ΟΙ ΠΡΩΗΝ ΤΙΜΑΡΙΩΤΙΚΕΣ ΓΑΙΕΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΕΣ (ΚΑΙ ΓΑΡΖΕΝΙΚΙΩΤΕΣ) ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΣΗΝΗΣ

ΟΙ ΠΡΩΗΝ ΤΙΜΑΡΙΩΤΙΚΕΣ ΓΑΙΕΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΕΣ (ΚΑΙ ΓΑΡΖΕΝΙΚΙΩΤΕΣ) ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΣΗΝΗΣ
«αριθ 1464 πληρεξούσιον 9 Νοεμβρίου 1840 σάββατον
Σήμερον την εννάτην του Μηνός Νοεμβρίου του 1840 έτους, ημέραν Σαββάτον μετα Μεσημβρίας εν Νησίω ενεφανίσθησαν εις το κατάστημα του Ειρηνοδικείου Παμίσου ον και Συμβολαιογραφείον ευρισκόμενον άνω των εργαστηρίων του Πανάγου Μιχάλου, ενώπιον εμού του υποφαινομένου Ηλία Γεωργίου Βεργόπουλου, Ειρηνοδίκου Παμίσου του εκπληρούντος έργα Συμβολαιογράφου κατοίκου ταύτης της πόλεως η Θεοδώρα χήρα ποτε Γιαννάκου Πουλόπουλου, η Αναστασούλα σύζυγος Δημητρίου Γεωργούλια χωρίς τινός επαγγέλματος ή επιτηδεύματος, ο Πανάγος Πουλόπουλος [Γ] Ο Κώνστας Νικολόπουλος[Γ], ο Θεοδωράκης Φωτεινόπουλος[Γ], ο Παναγιώτης Δημητρόπουλος[Γ], ο Παναγιώτης Φωτεινόπουλος[Γ], ο Γεωργάκης Γκάβετας[Γ], ο Παναγιώτης Ρήγας[Γ], αγωγιάται άπαντες, ο Ιωάννης Αλεξανδρόπουλος χρυσοχόος, ο Χρήστος Μανολόπουλος, ο Γεώργιος Καρβουνιάρης, ο Μήτρος Γιαννακόπουλος[Γ], ο Θεοδωράκης Σαραντόπουλος[Γ], γεωργοί άπαντες κάτοικοι ταύτης της πόλεως, ο Γεώργιος Καλυβιώτης κάτοικος του χωρίου Καρτερόλι του Δήμου Τρίκκης, γεωργός και ο Κωνσταντίνος Τσούσης κάτοικος του χωρίου Γαιδουροχωρίου του αυτού Δήμου Τρίκκης, κτίστης, και γνωστοί μου άπαντες, οίτινες αφού πρώτον ενήργησα όσα διαλαμβάνει το άρθρον 173 του περί Δικαστηρίων και Συμβολαιογραφείων Οργανισμού, εξηγήσας εις αυτούς τα προσόντα αυτού, μου είπον να εκθέσω τα ακόλουθα. Επειδή ούτοι έχουν ακίνητα κτήματα εξ αμπελώνων, συκοδένδρων και ελαιοδένδρων κείμενα εις την θέσιν Κουμαριαίς Καρτερολαίικες Βασάνα, εντός των ορίων Νησίου, τα οποία ούτοι θέλουν ως πλήρη ιδιοκτησίαν των, ενώ το Δημόσιον αντιποιούται αυτά ως Εθνικοιδιόκτητα, και επ’ αυτή τη αξιώσει ο Ενοικιαστής των εφετεινών προσόδων του Δήμου Παμίσου ζητεί να φορολογήση τα προιόντα των με έγγειον και επικαρπίας φόρον, και επειδή ούτοι δεν δέχονται ν’ αποδώσουν φόρον επικαρπίας δια τα εν των αυτών κτημάτων των προιόντα των, αλλά θέλουν να διεκδικήσουν τα δίκαιά των τόσων περί της ιδιοκτησίας των αυτών κτημάτων των, όσον και περί του ζητουμένου φόρου επικαρπίας ενώπιον των αρμοδίων Δικαστηρίων΄ δια τούτο αποκαθιστώσι και διορίζουν Πληρεξούσιους Επιτρόπους των τους ομοδίκους των Ηλίαν Στυλιανόπουλον ιερέα και Οικονόμον, Παναγιώτην Τομαράν και Ιωάννην Μιστριώτην δια να παρίστανται αντ’ αυτών, τόσον ενώπιον του Δικαστηρίου των εν Καλάμαις Πρωτοδικών δια την περί κυριότητος αγωγής, όσον και ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου Μεσσηνίας δια τον παρά του Ενοικιαστού ζητούμενον φόρον επικαρπίας »
