Οικογένεια Καλαμαριώτη, 1822
Ηλίας Μπιτσάνης
Ο θανών ανήκε εις μίαν των ευγενεστέρων και αριστοκρατικωτέρων οικογενειών της Μεσσηνίας. Ητο αληθινός ευπατρίδης και εις την κοινωνικήν του εμφάνησιν και εις την οικογενειακήν του ζωήν. Οπαδός του δρόγματος “λάθε βιώσας” δεν εκαυχήθηκε ποτέ δια την αριστοκρατικήν του καταγωγήν, Αλλ’ ούτε ηθέλησε να επιδιώξη ποτέ αξιώματα διακριτικά. Η ευγενική του ψυχή ένα καθήκον του επέβαλε. Ν’ αφιερωθή ολοψύχως εις την ανατροφήν και μόρφωσιν των τέκνων του, τα οποία με την στοργικήν μέριμνάν του κατέλαβον επιφανείς θέσεις εν τη κοινωνία. Ο Καλαμαριώτης αποθνήσκει ευτυχισμένος διότι καταλείπει τέκνα καθ’ όλα αντάξια της ευγενούς καταγωγής των”.
Ο συντάκτης του κειμένου είτε αγνοεί ότι υπάρχουν και κορίτσια στην οικογένεια, είτε δεν το θεωρεί άξιο λόγου να το αναφέρει. Ετσι χρειάζεται μεγαλύτερη έρευνα για να διαπιστώσουμε αν ο Ιωάννης Καλαμαριώτης ήταν παππούς της Κικής Δημουλά από τη μητέρα της. Εκείνο που γνωρίζουμε είναι πως η μεγάλη ελληνίδα ποιήτρια είχε θείο Παναγιώτη αδελφό της μητέρας της δικηγόρο ο οποίος εν αγνοία της εξέδοσε την πρώτη ποιητική της συλλογή το 1952. Και πως είχε θείο Κωνσταντίνο τον οποίο ανέφερε στην επικοινωνία μας, ενώ στην Καλαμάτα ερχόταν στα ξαδέρφια της παιδιά του Κωνσταντίνου που ήταν διευθυντής στην Τράπεζα Ελλάδος και της αδελφής του Ολγας.
Η οικογένεια Καλαμαριώτ ήταν από τις πρώτες που έχουν καταγραφεί ήδη από το 16ο αιώνα, με μεγάλη οικονομική και πολιτική δύναμη μέχρι το 19ο αιώνα.
Το πρώτο όνομα συναντάται σε έγγραφα του 1699 στα οποία απογράφεται η εκκλησιαστική περιουσία. Σε μια από τις αναφορές προς τις Ενετικές αρχές, ο «Ιωάνης Καλαμαριότης» ο οποίος στη θέση «Κουμαραίς» (Κουμαριές) είχε δωρίσει στη Μονή Βουλκάνου «αμπέλη αξινάριον 3».
Η οικογένεια Καλαμαριώτη θεωρείται ως η μια από τις δύο ισχυρές οικογένειες γαιοκτημόνων που εμφανίστηκαν στον 18ο αιώνα στο Νησί (η άλλη ήταν η οικογένεια Δαρειώτη). Είναι μια από τις πρώτες προυχοντικές οικογένειες που εμφανίστηκαν στην προετοιμασία της Επανάστασης του 1821. Το όνομα «Καλαμαριώτης» συναντάται το 1807 σε αναφορά προκρίτων της Πελοποννήσου προς τον Μέγα Ναπολέοντα «διά της οποίας εζητείτο η ενίσχυσις του αυτοκράτορος προς επανάστασιν των Ελλήνων της Πελοποννήσου». Εικάζεται ότι πρόκειται για το Δημήτριο Καλαμαριώτη ο οποίος σε έγγραφα του Κώδικα Μονεμβασίας εμφανίζεται ως πρόκριτος που βεβαιώνει για την οικογενειακή κατάσταση Νησιωτών το 1809.
Ο Δημήτριος Καλαμαριώτης διέθετε πλούτο και επιρροή όπως προκύπτει από εμπιστευτική έκθεση του Παπαφλέσσα προς την Φιλική Εταιρεία. Σε αυτήν χαρακτηριζόταν ως φυσικός ηγέτης της επαρχίας Νησίου, ενώ κατά τον Φιλήμονα ήταν αρχηγός τουλάχιστον 1.000 ενόπλων. Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία στο Νησί στις 19 Ιουλίου 1819.
Ο αδελφός του Κωνσταντίνος Καλαμαριώτης ήταν από τους ισχυρότερους προεστούς του Νησιού κατά την προεπαναστατική περίοδο οπότε και διετέλεσε επιστάτης της περιοχής. Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία το 1818 και εργάστηκε για την προετοιμασία της Επανάστασης συγκεντρώνοντας τρόφιμα και πολεμοφόδια σε ασφαλείς χώρους. Τα δύο αδέλφια διέθεσαν για τον σκοπό αυτό 20.000 γρόσια, ποσό εξαιρετικά μεγάλο εκείνη την εποχή.
Με την έναρξη της Επανάστασης ο Κωνσταντίνος Καλαμαριώτης πήρε μέρος στην πολιορκία της Κορώνης. Οπως βεβαίωναν το 1833 ο Ιωσήφ Ανδρούσης, πρόκριτοι, δημογέροντες και υπαξιωματικοί κατά την Επανάσταση, με δικά του έξοδα εξασφάλιζε και την τροφοδοσία και τα πολεμοφόδια των στρατιωτών του ενώ είχε πάρει μέρος σε πολλές «εκστρατείες» όταν διατάχθηκε.
