Ιστορικά του Δήμου Παμίσου-3
Ιστορικά του Δήμου Παμίσου: Στο διάστημα από το 1835 μέχρι το 1860 κυριάρχησαν πολιτικά στο Νησί οι προυχοντικές οικογένειες Καλαμαριώτη και Δαρειώτη. Με μεγάλη συμμετοχή στην προετοιμασία της επανάστασης, από την πρώτη στιγμή (στις 26 Μαρτίου 1821) ο Δημήτριος Καλαμαριώτης και ο Γεώργιος Δαρειώτης διορίστηκαν “διοικητές του Νησίου”. Ενα χρόνο αργότερα ξέσπασε πολιτική διαμάχη μεταξύ τους η οποία συνεχίστηκε ολόκληρες δεκαετίες ανάμεσα στα μέλη των οικογενειών που διεκδίκησαν τόσο τη διοίκηση του Δήμου, όσο και την εκπροσώπηση στις Εθνοσυνελεύσεις και τα άλλα θεσμικά σώματα. Οπως έχει αναφερθεί οι Παναγιώτης Δαρειώτης, Κωνσταντίνος Καλαμαριώτης και Αναγνώστης Καμπάς είχαν ορισθεί στην επαρχιακή δημογεροντία Νησίου την περίοδο διακυβέρνησης από τον Καποδίστρια. Λίγο πριν τη δολοφονία του Κυβερνήτη είχαν φυλακισθεί ως αντικαποδιστριακοί ο Γεώργιος Δαρειώτης και ο Αναγνώστης Καμπάς.
Η δημιουργία των δήμων με το διάταγμα του Οθωνα, βρήκε το Νησί χωρισμένο σε “πολιτικά στρατόπεδα” ως συνέχεια της προηγούμενης κατάστασης που περιγράφηκε σύντομα. Τις αποφάσεις για το διορισμό Δημάρχων με βάση το νόμο του Οθωνα, τις έπαιρνε ο βασιλιάς, ο οποίος βεβαίως επηρεαζόταν τόσο από τους συμβούλους του, όσο και από τους εκάστοτε προέδρους του υπουργικού συμβουλίου (αρχικά) ή τους “πρωθυπουργούς” (μεταγενέστερα).
Οπως προκύπτει από δημοσιεύματα για άλλους δήμους, οι πρώτες δημοτικές εκλογές έγιναν σε διαφορετικές ημερομηνίες τους πρώτους μήνες του 1835 καθώς χρειάστηκε ένα διάστημα προετοιμασίας για την εφαρμογή του Νόμου. Σε αυτές επιλέγεται ως δήμαρχος ο Παναγιώτης Δαρειώτης όπως προκύπτει από δημοσίευμα στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης (28/12/1836) στο οποίο υπάρχει “Γενικός Πίναξ των Δήμων του Κράτους”.
– Στις 9 Δεκεμβρίου 1837 διορίζεται δήμαρχος ο Παναγιώτης Καλαμαριώτης και δημαρχιακοί πάρεδροι ο Δ. Αντωνόπουλος, Αναγν. Αργυρόπουλος, Παναγιώτης Ζολώτας, Αναστάσιος Κροντήρης και ειδικοί δημαρχιακοί πάρεδροι οι Γιάννης Σταθόπουλος για το Μαυρομμάτι, Θ. Παναγιωτόπουλος για τη Μάδαινα – Λυκότραφο και Παν. Κουτσοπέτρος για το Τζιτζώρι. Η σχετική απόφαση δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης στις 31 Δεκεμβρίου 1837.
– Στα 1837 υπηρετεί ως δημαρχιακός πάρεδρος ο Αναστάσιος Καμαρινός που επικυρώνει έκθεση κατάσχεσης ακινήτων του Νησιώτη Αναγνώστη Φωτόπουλου (“Αθηνά” 26/6/1837).
– Στα 1838 υπηρετεί ως δήμαρχος ο Κωνσταντίνος Καλαμαριώτης που επικυρώνει έγγραφα Μοναστηριών (ΓΑΚ Μοναστηριακά 29/3/1838).
– Στα 1838 υπηρετεί ως δημαρχιακός πάρεδρος ο Αναστάσιος Κροντήρης που επικυρώνει δικόγραφα κατά των Νησιωτών Ηλ. Παπάζογλου, Παν. Ζολώτα και Γ. Μετόπουλου (“Αθηνά” 18/1/1839).