«AΡΙΘΜΟΣ 1558 Πληρεξούσιον
Σήμερον την εβδόμην του Μηνός Ιουλίου του 1841 έτους, ημέραν Δευτέραν προ Μεσημβρίας εν Νησίω ενεφανίσθησαν εις το Ειρηνοδικείον Παμίσου ο και Συμβολαιογραφείον μου ευρισκόμενον άνω των εργαστηρίων του Πανάγου Μιχάλου, ενώπιον εμού του υποφαινομένου Ηλία Γεωργίου Βεργόπουλου, Ειρηνοδίκου Παμίσου του εκπληρούντος έργα Συμβολαιογράφου κατοίκου ταύτης της πόλεως, οι Ευστράτιος Θεοφιλόπουλος, κλητήρ, Ηλιού Τακτικίνα, Λυμπέριος Κούστας, Μανολού Μανολόνυμφη, Μαρίνος Εξυδακτυλόπουλος, Μιχαήλ Κουμάντος, Πανάγαινα Σταμπολτσίνα, Μήτραινα Σαραντόνυμφη, Μάρκος Μαρκόπουλος, Μανολάκης Μενεγόπουλος, Νικολάκης Κουτουρίσης, Νικολάκαινα Λαμπράκαινα, Νικολάκης Νικολόπουλος, Νικολίνα Καραμπέτσαινα, Νικολού Ουτσικίνα, Νικολάκης Μουρίκης, Πούλος Μαρκόπουλος, Παναγιώτης Σαμαρτσάκης, Παναγιώτης Χωραίτης, Πανάγαινα Κουμαντίτσα, Παναγιώτης Ταμπάκης, Παναγιώτης Χαΐνης, Παναγιώτης Κυριακόπουλος, Πανάγαινα Χήναινα, Παναγιώτης Γρύλος, Παναγιώταινα Τσαφατίναινα, Πανάγαινα Τρίτσαινα, Παναγιώτης Γαλανέας, Παναγιώτης Μπακαργύρης, Παναγιώταινα Κολαδάκαινα, Παναγιώταινα Γυφτάκαινα, Πανάγος Σπανιόλος, Πανάγαινα Γαβρίλαινα, Πετρού Αδαμόνυμφη, Παναγιώτης Δαρειώτης, Παναγιώτης Καρελάς, Παναγιώτης Πλιάσας, Παναγιώτης Ζολότας, Παναγιώτης Π. Καρελάς, Παναγιώτης Ποθητός, Παναγιώταινα Καρτερουλιότισσα, Πούλος Τσίρης, Πούλαινα Καρακάξαινα, Πούλος Μπουλιδόγαμβρος, Παναγιώτης Μιχαλόπουλος, Παναγιώτης Σπάλας, Παναγιώτης Τσοπάνης, Στάθης Βουτόπουλος, Σαράνταινα Κουτραφουλίτσα, Σταύρος Κουκουμάς, Στάθαινα Καρβουνιάραινα, Στασινίνα Βάραινα[Γ], Στάθαινα Καρτερουλιότισα, Σπύρος Καλαβρυτινός, Σταύραινα Καρτερουλιότισα, Στάθαινα Κούταινα, Σπύραινα Σεΐζενα, Στυλιανός Καρελάς, Σπύραινα Σκουζού, Γιαννού Ταριότισα, Σπύρος Αρτινόπουλος, Φίλιππος Σάρας, Χατζη Πανάγαινα Σταμπολτσίνα, Χριστοδουλίνα Τουβογιαννού, Χρυσούλα Μαργιολίτσα, Χρήστος Καμπάς, Νικολού Κοροβέσαινα, κτηματίαι άπαντες, Λάμπρος Μπουλούκος, Μιχάλης Κολαράκιας, Νικολάκης Μαρκόπουλος, Νικόλαος Πολυχρονάκης, Νικόλαος Πατρίκης, Νικόλαος Μπρούμας, Νικολάκης Τσόνης, Νικολάκης Κλάπας, Νικόλαος Κουτσαβίτης, Νικόλαος Γιουρούκης, Παναγιώτης