι στα αγια η ψυχουλα του, φωναζε : Ασ’ την κυρα Τουλα δε με πειραζει». Ετσι μπραβο ελεγα εγω απο μεσα μου, γιατι τωρα ερχοταν η μεγαλη και μαγικη στιγμη !!!! Πανω στη φουφου εβαζε ενα εξαρτημα με μια τρυπα στη μεση, και σε λιγο, ω του θαυματος, η τρυπα πλημμυριζε απο το ιδιο ασημι υγρο, που εβαζε στον τεντζερη !!!!! Επιανε ενα ενα τα κουταλομαχαιροπηρουνα απο τη μια ακρη με μια μαυρη σιδερενια πενσα και το βουταγε μεσα στο υγρο γρηγορα. Οταν το εβγαζε, το μισο αστραφτε οπως και ο τεντζερης !!! Μετα με μια αλλη το κρατουσε απο το ασημι μερος και βουταγε στο υγρο το αλλο μισο. Ως δια μαγειας το καθενα μετατρεποταν σε καθαρο ασημι που σου θαμπωνε τα ματια !!!! Παλι με την πρωτη πενσα το επιανε και το εριχνε μεσα στο ταψι με το νερο διπλα του, και κεινο εκανε τσσσσσσ, εβγαζε λιγο ατμο και εμενε ακινητο σαν ψοφιο ασημοψαρο στον πατο του ταψιου !!!!!
Το κεφαλι μου ακολουθουσε τις κινησεις του γανωματη πηγαινοντας πανω-κατω, περα-δωθε γρηγορα, μη χασω καποια…. φαση και σκεφτομαι τωρα , πως αν υπηρχε τοτε βιντεο να με καταγραψουν, θα ειχε γινει «βαϊραλ» στο διαδικτυο !!!! Χα χα χαααα !!!!
Γυρω απο την τρυπα με το ασημι υγρο μετα το βουτηγμα καποιου κουταλιου η πηρουνιου, εβγαινε εξω σε ενα φραγμενο, γι’ αυτο το λογο φαινεται περιθωριο, λιγο απο αυτο, που επαιρνε διαφορα σχηματα αναλογα με το κουνημα του σκευους, ποτε σα στρογγυλα μπιλακια, ποτε μακρουλα σα σκουληκακια, και αυτα καμια φορα χωριζονταν στα δυο και ξαναενωνονταν σε ενα. Αυτα τα ασημι μπιλακια ασκουσαν μια φοβερη ελξη πανω μου. Ποσο ηθελα να τα ειχα στις χουφτες μου να τα κυλαω περα-δωθε, να παιζω βωλους με αυτα !!!! Μπροστα τους τυφλα να ειχαν οι γυαλινοι βωλοι, που ειχε ο αδελφος μου !!!
Τους ηθελα πολυ και μια φορα απ’ ολες, που ο γανωματης εστριψε πλαγιως και εψαχνε στο σακκι του να βρει κατι, αρπαξα την ευκαιρια και εβαλα το δειχτη του δεξιου μου χεριου πανω σε ενα στρογγυλο μπιλακι και το πιεσα να γινει μακρουλο !!!! Θεε μου τι ηταν αυτο ;;;; Ενοιωσα ενα φοβερο καψιμο, εβγαλα ενα ουρλιαχτο σα το γουρουνι που το σφαζουν, κατι σαν ουαουιιιιιιιιι, τιναχτηκα πανω βαζοντας το δαχτυλο στο στομα μου να το δροσισω, και ετρεξα με τα ματια γεματα δακρυα μεσα στο σπιτι φωναζοντας μαμαααααααα, ουαουιιιιιιιιι !!!!
Η μαμα πανικοβλητη αρπαξε και κοιταξε το δαχτυλο μου, που ειχε κανει μια φουσκαλα κατακοκκινη, η οποια σε λιγο γεμισε νερο και εγινε ισα με ενα στραγαλι. «Επιασες το καλαϊ ;;;» ρωτησε θυμωμενη. Καλαϊ το ελεγαν αυτο το ρημαδι ;»Δεν ξερωωωωωω», φωναξα μεσα απο τα αναφυλλητα μου. «Δεν ξερεις εεεε ;;;; Εγω τι σου φωναζα να ερθεις μεσα ;;;» Αρπαξε τη βεργα, που ειχε παντα πισω απο την πορτα και μου εκανε τα ποδια ριγε !!!!
