Κοινοτικές εκλογές 1914 στο Νησί μέρος δεύτερο και

η προεκλογική δραστηριότητα γίνεται όλο και περισσότερο έντονη. Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η διακήρυξη του συνδυασμού “Ενωσις των Ελευθέρων” με πολιτικά χαρακτηριστικά και προγραμματικά στοιχεία για την πόλη ακόμη και για ζητήματα κοινωνικής πολιτικής της Κοινότητας. Τη διακήρυξη υπογράφουν οι υποψήφιοι του συνδυασμού: “Ισοι προς ίσους, δι’ ουδενός δικαιώματος και δι’ ουδεμιάς υποχρεώσεως προς αλλήλους συνδεδεμένοι, εις ουδεμίαν σχέσιν εξαρτήσεως προς ουδένα τελούντες, ουδένα αρχηγόν μεταξύ μας έχοντες ειμή μόνον την ακλόνητον ΙΔΕΑΝ να αφοσιωθώμεν εις την εξυπηρέτησιν του κοινού αγαθού της ιδιαιτέρας μας πατρίδος, της Κοινότητος Μεσσήνης, προερόμεθα εν μέσω Υμών ως υποψήφιοι Κοινοτικοί Σύμβουλοι κατά τας εκλογάς της 9ης Φεβρουαρίου.
Μεγάλη αληθώς είνε η αξίωσις ήν προβάλλομεν, όπως μας εμπιστευθήτε το αξίωμα του Κοινοτικού Συμβούλου, Μεγαλειτέρα είνε η τιμή , ής θέλομεν τύχη περιβαλλόμενοι τυχόν το αξίωμα τούτο. Μεγίστη όμως είνε και η ευθύνη μας, η συμπαρομαρτούσα τη διαχειρίση του αξιώματος τούτου.
Σκοπός μας είνε ουχί η ατομική ημών επίδειξις εν τη σφαίρα της κοινοτικής ζωής της πόλεώς μας, ουχί η ικανοποίησις φιλαρχικών διαθέσεων, αλλ’ η δυνατή εν τω μέτρω των ηθικών μας δυνάμεων συμβολή μας εν τω αγιωτάτω έργω της καθολικής Αναπλάσεως της πόλεως ημών.
Μακροχρόνια διοικητική αμεριμνησία, την αιτίαν αυτής έχουσα ουχί ίσως εις ελαττωματικήν ιδιοσυστασίαν των ατόμων, άτινα κατά καιρούς διώκησαν τα κοινά της ιδιαιτέρας ημών πατρίδος, όσον εις τον διάστροφον χαρακτήρα του εν γένει πολιτικού μας βίου, όν εδημιούργησεν ο κομματισμός, η μόνη κυρίαρχος Δύναμις, ήτις εδέσποζεν εν ταις σχέσεις των πολιτών προς την πολιτείαν και ενέπνεεν ως επί τω πολύ τας ενεργείας των οργάνων των Δημοσίων Αρχών εν τω κύκλω της ιδιαιτέρας αυτών υπηρεσίας, ανέστειλε την οικονομικήν, την κοινωνικήν, την εκπολιτιστικήν πρόδοον της πόλεώς μας και μουνουχί έφερε αυτήν εις οπισθοδρόμησιν.
Η βαρβαρώδης κατάστασις των οδών μας δικαίως προκαλούσα την βλάσφημον Αράν παντός διαβάτου και τον οικτιρμόν παντός ξένου επισκέπτη της πόλεώς μας. Η παντελής έλλειψις φωτισμού, η παρακωλύουσα κατά τας ασελήνους και βροχεράς ιδίως νύκτας την εντός της πόλεώς μας επικοινωνίαν των κατοίκων και διεγείρουσα το αίσθημα της φρίκης. Η εν πολλοίς σημείοις της πόλεώς μας έλλειψις ποσίμου ύδατος, η γυμνότης αυτής υπό την έποψιν των εκωραϊστικών έργων. Ταύτα πάντα συν και άλλοις μαρτυρούσι πρωτόγονον κατάστασιν αναξίαν των ανθρωπιστικών προόδων του αιώνος, εν ώ βιούμεν και δεν είναι παρά τα αιτιατά της κομματικής Δυναστείας.