Μαυρόκολας, Παναγιώτης Βλαχάκης, Πέτρος Πουλόπουλος, Πέτρος Γυφτάκης, Παναγιώτης Ζορμπάς, Παύλος Τράγος, Παναγιώτης Κατσάς, Παναγιώτης Καρτερουλιότης, Πανάγος Μαργιόλος, Πανάγος Μούγιος, Πανάγος Σπανός, Παναγιώτης Αβαρτσάρης, Πανάγος Τόσκας, Παναγιώτης Καντιάνης, Πανάγος Μαυροειδής Παναγιώτης Τόκας, Παναγιώτης Σκληβάγκος, Παύλος Πούπουλας, Πούλος Χατσιαλιότης, Πούλος Ούτσικας, Στυλιανός Ούτσικας, Στάθης Καλαθάς, Σταύρος Σπανός, Φώτος Πουλόπουλος, Φώτος Καντιάνης, Χρήστος Μανολόπουλος, Χρήστος Ούτσικας, Χρήστος Καρτερουλιότης, Χρήστος Π..υτσάς, Χρήστος Σμυρνιός, Χρήστος Κατσάς, Χριστόδουλος Μαργιολόγαμβρος, Χρήστος Π…χαβας, Δημήτριος Καρακάξης, Κωνσταντίνος Ράσος[Γ], γεωργοί άπαντες, Μιχαήλ Ζαλμάς, Νικολάκης Κουμάντος, Πανάγος Μιχάλος, Πανάγος Ζαλμάς, Παναγιώτης Χρονόπουλος, Μιχαήλ Μενιδίτσας, Ιωάννης Τέντες, Χριστόδουλος Τυρινός, έμποροι άπαντες, Γεώργιος Δρακόπουλος, καφφεπώλης, Νικόλαος Κωστόπουλος Αλμπάνης, Νικόλαος Κατσαριότης, Νικόλαος Τουρτούνης, Νικόλαος Καραμουρτσαρόγαμβρος, Πέτρος Τράγος, Παναγιώτης Τρικάτσουλας, Παναγιώτης Βλαχόγιαννης, Πέτρος Κοσμάς, Παναγιώτης Ασιλάνης, Παναγιώτης Τσορουτάνης, Παύλος Μισός, Παναγούλιας Γαλιότος, Πανάγος Τουρτούνης, Στάθης Καρλότσης, Πέτρος Σακούλης, Χρήστος Φαρμάκης, κηπουροί άπαντες, Πούλος Χαίνης, αρτοποιός, Μανόλης Σμυρναίος, Νικόλαος Σμυρναίος, Νικόλαος Τσούσης, Πανάγος Τασκαρόλης, Σωτήριος Τσούσης, Πούλος Τ..χόγαμβρος μαραγγός, τέκτονας, και κτίσται άπαντες, Λάμπρος Ζαχαρόπουλος[Γ], Μάρκος Τακλόγαμβρος, Μήτρος Λίχας[Γ], Μιχάλης Ζαχαρόπουλος[Γ], Νικόλαος Ζαγκλακάς[Γ], Νικολάκης Σταυρόπουλος, Πούλος Γαρζενικιώτης[Βλασσόπουλος], Παναγιώτης Μουσελίμος[Γ], Πανάγος Κάββετας[Γ], Πανάγος Βασιλόπουλος, Παναγιώτης Γεωργόπουλος[Γ], Παναγιώτης Γρίτης[Γ], Πανάγος Πούτσης[Γ], Πανάγος Χατσής Γαρζενικιώτης, Παναγιώτης Τσαγκάρης[Γ], Αθανάσιος Παλιός[Γ], Παναγιώτης Πούτσης[Γ], Πέτρος Ζαγκλακάς[Γ], Παναγιώτης Κουρεμένης, Παύλος Παυλόπουλος[Γ], Παναγιώτης Φωτεινόπουλος[Γ], Παναγιωτάκης Πούτσης[Γ], Πανάγος Σαραντόπουλος[Γ], Πέτρος Κανελλόπουλος, Σταθης Μουκιυρούφης[Γ], Φώτος Σαραντόπουλος[Γ], Χρήστος Καραμάνος, αγωγιάται άπαντες, Παναγιώτης Κ. Χρονόπουλος, Στασινός Πικραμένος, Στάθης Τσάννες, , κουρείς και οι τρεις, Μάρκος Μπολάνης, Παναγιώτης Κωρονιός, Παναγιώτης Ζακύνθιος, Χρήστος Ανδρουτσόπουλος, Σανδαλοποιοί άπαντες, Παναγιώτης Δαιμονέας, Πανάγος Δημητρουλάκης, Παναγιώτης Πολυχρονάκης, Πνευματοπώλαι, Χαράλαμπος Παλιός[Γ], Χρήστος