Ποτε δεν καταλαβα γιατι αφου πονουσα με εδερνε κι ολας !!!! Ο γανωματης θορυβημενος ηρθε μεσα και ρωταγε να μαθει τι επαθα και κλαιω…Η μαμα του εξηγησε και εκεινος ειπε απορρημενος: «Μα πως εγινεεε;;;» και πηγε βιαστικα προς τα εξω, οποτε βρηκα εγω την ευκαιρια και του εριξα μια μεγαλοπρεπη μουτζα με το αριστερο μου χερι, λεγοντας απο μεσα μου: «Να, παρ’ τα κι εσυ», λοξοκοιταζοντας μη με δει η μαμα, λες και μου εφταιγε ο ανθρωπος.
Ο καημενος πηγε και εφερε ενα κουτακι με αλοιφη σπιτικη για το καψιμο και το εδωσε στη μαμα μου λεγοντας πως με αυτη σε κανα δυο μερες θα ημουν ενταξει. Και ημουν, αλλα εγω ελεγα πως με ποναει ακομα και ετσι γλυτωσα μιας εβδομαδας γραψιμο μαθηματων, αντισταθμιζοντας ετσι το φριχτο πονο και το κλαμα μου. Απο τοτε κοιταγα τη διαδικασια απο μακρια, ακουμπισμενη στη μαντρα του γειτονικου οικοπεδου και οποτε εβγαινε η μαμα μου και με εβλεπε σε αυτη την αποσταση ασφαλειας, διεκρινα ενα σαρδονιο χαμογελο στα χειλια της, σαν να ελεγε το γνωστο: Αν σ’ αρεσει μπαρμπα Λαμπρο… !!! Χα χα χαααα !!!
Αργοτερα ηρθαν τα ανοξειδωτα κουταλομαχαιροπηρουνα και πεταξαμε τα παλια, βγηκαν και τα πετρογκαζ που δεχονταν μεγαλες κατσαρολες, βαλαμε στην αποθηκη τον τεντζερη και ο γανωματης δεν μας ξαναγανωσε τιποτα !!! Παντως, οποτε περνουσε και με εβλεπε εξω στο δρομο, μου χαμογελουσε, μα εγω ασυναισθητα εβαζα πισω απο την πλατη μου το δεξι μου χερι, σαν να φοβομουν μην καω απο το καλαϊ, που κουβαλαγε!!!!! Παιδκες φοβιες και παιδικες τρελλες!!!
Χαλκωωωωώματα γανωωωώ !!!!
..και ο γανωτζής (έτσι τον έλεγαν) όταν φώναζε στο δρόμο για πελατεία έλεγε:
Ο γανωτζήηηης όλα τα γανώωωωω..
Φωτογράφισα κι εγώ τον γανωματή και τη βοηθό – γυναίκα του, όταν τους είδα να γανώνουν στο δρόμο, πριν από καμιά τριανταρια χρόνια μια φορά!
Κική μου !!!! Συνήθως γύφτοι έκαναν αυτό το επάγγελμα !!!! Υπέροχη φωτό, αντίκα !!!! Καληνύχτα !!!!
Ο γανωματης ήταν πλανοδιος, πολλές φορές ήταν τσιγγανος. Σιγά σιγά το επάγγελμα οδηγήθηκε σε μαρασμό και ο γανωματης έχασε το βιοπορισμο του
Για… εγκυκλοπαιδικούς λόγους, υπήρχαν γανωματήδες μόνιμα εγκατεστημένοι στο Νησί που έκαναν διάφορες εργασίες και ήταν εξαιρετικοί μάστορες με ό, τι καταπιάνονταν!
Ηλίας Μπιτσάνης

Η Μεσσηνη ήταν πάντα μια μικρή πόλις. Οπωσδήποτε θα είχε όλα τα επαγγελματα.

Στσ χωριά μας όπως, στον Αρι, τα Αλώνια το Αριοχωρι την Ασπροπουλια και ίσως στο Φαρμισι, πολλά επαγγέλματα δεν υπήρχαν όπως του γανωματη, του πεταλωτή, του σαγματοποιου, του καρεκλα του.. Ήσαν πλανοδιοι και συνήθως τσιγγάνοι. Αυτό και από τα προσωπικά βιώματα.
Card Mavrilias Mavreas

σωστά Ηλία αλλά επειδή υπάρχει αναφορά στο Νησί, επισημαίνω την ιδιαιτερότητα που γνωρίζουμε οι παλαιότεροι. Και έχει τη δική της ιστορία…

Προβολή Σχολίων