Τον μετασχηματισμόν όμως της πόλεώς μας ως κατωτέρας διοικητικής μονάδος από τήμου εις κοινότητα, εις μίαν δηλονότι οικογένειαν, ευρυτέραν εκείνης, εις ήν έκαστος ιδιατέρως ανήκει και εν ή δέον να κυριαρχή πνεύμα στενής αλληλεγγύης, αίσθημα αμοιβαίας αγάπης μεταξύ των μελών αυτής, πρέπει να συνοδεύσει η ολοκληρωτική μετατροπή του πνεύματος διοικήσεως αυτής, ΑΝΤΙ του κρατούντος σκότους πρέπει να διαλάμψει το φως εν τη γενικωτάτη αυτού εννοία, ΑΝΤΙ της επιμόνου αδιαφορίας, ήτις αντιτάσσεται προς πάσαν επιβαλλομένων τάσιν προς εξωραϊασμόν της πόλεώς μας, πρέπει να ισχύση εφεξής εμπεριστατωμένη και ενδελεχής μέριμνα προς εκπολιτιστικήν ανάπτυξιν αυτής. ΑΝΤΙ της σπατάλης πρέπει να κρατήση η φειδώ εν τη διαχειρίσει του κοινοτικού χρήματος, δι’ ου δέον να θάλπωνται αποκλειστικώες και μόνον αι ανάγκαι της κοινότητος, ούτως ώστε και ο πτωχός λαός εις αντιστάθμισμα της φορολογικής αυτού καταθλίψεως να τυγχάνη τουλάχιστον της δεούσης περιθάλψεως δια της παροχής εις αυτόν δωρεάν φαρμάκων και ιατρικής επικουρίας και της χορηγήσεως κατά τας κρισόιμους οικονομικάς περιστάσεις χρηματικών βοηθημάτων εν μέτρω δικαίω και αναλόγως προς την οικονομικήν επάρκειαν της κοινότητος και πληρες δίκτυον υπονόμων ιδία εν τη συνοικία του Αγίου Δημητρίου την περισφιγγομένων υπό ζωνών τελμάτων, υπό ευπραγματοποιήτους οικονομικούς συνδυασμούς να συντελεσθή ώστε να μη λιμνάζωσι εφεξής επί των κεντρικωτέρων της πόλεώς μας οδών λιόσμοι και άλλαι ακάθαρται ρευσταί ουσίαι και οδοί εύβατοι να κατασκευάσωσι.
Τοιούτοι όμως όροι διοικήσεως των κοινών δύνανται να τηρηθώσι παρ’ αρχόντων εχόντων, συν τοις άλλοις στοιχείοις, και ελευθέραν την βούλησιν αυτών από πάσης πολιτικής επιβολής, αδέσμευτον την συνείδησιν αυτών από πάσης κομματικής υποχρεώσεως, ανεξόφλητον την εν ταις διασκέψεσι του κοινοτικού συμβουλίου περί των κοινοτικών υποθέσεων ψήφων αυτών.
Δεν φρονούμεν ότι περιαυτολογούμεν, ούτε ότι καθαπτόμεθα της προσωπικής υπολήψεως τινός, αν ισχυρισθώμεν, ότι ημείς, παρέχομεν επαρκή εγγύησιν ορθολογιστικής αυτοβουλίας και ανεπηρρεάστου κρίσεως επί των αφορόντων την κοινότητα ημών ζητημάτων ως μη καταγόμενοι εκ της εμφανούς ή λανθανούσης υποδείξεως κομματικής τινός ομάδος, αλλ’ ορμώμενοι εκ της προαιρέσεως ημών περί της ειλικρινούς, αμερολήπτου και άνευ διακρίσεως φίλων και εχθρών μεταξύ των πολιτών αντιπροσωπεύσεως του λαϊκού συνόλου.
Κόμμα ημείς δεν έχομεν. Ως κόμμα μας θέλομεν να θεωρώμεν την λαϊκήν εκτίμησιν. Ζητούμεν να ενθρονισθώμεν εις την ψυχήν του λαού, εις όν ανήκομεν, ως στοργικοί και αντιλήπτορες των συμφερόντων αυτούς.