Βελιόπουλος, αγωγιάται, Παναγιώτης Κούτης, Πετρος Γεωργιλόπουλος, βαφείς αμφότεροι, Πέτρος Γιαννουσόπουλος, Πέτρος Κούτης, Σταύρος Κουτσόλαλας, Στασινός Τσοπανόπουλος, Χρήστος Περδίκης, κρεοπώλαι, Φώτος Ζερβόγαμβρος, καπνοπώλης, Παναγιώτης Καλαμαριώτης, Δήμαρχος Παμίσου, Χρόνης Ταλακουρόγαμβρος, μάγειρας, Νικόλαος Αποστολόπουλος, Στέργιος Λογιωτάτου, Χρήστος Αποστολόπουλος, Χριστόδουλος Παππαγεωργίου, ράπται, Στάθης Χαριτόπουλος, Σπύρος Σαμαρτσής, Μιχάλης Παντελόπουλος, σαμαροποιοί, Πανάγος Πραπαράς, μουσικός, Ηλίας Ανδρόνης, οικονόμος, Γεώργιος Π Μαρκόπουλος, Δημήτριος Ποδαρόπουλος, Αθανάσιος Βλαχάκης, Αναστάσιος Καραντσάς, ιερείς άπαντες κάτοικοι ταύτης της πόλεως όλοι ούτοι, Νικόλαος ιερεύς Φανεστρόπουλος, Αναστάσιος Γύφτος, Αγγελής Νασόπουλος, Γεώργιος Νάσος, Γιαννούλης Μαντσαρόγαμβρος, Γεώργιος Σκαρπαθιώτης, Ιωάννης Τριανταφυλλόπουλος, Ιωάννης Σασανέας, Γρηγόριος Κορφοξυλιώτης, Δημητράκης Νασόπουλος, Θεόδωρος Νάσος, Κωνσταντίνος Μαντσαράκης, Νικολάκης Γύφτος, Πανάγος ψαθάς, Παναγιώτης Σφονδίλας, Πανάγος; Μπακανδρέας, Πανάγος Κουτσοπέτρος, Παναγιώτης Σφονδυλάκης, Παναγιώτης Σαραντόπουλος, Χρήστος Σκουμπρής, Λιάκος Τεριζότης, Θεοδωρού Κουρλέταινα, Χαραλάμπαινα Παρασκευόνυμφη, Ιωάννης Μητσέας, Γεώργιος Μαντσαράκης, κάτοικοι άπαντες του χωρίου Τσιτσόρι, του Δήμου Παμίσου και γνωστοί μου απαξάπαντες, οίτινες μου είπον να εκθέσω τα ακόλουθα. Επειδή το Δημόσιον του Ελληνικού Κράτους έχει αξιώσεις ιδιοκτησίας και κυριότητος επί των κτημάτων των συγκειμένων εκ διαφόρων ειδών δένδρων, οίον Ελαίων, Συκέων, Μωρέων και λοιπών Οπωροφόρων δένδρων, αμπέλων, σταφιδαμπέλων, και κήπων, κειμένων εις τον Δήμον Παμίσου της Επαρχίας Μεσσήνης, εχόντων δε όρια προς μεν την άρκτον το ρεύμα του Βούτη, τον παλαιόν δρόμον της βλαχόστρατας, προς δε δυσμάς τα ληνοστάσια Πηλαλίστρας, τα σταυροδρόμια Τρικκλησίου και Αγίου Νικήτα, το μεγάλον λιθάρι, την γέφυραν του Τσιτσορέικου Ποταμού, και την θέσιν λίμνη του Γυφτοπανάγου λεγομένην, προς δε μεσημβρίαν την αυτήν λίμνην του Γυφτοπανάγου, το παλαιόν χωρίον Τσιτσόρι, την εκκλησίαν του Αγίου Νικολάου, το Εθνικόν ελαιώνα Τσιτσόρης, τα μελισσομάνδρια, την φτερόλακκα, τον λόφον του Μέξα, την ράχην καλουμένην σπίτι του Μανιάτη, τον δρόμον Κολοσούρτι, και την θέσιν καλουμένην του Δεσπότη ο ληνός, την ταράτσα, του πηγαδούλη, τον χάνδακα Μάρτας διευθυνόμενον μέχρι του παλαιού κεραμοκαμίνου, εις τα ρωμαίικα αλώνια, τα οποία ειρημένα κτήματα ευρίσκονται προ αμνημονεύτων ετών εις την διακατοχήν και