«Τα πιτσιρίκια με… ίωση στη γραμμή, κάποτε μάλλον όλα τα λέγαμε… γρίπη. «Είναι γριπωμένος», «έχει θέρμη», «είναι κρυωμένος», «έχει τα λαιμά του» και πάει λέγοντας.

Πρακτική ιατρική, στο γιατρό έφτανες αν το πράγμα πήγαινε… στο αμήν.

Στον πυρετό κουκούλα στο πάπλωμα για τις κρυάδες, σκονάκι και αναμονή να περάσει η (άγνωστη και ως λέξη) ίωση. Σκονάκι = δηλητήριο. Τότε τα φάρμακα διπλώνονταν σε ένα χαρτάκι (εξ ου και το όπλον των… αντιγραφέων στα διαγωνίσματα).

Το έφτιαχνε ο σπετσέρης (κατά πως έλεγαν το φαρμακοποιό οι γεροντότεροι) που είχε όλα τα σύνεργα και ήταν φαρμακοποιός κατά πως λέει η λέξη (κυριολεκτικά) και όχι… φαρμακοπώλης (με όλο το σεβασμό για την επιστήμη αλλά αναγκαίο για την αντιδιαστολή). Σε ένα μεγάλο κουτάλι έβαζαν τη σκόνη, πρόσθεταν όσο γινόταν περισσότερο προσεκτικά το νερό, το ψιλοανακάτευαν και έφθανε η ώρα της δοκιμασίας. Με τη μια κάτω, ένα ποτήρι νερό… να πάνε κάτω τα φαρμάκια, ξέπλυμα του κουταλιού, ασθενέστερη δόση δηλητηρίου και άλλο ένα ποτήρια για να… στανιάρεις. Αν ήσουν τυχερός και το άντεχε η τσέπη του γονιού, ένα κομμάτι κάντιο ερχόταν να γλυκάνει την πίκρα. Παυσίπονα, αντιβιοτικά για κάθε πρόβλημα υπήρχε και το σκονάκι. Συνήθως σε συνεννόηση με το φαρμακοποιό, ενίοτε με τη συμβουλή γιατρού.

Αν η οικογενειακή σύσκεψη διαπίστωνε… κρυολόγημα, έπεφτε βεντούζα.

Μάστορας ο πατέρας μου, έβαζε στη σειρά τα κρασοπότηρα, στην άκρη του πηρουνιού κάρφωνε σφιχτά βαμβάκι, το πότιζε με (μπλε) οινόπνευμα και άρχιζε η διαδικασία: Το φλεγόμενο πηρούνι μέσα στο ποτήρι όσο να ζεσταθεί και «σφήνωμα» στην πλάτη, 4-5 ποτήρια μαζί, ταχυδακτυλουργικές κινήσεις, το «πλοπ» σύννεφο (ο θόρυβος του ποτηριού που «αφαιρείται» από το σώμα), εναλλαγή ποτηριών και θέσεων. Στο τέλος απίστευτη ανακούφιση από την υπεραιμία που είχε δημιουργηθεί, κουκούλωμα και ύπνος βαθύς.

Στις πιο βαριές περιπτώσεις «κοφτές βεντούζες», αποτρόπαιη πρακτική: Με ένα ξυράφι χάραζαν σε βάθος 1-2 χιλιοστών το δέρμα και έκαναν αφαίμαξη μιας ποσότητας αίματος βοηθώντας στην καλύτερη κυκλοφορία του. Σας πιάνει σύγκρυο αλλά το ίδιο παθαίναμε όλοι ως «θύματα» η θεατές.

Από τον Ιπποκράτη η χρήση της βεντούζας, επανέρχεται τα τελευταία χρόνια στο πλαίσιο των εναλλακτικών θεραπειών όπως τις χαρακτηρίζουν εκείνοι που τις εφαρμόζουν, κάποιοι κάνουν χρυσές δουλειές.

Τις βδέλες για τους πόνους στην πλάτη και ως αντιπηκτικό καθώς… πίνουν αίμα δεν τις πρόλαβα «εν δράσει» αλλά και αυτές επανέρχονται ως εναλλακτική θεραπεία.