Εκελογείς της Κοινότητος Μεσσήνης
Την εκλογήν μας επαφιέμεθα εις την φωτεινήν Σας κρίσιν, εις την οξυδερκή πολιτικήν παρατήρησίν Σας, εις το υπέρ Υμών ενδιαφέρον σας.
Προβάλλομεν εις την εκτίμησίν Σας την προσωπικήν μας Οντότητα
Είμεθα υποψήφιοι κοινοτικοί σύμβουλοι της κοινότητάς μας ημείς οι ίδιοι, όπως μας βλέπετε και ουχί Αλλος τις ο εφ’ ημών και εν ημίν υπάρχων.
Ζήτω η Ελευθερία!
Ζήτω ο ελευθερόφρονων λαός της Μεσσήνης.
Εν Μεσσήνη τη 7 Ιανουαρίου 1914
Οι υποψήφιοι Κοινοτικοί Σύμβουλοι της Κοινότητος Μεσσήνης
Παντ. Αβαρλής έμπορος (καθ’ υπόδειξιν των Σωματείων των βυρσοδεψών και υποδηματοποιών), Δημ. Αργυρόπουλος εμποροκτηματίας, Παύλος Π. Γαλανόπουλος Ταμίας του Εμπορικού Συλλόγου, Παν. Ι. Καλαμαριώτης δικηγόρος, Εμ. Μιτυληναίος ξυλέμπορος (καθ’ υπόδειξιν της Τεκτονικής Αδελφότητος ως Πρόεδρός της), Κωνστ. Γ. Πάστρας έμπορος (κατά παράκλησιν εμπόρων και των Σωματείων των Τεκτόνων και λοιπών βιοτεχνών), Αθαν. Φιλιόπουλος έμπορος, Απόστ. Χονδρός ιατρός” (“Θάρρος” 19/1/1914).

ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ

“Η αναγραφείσα είδησις περί κοινής συνεργασίας των κομματικών συνδυασμών προς αμοιβαίαν υποστήριξιν των εις τους συνδυασμούς τούτους ανηκόντων υποψηφίων, φαίνεται ότι δεν είναι εντελώς βάσιμος. Το γεγονός είναι ότι μεταξύ των αρχηγευόντων εν τοις κομματικοίς συνδυασμοίς. Λαμβάνουν χώραν μυστικαί συνεννοήσεις. Νεώτεραι όμως πληροφορίαι φέρουσι ως μάλλον πιθανόν, ότι αι συνενοήσεις αύται αποβλέπουσιν εις την λήψιν των μέτρων εκείνων δι’ ών θα επιτευχθή ο φανατισμός των φίλων των κομμάτων και η καταστολή της εκδηλώσεως των φιλελευθέρων φρονημάτων του λαού.
Από αύριον άρχονται αι ομιλίαι των υποψηφίων προς τους εκλογείς. Του καιρού ευνοούντος αύριον περί ώραν 3 1/2 μ. μ. θέλουσιν ομιλήσει εν τη κάτω πλατεία από του εξώστου της οικίας του Μιχ. Σιδερέα οι ανήκοντες εις την “Ενωσιν των Ελευθέρων” υποψήφιοι κ. κ. Κωνστ. Πάστρας, Απόστ. Χονδρός και Π. Καλαμαριώτης.
Κατά την μεθεπομένην Κυριακήν και τας μεσολαβούσας εορτάς θέλουσι ομιλήσει και άλλοι υποψήφιοι, εκ των ανηκόντων εις τους κομματικούς συνδυασμούς και τας τάξεις των ανεξαρτήτων” (“Θάρρος” 25/1/1914).

Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ “ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ”

Η “Ενωσις των Ελευθέρων” πραγματοποιεί την συγκέντρωση και το ρεπορτάζ από αυτή έχει την υπογραφή “Ν. Β. – Η. Σ”. Από τον τρόπο που είναι γραμμένο φαίνεται ότι πρόκειται για καλαματιανούς οι οποίοι στιγματίζουν τα “κακώς κείμενα” της πόλης, αλλά ταυτοχρόνως και άγνωστες κοινωνικές συνήθειες στους… γάμους που περνούν από την πλατεία και παίζει η Φιλαρμονική: “Ημέρα χαράς και ηλίου υπήρξε δια τους Νησιώτας, που θάλπονται συνήθως εις την πληκτικωτέραν βιωτικήν μονοτονίαν, η παρελθούσα Κυριακή. Ο λαμπρός ήλιος που ωργίαζε εις την σπατάλην του φωτός και η δημιουργηθείσα σχετική κίνησις εξήγνισε τα πάντα. Και οι λάσπες ελησμονήθησαν και οι βούρκοι και το νερό, και οι Νησιώται, ηναγκασμένοι τας άλλας ημέρας να περνούν την πλέον φορτικήν επαρχιακήν ζωήν στενού περιβάλλοντος και βαρείας εργασίας, εξαχύθησαν εις τας οδούς εορτάζοντες την λαμπράν χαράν του φωτός.
Πέντε γάμοι έγιναν στο Νησί την Κυριακήν και η πρώτη παρτατήρησις που θα είχε κανείς να κάμη από την ημέραν αυτήν, είναι ότι οι Νησιώται δεν έχουν, μα τον Θεόν, ουδεμλιαν ανλαγκην να ιδρύσιυν σύλλογος εναντίον της αγαμίας. Διότι, καθώς φαίνεται, ωρκίσθησαν να διαωνίσουν, εις την ωραιοτέραν εορτήν της φύσεως, με όλας τας δυνάμεις των το γένος.
Οι γάμοι αυτοί διερχόμενοι κατά την συνήθειαν από την πλατείαν, έδωσαν ολίγην κίνησιν. Υπό σιγήν όμως κατά παράδοξον τρόπον. Ούτε τραγούδι, ούτε φωνές, ούτε τίποτα σχετικόν. Μόνον η Φιλαρμονική εξετέλεσε το καθήκον της – και μάλιστα πολύ υπέρ το δέον – και ανέλαβε να συνοδεύση την γενικήν χαράν. Αντιθέτως δε προς την μουσικήν των Καλαμών η οποία μόνον τας εορτάς έχει την συγκατάβασιν να παίζη εις τας εορταζούσας οικίας, η φιλαρμονική Νησίου παίζει τακτικώτατα κατά τας ωρισμένας ημέρα της εβδομάδος και έχει εις την μεγάλην κεντρικήν πλατείανιδιαιτέραν ιδικήν της, πολύ ευπρεπή εξέδρα.
Η πρώτη σκέψις που έρχεται εις τον νουν σας όταν παρατηρήσετε την απέραντον πλατείαν του Νησίου, είναι ότι οι προ παντός “γεωργικοί” κάτοικοι της Μεσσήνης έχουν κορεσθεί προφανώς από την φυσικήν ζωλην. Διότι δνε υπάρχει άλλος λόγος δια να εξηγήση την νεκράν αυτήν ερημίαν της άλλως ευθείας και ωραίας πλατείας, η οποία να υπήρχε στοιχειώδης καλαισθησία και αισθητική εις τους διοικήσαντας μέχρι σήμερον τα κοινά εν Μεσσήνη, ηδύνατο να γείνη δενδροφυτευομένη το καλλίτερον ψυχαγωγικόν κέντρον του αψύχου αυτοιύ συνοικισμού του εγκαταλελειμένου και δυστυχούς συνοικισμού που λέγεται Νησίον. Επί του παρόντος – διότι υπάρχει επλίς να διορθωθή το κακόν – αποτελεί δυστυχώς απέραντον έρημον έκτασιν κυκλουμένη από οικίας και κτήρια χωρίς να παρέχη άλλην τινά ψυχαγωγίαν εκτός από τα πραγματικώς ωραία γλυκίσματα που κατασκευάζονται εις τα καφενεία.
Οι λάσπες του Νησίου τας οποίας έχει ήδη κάπως μετριάσει ο επί ημέρας ήλιος, φρικισατικώς ανυπόφοροι ενθυμίζουσι μάλλον βρωμεράν Τουρκόπολιν, παρά Ελληνικήν πόλιν εν έτει 1914. Και όλα αυτά είναι καθαρά αποτελέσματα της κομματικής συναλλαγής και της ελλείψεως έστω και σχετικού επιτέλους πόνου εκ μέρους των μέχρι τούδε Δημάρχων του Νησίου προς την ατυχή πόλιν, η οποία μολοταύτα κατοικείται από τους πλέον προοδευτικούς και φιλοτίμους ανθρώπους.