κυριότητα των άνω ειρημένων ιδιοκτητών, δια ταύτα όλοι ομού καθό ομόδικοι διορίζουν και ονομάζουν τον κύριον Χρήστον Ζώτον Πληρεξούσιον αντιπροσωπό των και δικηγόρον παρά τοις εν Αθήναις Δικαστηρίοις δια να υπερασπισθή και υποστηρίξη τας ανωτέρω ιδιοκτησίας των και παν άλλο δίκαιό των, αναφερόμενος και εμφανιζόμενος ενώπιον πάσης Διοικητικής και Δικαστικής Αρχής. [κλπ]
ΜΑΡΤΥΡΕΣ. Ανάστος Παπαγιαννόπουλος, εκ της κωμοπόλεως Βαλτεσινίκου του Δμου Μολοττού της επαρχίας Γόρτυνος, διαμένοντος εις ταύτην την Πόλιν , επιστάτου του Τελωνείου Νησίου, και Αναστάσιος Βασιλείου, κάτοικος ταύτης της Πόλεως χωρίς τινός επαγγέλματος ή επιτηδεύματος»
Με το γραμμα ΄’Γ» σημειώνονται οι Γαρζενικιώτες , οι οποίοι είχαν ήδη αποκτήσει κτήματα από τη δεκαετία του 1830, ή και νωρίτερα. Εκτιμούμε πως τα είχαν αγοράσει από ντόπιους καλλιεργητές και νωρίτερα (αν είχαν αποκτήσει νωρίτερα), επί Τουρκοκρατίας, είχαν αγοράσει δικαιώματα καλλιέργειας από Οθωμανούς σπαχήδες με ταπού.
Μετά την ίδρυση του Ελληνικού κράτους το Δημόσιο διεκδίκησε ως ιδιοκτησίες του τις πρώην Οθωμανικές τιμαριωτικές γαίες, ενώ οι καλλιεργητές που τα καλλιεργούσαν επί Τουρκοκρατίας σύμφωνα με το Οθωμανικό γεωκτητικό καθεστώς, τα διεκδικούσαν ως ιδιοκτησίες τους και αρνούνταν να πληρώσουν φόρο επικαρπίας όπως τους ζητούσε το Δημόσιο. Το πρόβλημα μάλιστα οξύνθηκε τόσο, ώστε να προκληθούν ταραχές στην περιοχή της Μεσσήνης την εποχή εκείνη
Το σημαντικό αυτό θέμα, ασφαλώς, απαιτεί περαιτέρω έρευνα
περιοδικό Γαρζενίκος

Το παρακάτω πιστοποιητικό μας δίνει στοιχεία για καλλιέργεια τιμαριωτικής γης από Γαρζενικιώτες στην ευρύτερη περιοχή του Νησιού κατά την τελευταία περίοδο της Τουρκοκρατίας αριθ 332 πιστοποιητικόν 12 Απριλίου 1836 κυριακή
Οι Μιχάλης Παναγόπουλος κάτοικος Λυκότραφου και Νικολάκης Κοντόπουλος κάτοικος Σπηταλίου, γεωργοί, πιστοποιούν ότι
«Επί τουρκοκρατίας είχεν ο από Μεθώνην Χουσείναγας υπό την κυριότητά του εν μέρος γης χέρσου και λογκώδους εις το όριον του χωρίου Σπητάλι εις την θέσιν λεγομένην Πηλαλίστρα, δια την οποίαν αυτήν γην είχεν ο αυτός Κύριός τους αντιπρόσωπον του τον από Ανδρούσαν Τσιμπρί Σπαή, προς τον οποίον είχε δώσει την άδειαν να πωλεί απ’ αυτήν την γην εις όσους ήθελαν να φυτεύσωσιν αμπέλους. Κατά το 1820 επειδή πώλησεν ο αυτός Τζιμπρή Σπαής απ’ αυτήν την γην με έγγραφον πωλητήριον προς τον Κωνσταντίνον Ράσον και Γεώργιον Κοντογιαννάκον ως έγγιστα στρέμματα 35, δια γρόσια 550, άτινα και παρέλαβεν ο ρηθείς Τσιμπρί Σπαής