Και στο λαιμό τι κάναμε; Λαίμωμα! Εδώ να δείτε βασανιστήριο, κάποιες από τις μεγαλύτερες γυναίκες της γειτονιάς γνώριζαν το «άθλημα» και επιδίδονταν με επιτυχία. Αν δεν με απατά η μνήμη μου, στη γειτονιά που μέναμε το «λαίμωμα» γνώριζα η Ρωμανίνα (Ρωμανού) και η Χαρλέπαινα (Χαρλέπα). Στην άκρη του δείκτη ή στην άκρη ενός κουταλιού ένα κομμάτι βαμβάκι εμποτισμένο με σκούρο ιώδιο και ημίχοντρο αλάτι. Η μασέλα σε πλήρη διάταση και η «γιατρέσσα» έχωνε το βαμβάκι μέχρι τις αμυγδαλές, ζούλαγε τις φουσκάλες και έσπαγε το πύον, τις άλειφε και η πρώτη φάση του μαρτυρίου τελείωνε με την αντισηψία. Και μετά η δεύτερη φάση γαργάρες με διάλυμα νερού, ιωδίου και ψιλού αλατιού. Η αλήθεια είναι ότι από τότε αρρώστησα από αμυγδαλές μια φορά πριν από 30+ χρόνια. Ισως τυχαία αλλά μου έχει μείνει στη σκέψη η αποτελεσματικότητα της μεθόδου.

Για το βήχα ζεστά, συνήθως φασκόμηλο. Στα δικά μας υψόμετρα δεν υπήρχε τσάι αλλά το φασκόμηλο αφθονούσε,όπως και το χαμομήλι. Το οποίον είχε αντιαλλεργικές ιδιότητες (αντί κολλυρίου στις επεφυκιτίτηδες και γενικά στις δερματικές ενοχλήσεις) και «μαλάκωνε» στο στομάχι αν είχε βαρύνει για κάποιο λόγο.

Για τη διάρροια που συνήθως συνόδευε τις «γρίππες» κλασικά καφές διαλυμένος σε λεμόνι και λαπάς με λεμόνι, να τον κόβεις με το μαχαίρι).

Και επειδή όλα και κάτι στραμπουλάγαμε πηδώντας σαν κατσίκια δεξιά και αριστερά, υπήρχε και η «Αρμένισα» με τα καταπλάσματα αλλά και τη χειροπρακτική. Κάπου εκεί στα Καρντασέικα αν δεν με απατά η μνήμη μου, έλεγαν πως τα κατάφερνε και με τα σπασίματα αλλά ευτυχώς… δεν μου έτυχε.

Στα πιο περίπλοκα φθάναμε και στην Καλαμάτα. Η μάνα μου θυμάται τη Ροβολήνα κάπου στον Αγιώργη που με έφερνε πιτσιρικά για να θεραπεύσει το… σάγριο στο κεφάλι. Και τα κατάφερε σε τέτοιο βαθμό που το θυμάται ακόμη η… (πολυ) δισεγγονούχος γιαγιά.

Θα μου πείτε τώρα, μα δεν υπήρχαν γιατροί;

Υπήρχαν και παρα-υπήρχαν. Ομως η βαθιά ριζωμένη παράδοση της πρακτικής ιατρικής προηγείτο της… προσφυγής στο γιατρό. Και τα γιατροσόφια πήγαιναν σύννεφο, ο πατέρας μου και αν είχε πιεί… τόννους από ρόφημα αγριάδας για τα νεφρά, αλλά δυστυχώς μόνον με προσωρινό αποτέλεσμα. Ο Κολοκάθης από την Πυλία έμεινε στη μνήμη μου ως η πλέον χαρακτηριστική περίπτωση πρακτικής ιατρικής με βάση την εμπειρική βοτανολογία. Και φυσικά θα έφερνε μαζί του την πείρα των προηγούμενων γενιών.

Και από «παιδικές ασθένειες» άλλο τίποτα. «Βατσίνα» στην πρώτη δημοτικού (δαμαλισμός), ένεση στο αριστερό χέρι (συνήθως) κατά της ευλογιάς, σημάδι που κρατάμε εφ’ όρου ζωής (γιαυτό και ο χαρακτηρισμός για κάτι που μας συνοδεύει σε όλη μας τη ζωή). Και μετά ανεμοβλογιά, παραμαγούλες, οστρακιά, ιλαρά, ερυθρά με αντιμετώπιση στην τύχη και με παραδοσιακές πρακτικές. Το μόνο που θυμάμαι από αυτές τις παιδικές περιπέτειες ήταν μια από αυτές τις αρρώστιες που δεν έπρεπε να μπαίνει καθόλου φως. Μέναμε στου Γαλανόπολου και ο πατέρας μου κόλλησε στα τζάμια αυτό το σκούρο μπλε χαρτί που βάζαμε ως εξώφυλλο στα τετράδια,για να μην μπαίνουν ούτε αχτίδες.

Αν σήμερα τα πιτσιρίκια δεν πίνουν το φάρμακο με γεύση φράουλας ενδεχομένως για λόγους ψυχολογικούς, φαντασθείτε το μαρτύριο με το σκονάκι. Και την απόσταση στις αντιλήψεις για την υγεία και την αντιμετώπιση νοσογόνων καταστάσεων….