Επίσης φρικτόν το θέαμα των ουρητηρίων, φρικτόν δια την όρασιν και καταστρεπτικόν δια την υγείαν. Δια να εξηγηθεί δε αυτή η κατάστασις πρέπει να υποθέση κανείς, ότι ούτε καρδίαν αλλά προ πάντων ούτε όσφρησιν έχουν οι κύριο αρμόδιοι του Νησίου.
Ενώ όμως τόσην οπισθοδρομικήν σχεδόν βαρβαρότητα παρουσιάζει το Νησίον από απόψεως Δημαρχικής προνοίας, εφ’ όσον εξαρτάται από την φιλοτιμίαν και την ατομικήν ενέργειαν των κατοίκων είναι πάρα πολύ, σχετικώς προοδευμένον. Διότι και καφενείς ευπρεπή υπάρχουν, και ζαχαροπλαστεία, και ξενοδοχεία και εστιατόρια – έν μάλιστα ρεστωράν δύναται τις να ειπή ότι είναι τελείως Ευρωπαϊκόν.
Ο εγχώριος Τύπος εις το Νησίον αντιπροσωπεύεται από τον “Πάμισον” του κ. Μιχαλακέα, τον οποίον αν όχι άλλο τι, τιμά πάντως η ανεξάρτητος και φιλότιμος στάσις ακόμη δε και αυτό το γεγονός ότι κατώρθωσε να διατηρηθή μετά κόπων και μόχθων, ελάχιστος έστω, εις το στενώτατον αναγνωστικόν περιβάλλον όπου ζή.
Ο φωτισμός ελεεινός και τρισάθλιος, αν δεν χαρακτηρισθή ανύπαρκτος, Μικρά ευάριθμα φαναράκια σβύνοντα εις την πρώτην πνοήν του ανέμου, όταν ανάπτωνται, διότι τούτο δεν κατωρθούται πάντοτε, ιδού ο φωτισμός της Μεσσήνης, ήτις εν τούτοις πληρώνει, σιγά και ανέχεται”.

ΟΙ ΟΜΙΛΙΕΣ

Στη συνέχεια του ρεπορτάζ γίνεται μια παρουσίαση της πολιτικής κατάστασης όπως την βλέπουν οι συντάκτες, καταγγέλεται η προσπάθεια παρεμπόδισης της συγκέντρωσης και δίνονται στοιχεία από τι ς ομιλίες Πάστρα και Καλαμαριώτη: “Η πολιτική κίνησις εις την Μεσσήνην αναδεικνύει τους Νησιώτες πραγματικώς φιλελευθέρους, μισούντας τα κόμματα, λατρεύοντας τας νέας πολιτκάς ιδέας και αποφασισμένους να δώσουν την 9ην Φεβρουαρίου το τελευταίον κτύπημα κατά του κομματικού τέρατος, υπ΄ρ του πραγματικού συμφέροντος της πόλεώς τους. Είναι αληθές ότι μεταξύ των Νησιωτών εκλογέων υπάρχουν και εκείνοι οι οποίι δια τον ένα ή δια τον άλλον λόγον είναι υποχρεωμένοι απέναντι των κομμάτων με την τυφλήν ανάγκην να παρίστανται απαθείς θεαταί της τελουμένης πολιτικής αναγεννήσεως, τούτο άλλωστε είναι φαινόμενον πολύ φυσικόν και καθολικόν. Αλλά οι πολλοί Νησιώται, οι υγιείς, οι έμποροι, οι βιοτέχναι και οι βιοπαλαισταί, ο λαός – εκείνοι δηλαδή των οποίων συμφέρον είναι το συμφέρον της πόλεως – είναι ευγενείς και θερμοί οπαδοί της νέας πολιτικής ανεξαρτηρίας και άσπονδοι εχθροί των κομμάτων, τα ο οποία ως εις ουδέν άλλο μέρος άφησαν τα ίχνη των επί της προόδου του Νησίου, το οποίον μέχρι τούδε υπέβαλλον εις τον θλιβερώτερον βιωτικόν μαρασμόν.