εις χείρας του, και έκτοτε πλέον έγειναν κύριοι διακάτοχοι και εξουσιασταί αυτής της γης οι ειρημένοι αγορασταί Κωνσταντίνος Ράσος και Γεώργιος Κοντογιαννάκος και εφύτευσαν άμπελον με συμφωνίαν προς τούτους να πληρόνωσι κατ’ έτος προς τον πωλητήν δέκα παράδας το κάθε στρέμμα. Ταύτα πάντα με είπαν οι διαληφθέντες Παναγόπουλος και Κοντόπουλος δια να γράψω, με προσθήκην ακόμη ότι γνωρίζουν καλώς ότι εγεινεν η τοιαύτη πώλησις του τόπου και ότι έγεινεν εγκαίρως ενώπιον αυτών το πωλητήριον έγγραφον, το οποίον εχάθη εξ αιτίας των προλαβουσών περιστάσεων, και κατά την θέλησίν των τα έγραψα εις το Παρόν Επίσημον Πιστοποιητικόν Έγγραφον»
ΜΑΡΤΥΡΕΣ Μαρκος Μαρκόπουλος οψοπώλης και Γεώργιος Γεωργιλόπουλος, πνευματοποιός, κάτοικοι Νησίου
περιοδικό Γαρζενίκος

Σας ευχαριστούμε. Τα κτήματα τα καλλιεργούσαν με ταπί από τους σπαχήδες των κάστρων, όπως επιβεβαιώνει και το πιστοποιητικό. Μπορείτε να τοποθετήσετε την περιοχή που οριοθετείται με τα τοπωνύμια? Γνωρίζουμε επιπλέον και για μεγάλο κομμάτι ιδιωτικής γης επί τουρκοκρατίας, μάλλον στη Μακαρία πεδιάδα, το λεγόμενο Μεγάλο Μούλκι
Ηλίας Μπιτσάνης

περιοδικό Γαρζενίκος σε μια πρώτη θεώρηση πρόκειται για μια τεράστια περιοχή νότια και δυτικά της Μεσσήνης, με όρια το δρόμο προς τη Μπούκα και σε επαφή με το Τζωρέικο βάλτο, δυτικά μέχρι τη Βελίκα (εθνικό κτήμα Κουμουνδούρου) βόρεια και δυτικά από Πιλαλίστσα μέχρι Μάδαινα καθώς βλαχόστρατα πρέπει να είναι ο δρόμος που οδηγούσε από Ανδρούσα προς Κορώνη
Ηλίας Μπιτσάνης

περιοδικό Γαρζενίκος Σύμφωνα με τον Σακελλαρίου «το 1790 η κοιλάς του Παμίσου, η οποία ανήκεν εις ένα Μουσά αγάν, εδημεύθη και κατέστη σουλτανικόν φέουδον». Σύμφωνα με τον Φωτόπουλο αυτή η έκταση παραχωρήθηκε στην Μπεγιά Σουλτάνα, αδελφή του Σουλτάνου, κάτι που επιβεβαιώνει ο Παπατσώνης στα απομνημονεύματα. Ο Ληκ το 1906 αναφέρει ότι ήταν μουκατάς της Σουλτάνας. Μέρος από το τσιφλίκι της Σουλτάνας διατηρήθηκε αι μετά την απελευθέρωση, χαρακτηρίστηκε εθνική γη και δόθηκε στον Αθ. Μπουφέα
 Ηλίας Μπιτσάνης

υπάρχει το βιβλίο Τελωνειακών Δικαιωμάτων Νησίου από το 1833 στα ΓΑΚ. Καταγράφονται εξαγωγές κρασιού, σύκων, σταφίδας και βελανιδιών αλλά και εισαγωγές σιδήρου, προκών και… σαρδελών. Καταγρσφεται ακόμη ως εξαγωγικό προιόν από το Τελωνείο Νησίου το ρακί
Ηλίας Μπιτσάνης

και υπήρχε τελωνειακό φυλάκιο από τα επανασταστικά χρόνια σύμφωνα με το λεύκωμα του υπουργείου Οικονομικών «190 χρόνια ελληνικά τελωνεία»
Μπορεί να είναι εικόνα κείμενο
Προβολή Σχολίων