– Στα 1839 συνεχίζει να υπηρετεί ως δήμαρχος ο Κωνσταντίνος Καλαμαριώτης (ΓΑΚ Μοναστηριακά 6/4/1839).
– Στα 1840 συμβαίνουν στο Νησί σοβαρά γεγονότα. Κατ’ αρχήν γίνεται μια καταγγελία για οικονομικές ατασθαλίες στο Δήμο Παμίσου, τις οποίες κάλυπτε. Ενας Νησιώτης σε επιστολή καταγράφει τις παρανομίες και αναφέρει μεταξύ άλλων: “Ερωτώμεν τον δήμαρχον Παμίσου, εξέλεξε ποτέ τον εις εν και το αυτό γραφείον εργαζόμενον εισπράκτορα, καθόλην την διάρκειαν της τριετούς δημαρχίας του. Ποτέ βέβαια διότι ο εισπράκτωρ, καθ’ ό πρώτος του εξάδελφος, δεν επιθυμεί να τον δυσαρεστήσει. Ερωτώμεν το σώμα του Δημοτικού Συμβουλίου Παμίσου, από κακίαν φωνάζουν οι Νησιώται εις τα καφενεία ή από αίσθημα πατριωτισμού; […] Διατί άρα το συμβούλιον να μη ζητήση λογαριασμόν της δημοτικής περιουσίας τριών ετών ενώ έβλεπε συνεχή γογγυσμόν των δημοτών του;” (“Αθηνά” 8/10/1840). Λίγες ημέρες αργότερα δημοσιεύεται νέα καταγγελία για το δήμαρχο με επιστολή του Νησιώτη Παναγιώτη Χρονόπουλου: “Ο δήμαρχος Παμίσου ενοικιάσας την οικίαν του υποφαινομένου αποκλειστικώς δια μήνας 6, ως εμφαίνεται στο έγγραφό του, υπεσχέθη να μου πληρώσει δραχμάς 120, αλλ’ αφού παρήλθον οι συμφωνηθέντες ούτοι μήνες, προ της λήξεως των οποίων ειδοποίησα αυτόν να μου εκκενώσει την οικίαν μου και να εύρη άλλην οικίαν ως και πρότερον είχε, μακράν του να ενθυμηθή ότι είναι η ζώσα ψυχή του νόμου και οφείλει να πράττη ό, τι ο νόμος υπαγορεύει, αθετών το έγγραφόν του, παρεξηγών τους νόμους, μου κατακρατεί παρανόμως την οικίαν μν εξουσιάζειου τρεις μήνας σχεδόν άνευ ουδεμιάς συμφωνίας. Ποία δικαιοσύνη υπάρχει του να μη εξουσιάζει ο Ελλην την οικίαν του, ήτις ανάκεθαν είναι ιερόν άσυλον;”. (“Αθηνά” 14/8/1840). Λίγους μήνες αργότερα ξεσπά στο Νησί άγρια τρομοκρατία καθώς οι Νησιώτες αρνούνται να πληρώσουν τη διπλοδεκάτη και στέλνονται ισχυρές δυνάμεις του στρατού που καταδυναστεύουν τους πολίτες. Οι οποίοι υποχρεώνονται να πληρώσουν διπλό φόρο δεκάτης γιατί το κράτος θεωρεί τα κτήματά τους εθνικά και ταυτοχρόνως να… καλοταΐζουν τους ένοπλους δυνάστες τους. Συμβαίνουν έκτροπα και εμπλέκεται στην ιστορία και η εκλογή δημάρχου, καθώς σε μια ανταπόκριση αφού επικρίνεται η “ξενοκρατία” για τη στάση που κρατά απέναντι στην πόλη σημειώνεται: “Είναι γνωστή η φανατιώδης προσήλωσις τινών εκ των στρατιωτών τούτων εις εν κόμμα. Οι στρατιώται ούτοι παρεκτός των οποίων προ πολλού διέδιδον φημών, ότι θέλουν διαμείνει μέχρι της αποπερατώσεως των δημαιρεσιών δια να τας στρέψουν δια της βίας προς το συμφέρον των συμφατριαστών τους, ήρχισαν κατ΄αυτάς να κάμουν αποπείρας του σχεδίου των, απειλούντες τους κατοίκους, ως πληροφορούμεθα, αν δεν λάβουν το μέρος των φίλων των. Εχοντες υπ’ όψιν τα υπερασπιζόμενα παρ’ αυτών πρόσωπα, πιστεύομεν ότι αιτία της διαγωγής αυτής είναι τα πολιτικά πάθη και ο φατριασμός των στρατιωτών ούτων και όχι συστημικά σχέδια του απολυτισμού εναντίον ενός δικαιώματος, το οποίον και αυτή η τουρκοκρατία εσεβάσθη” (“Αθηνά” 9/11/1840).