Οι Νησιώται λοιπόν αυτοί, οι υγιείς, οι φιλελεύθροι και οι ανεξάρτητοι, είχον ειδοποιηθεί από πρωΐας ότι επρόκειτο να ομιλήσουν οι υποψήφιοι της Ενώσεως των Ελευθέρων. Ενταύθα θα αναφέρω μερικάς ενεργείας των κομματικών όχι δι’ άλλον λόγον, αλλά δια να μάθη ο λαός του Νησίου ποίοι είναι εκείνοι, οι οποίοι καταδικάσαντες τόσον καιρόν την ατυχή αυτήν πόλιν κατά τον πλεόν απαίσιον τρόπον, ζητούν τώρα την υποστήριξίν του. Οι κύριοι λοιπόν ούτοι αφού κατώρθωσαν να αποκλείσουν εις τους ανεξαρτήτους το σύνηθες εν τη πλατεία πολιτικόν βήμα κατέφυγαν έπειτα εις άλλον τρόπον. Ενήργησαν καταλλήλως παρά τη φιλαρμονική, η οποία καθ’ ήν στιγμήν ωμίλουν οι “Ελεύθεροι” υποψήφιοι, έπαιζεν ίνα παρεμποδίζη τπον λόγον αυτών και αποσπάση από το ακροατήριον μερικούς φιλομούσους ή αδιαφόρους.
Τπύτο όμως δεν ημπόδισε τους Νησιώτες να σπεύσουν αθρόοι πολυπληθείς και πρόθυμοι, αηδιάζοντες ει την ποταπήν πολεμικήν των κομμάτων, δια να ακούσουν τους ανεξαρτήρους υποψηφίοςυ του Συνδέσμου, τους μορφωμένους, τους τιμίους, εκείνους, οίτινες προέρχονται από τα υγιέστερα και τα πλέον φιλελεύθερα κοινωνικά στοιχεία, και δεν σχετίζονται προ πάντων κατ’ ουδένα τρόπον με τα κόμματα. Τοιουτοτρόπως κατά την 5ην μ. μ. αρκετόν πλήθος λαού ευρίσκετο προ της οικίας του κ. Σιδέρη, όπου και το πρόχειρον βήμα των υποψηφίων, ανυπομονούν αλλά ήσυχον.
Πρώτος ωμίλησε ο κ. Πάστρας – υποδειχθείς από την Τεκτονικήν Αδελφότητα – προοδευτικώτατος και πολύ μορφωμένος νέος εις το πρόσωπον του οποίου στηρίζει πολλάς ελπίδας ο λαός του Νησίου, και δια την ανεπίληπτον κοινωνικήν τιμιότητα και δια τας γνώσεις του και δια την σιδηράν σταθερότητα του χαρακτήρος αλλά προ παντός δια την τελείαν πολιτικήν ανεξαρτησίαν του.
Ο κ. Πάστρας πρώτην φοράν λαμβάνων αφορμήν να δείξη προς το εκλογικόν κοινόν του Νησίου την θαυμασίαν ρητορικήν ιδιοφυΐαν του, συγκεκινημένος αλλ’ ήρεμος, επετέθη εν αρχή κατά του εκπνεύσαντος πλέον παλαιού πολιτικού καθεστώτος το οποίον έδιδε την αρχήν εις τας μεγάλας οικογενείας και απέκλειε κάθε υγιή άνθρωπον μη στηριζόμενον από τα κόμματα. Ο κ. Πάστρας εξέθηκεν κατόπιν τους λόγους δια τους οποίους ηναγκάσθη να εκθέση υποψηφιότητα κοινοτικού συμβούλου, υποδειχθείς από την “Τεκτονικήν Αδελφότητα”.
“Σας παρακαλώ, κατέληξεν ο κ. Πάστρας, να μη με εκλέξητε εάν βλέπετε υπαράνω εμού άλλον τινά, συγκεντρούντα περισσότερα πραγματικά προσόντα, τιμιότερον, καλλύτερον, ικανώτερον, διότι κατ’ ουδένα τρόπον επιθυμώ να γείνω πρόσκομμα έστω και εν αγνοία μου εις την πολιτικήν και κοινωνικήν πρόοδον τη πατρίδος μου”.