– Τον Απρίλιο του 1841 ως δήμαρχος Παμίσου υπηρετούσε ο Παναγιώτης Καλαμαριώτης που επικυρώνει έκθεση κατάσχεσης κατά του Παναγιώτη Δαρειώτη για χρέη του στο Δημόσιο (αναφέρονται ένα ελαιοτριβείο, δύο χαμομάγαζα συνεχόμενα, δύο ακόμη μαγαζιά, οικόπεδα κλπ. (“Ο Ελληνικός Ταχυδρόμος” 15/4/1841)
– Τον Ιούλιο του 1841 υπηρετούσε ως δήμαρχος ο Κων. Καλαμαριώτης (ΓΑΚ, Μοναστηριακά, 9/7/1841).
– Αυτή την εποχή τελειώνει η παρουσία της οικογένειας Καλαμαριώτη στη διοίκηση του Δήμου Παμίσου, με ένα ερωτηματικό σχετικά με το ποιός ήταν τελικά δήμαρχος. Η τόσο συχνή εναλλαγή του Παναγιώτη με τον Κωνσταντίνο δεν έχει λογική εξήγηση. Στην επιστολή Νησιώτη το 1840 για τις οικονομικές ατασθαλίες αναφέρεται ότι ο δήμαρχος υπηρετούσε ήδη 3 χρόνια, γεγονός που παραπέμπει στο πρόσωπο του Παναγιώτη Καλαμαριώτη. Ο Μίμης Φερέτος ερευνώντας τα “Μοναστηριακά” έγγραφα στα Γενικά Αρχεία του Κράτους καταγράφει σε διάφορες ημερομηνίες ως Δήμαρχο τον Κωνσταντίνο Καλαμαριώτη. Εκείνο βεβαίως που μπορούμε να σημειώσουμε είναι πως ο Παναγιώτης Καλαμαριώτης ήταν ο πολιτικός της οικογένειας καθώς εξελέγη παραστάτης της ίδιας επαρχίας στο Γ΄ Βουλευτικό τον Αύγουστο του 1824. Δύο χρόνια αργότερα συμμετείχε ως πληρεξούσιος Νησίου στη Γ΄ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου (1826). Τον Απρίλιο του 1827 έλαβε μέρος στη Γ΄ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας, ενώ προηγουμένως είχε λάβει μέρος στη Συνέλευση της Ερμιόνης, από την οποία διορίστηκε μέλος της επιτροπής επί των αναφορών (3.3.1827). Μετά την άφιξη του Ιωάννη Καποδίστρια συμμετείχε ως πληρεξούσιος Νησίου στη Δ΄ Εθνοσυνέλευση και δύο χρόνια αργότερα στην Ε΄ Εθνοσυνέλευση (1831). Μετά το συνταγματικό κίνημα του 1843 εξελέγη πληρεξούσιος Μεσσήνης στην Α΄ Εθνική Συνέλευση και στη συνέχεια επανεξελέγη βουλευτής Μεσσήνης (το 1844 και το 1861), ενώ δεν κατόρθωσε να εκλεγεί στις εκλογές του 1847. Μετά τη λήξη της Β΄ Εθνικής Συνέλευσης (1862-1864) εξελέγη ακόμη μια φορά βουλευτής Μεσσήνης (1865).
Πηγές
Μίμη Φερέτου «Μεσσηνιακά 1968»
Μίμη Φερέτου «Μεσσηνιακά 1969-1970»
Ηλία Μπιτσάνη «Σελίδες από την ιστορία της Μεσσήνης»
Βουλή των Ελλήνων «Μητρώο Πληρεξουσίων, Γερουσιαστών, Βουλευτών 1822-1935»
Αθηναϊκή εφημερίδα «Αθηνά»
[Στη φωτογραφία η υπογραφή του Παναγιώτη Καλαμαριώτη]
Προβολή Σχολίων