Πλέον ορμητικός ο κ. Καλαμαριώτης, μετά τον κ. Πάστρα, όστις κατεχειροκροτήθη και προεκάλεσε πρωτοφανή ενθουσιασμόν μεταξύ του άλλως απαθούς και ηρέμου πλήθους, αναπτύσσων όλην την γνωστήν ρητορικήν πολυπειρίαν του, υπενθύμισε στους εκλογείς την αθλίαν κατάστασιν του σημερινού Νησιού εις την οποίαν οδήγησε η πολιτική συναλλαγή των κομμάτων, την κατάστασιν των δρόμων με την πρωτογενή λάσπην, την έλλειψιν φωτισμού και ύδατος και όλην την λοιπήν φρικιαστικήν αθλιότητα της πόλεως. Είρα ο κ. Καλαμαριώτης συναρπάζων το πλήθος με την απλήν ευφράδειάν του ανέοτυξε το πολιτικόν πρόγραμμα του “Συνδέσμου Ελευθέρων” δια του οποίου μέλλει εξωραϊσθή πραγματικώς το ατυχές Νησίον. Και λαμβάνων αφορμήν εκ των συκοφαντουμένων κατ’ αυτού υπό των εχθρών του, επετέθη δριμύτατος και σφάζων εις εκάστην φράσιν του εναντίον των κομμάτων, συνιστών εις τον λαόν “να καταψηφίσει τους κομματικούς υποψηφίους καθ’ όν τρόπον θα ελάμβανε δόσιν κινίνου, πικρού μεν αλλά φέροντος την υγείαν”.
Το τέος του θαυμαστού λόγου του κ. Καλαμαριώτου, όστις είνε δημοφιλέστατος δια την απόλυτον πολιτικήν ανεξαρτησίαν του, και την άσπιλον κοινωνικήν τιμιότητάν του ως ατόμου και ως επιστήμονος, εκάλυψαν παρατεταμέναι ζητοκραυγαί και χειροκροτήματα.
Λαός:… λααοός!… εφώναζον οι φιλελεύθεροι εκλογείς, δίδοντες τοιουτρόπως την καλλιτέραν και την πλέον ειλικρινήν υπόσχεσιν δια την στάσιν αυτών κατά την 9ην Φεβρουαρίου εις τους λευκούς σημαιοφόρους της Ιδέας κ. κ. Καλαμαριώτην και Πάστραν” (“Θάρρος” 28/1/1914)

ΝΕΟΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ

Στον αντίποδα των ανεξάρτητων “Ελευθέρων” δημιουργείται συνδυασμός των ανεξάρτητων “Λαϊκών”, ένα δίπολο έξω από τα τοπικά προσωποπαγή κόμματα που εκφράζει κατά έναν τρόπο τα κόμματα που διαμορφώνονταν σε εθνικό επίπεδο: “Πληροφορύμεθα ότι εκτός του γνωστού συνδυασμού των ανεξαρτήτων υπό την επωνυμίαν “Ενωσις Ελευθέρων” συνεστήθη και έτερος τοιούτος εν Μεσσήνη υπό την επωνυμίαν “Ενωσις Λαϊκών Ανεξαρτήτων”. Ούτος απετελέσθη υπό των κ. Λεωνίδα Πετροπούλου και Ν. Ζολώτα καθ’ υπόδειξιν των καραγωγέων και αγωγιατών, Κ. Πατρίκη αι Πέτρου Κοσμά καθ’ υπόδειξιν του σωματείου κηπουρών, Δημ. Νικολοπούλου δικηγόρου και Θεοδώρου Γούνα. Τας αρχάς και το πρόγραμμα του εν λόγω συνδυασμού θα αναπτύξη την προσεχή Κυριακήν της 2ας Φεβρουαρίου περί ώραν 6ην μ. μ. από του εξώστου του γνωστού ξενοδοχείου ο “Πάμισος” οι κ.κ. Δημ. Νικολόπουλος και Θεόδωρος Γούνας” (“Θάρρος” 1/2/1914)

(Συνεχίζεται)

[Η νότια πλευρά της πλατείας (κάτω πλατεία εκείνη την εποχή) στις αρχές του 20ου αιώνα, τόπος προεκλογικών συγκεντρώσεων των υποψηφίων]