Στις 25 Μαρτίου ο Δημήτριος Καλαμαριώτης και ο Γεώργιος Δαρειώτης ορίστηκαν από τον Παπαφλέσσα ως συνδιοικητές της επαρχίας Νησίου με απεριόριστες αρμοδιότητες. Δύο μήνες αργότερα ο Δημήτριος Καλαμαριώτης πήρε μέρος στη σύσκεψη της Πελοποννησιακής Γερουσίας και εκλέχθηκε μέλος της. Παρέμεινε πιστός στον Θόδωρο Κολοκοτρώνη κατά την εμφύλια διαμάχη του 1822 και πήρε μέρος στη σύσκεψη που συγκάλεσε αυτός με τα μέλη της Πελοποννησιακής Γερουσίας που είχαν ταχθεί στο πλευρό του. Και αυτό παρά το γεγονός ότι ο Κωνσταντίνος Καλαμαριώτης είχε οριστεί από την κυβέρνηση ως στρατιωτικός αρχηγός σε μια προσπάθεια αντιπερισπασμού στον Κολοκοτρώνη. Τελικά ο Δημήτριος Καλαμαριώτης προσχώρησε στην πλευρά των πολιτικών και πήρε μέρος ως εκλεγμένος εκπρόσωπος από το Νησί στην Εθνοσυνέλευση του Αστρους. Η εκλογή του αμφισβητήθηκε έντονα καθώς ακυρώθηκε η εκλογή του Γεώργιου Δαρειώτη και εκδηλώθηκε έντονη πολιτική αντιπαράθεση στο Νησί που είχε χωριστεί ουσιαστικά σε δύο στρατόπεδα.
Το 1822 ο Δημήτριος Καλαμαριώτης είχε συνεισφέρει στην «υποχρεωτική εισφορά των ευπόρων Πελοποννησίων υπέρ του αγώνος» το ποσό των 5.000 γροσιών.
Στην κορύφωση της εμφύλιας διαμάχης ο Δημήτριος Καλαμαριώτης παραμένει παραστάτης (βουλευτής) έχοντας ταχθεί με την πλευρά του Κουντουριώτη, αλλά το 1824 λεηλατήθηκε το σπίτι του από αντιπάλους και ζήτησε άδεια να φύγει για το Νησί προκειμένου να υπερασπιστεί την οικογένειά του. Πέθανε όμως πριν προλάβει να ενεργήσει, στα τέλη Ιουλίου 1824. Κατά την αναγνώριση των αγωνιστών, ο Δημήτριος Καλαμαριώτης κατατάχθηκε στους αξιωματικούς Δ’ τάξεως (αντιστοιχεί με το βαθμό του ταγματάρχη).
Με την υπόθεση της διαδοχής του συνεχίστηκε η πολιτική διαμάχη στο Νησί καθώς αντίπαλοι τέθηκαν ο γιος του Παναγιώτης, και ο Παναγιώτης Δαρειώτης. Παραστάτης τελικά εξελέγη ο Παναγιώτης Καλαμαριώτης, παρ’ ότι η εκλογή του αμφισβητήθηκε.
Ο Κωνσταντίνος Καλαμαριώτης πολεμώντας σε διάφορα μέτωπα, μετά την ολοκληρωτική κατάληψη της Μεσσηνίας από τον Ιμπραήμ κατέφυγε με τους στρατιώτες του στο Μοναστήρι του Προφήτη Ηλία στην Καλαμάτα και στην ορεινή περιοχή της Θουρίας από όπου έκανε μικροεπιχειρήσεις κατά των Αιγυπτίων. Παρέμεινε ετοιμοπόλεμος και διατάχθηκε την άνοιξη του 1827 από τον Θόδωρο Κολοκοτρώνη, να στρατολογήσει 100 άνδρες και να τεθεί στις διαταγές του.
Ο Παναγιώτης Καλαμαριώτης κατά το 1822 αποτέλεσε ένα από τα πρώτα υπαλληλικά στελέχη της υπό συγκρότηση Διοίκησης, καθώς διορίστηκε στο Υπουργείο Θρησκείας. Μετά τον θάνατο του πατέρα του, παραστάτη Νησίου στο Β΄ Βουλευτικό (30.7.1824), όπως προαναφέρθηκε, εξελέγη παραστάτης της ίδιας επαρχίας στο Γ΄ Βουλευτικό τον Αύγουστο του 1824. Δύο χρόνια αργότερα συμμετείχε ως πληρεξούσιος Νησίου στη Γ΄ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου (1826). Τον Απρίλιο του 1827 έλαβε μέρος στη Γ΄ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας, ενώ προηγουμένως είχε λάβει μέρος στη Συνέλευση της Ερμιόνης, από την οποία διορίστηκε μέλος της επιτροπής επί των αναφορών (3.3.1827). Μετά την άφιξη του Ιωάννη Καποδίστρια συμμετείχε ως πληρεξούσιος Νησίου στη Δ΄ Εθνοσυνέλευση και δύο χρόνια αργότερα στην Ε΄ Εθνοσυνέλευση (1831). Στη συνέχεια, διορίστηκε επαρχιακός ταμίας Μεσσήνης (1835) και δήμαρχος Παμίσου (1837). Μετά το συνταγματικό κίνημα του 1843 εξελέγη πληρεξούσιος Μεσσήνης στην Α΄ Εθνική Συνέλευση και στη συνέχεια επανεξελέγη βουλευτής Μεσσήνης (το 1844 και το 1861), ενώ δεν κατόρθωσε να εκλεγεί στις εκλογές του 1847. Μετά τη λήξη της Β΄ Εθνικής Συνέλευσης (1862-1864) εξελέγη ακόμη μια φορά βουλευτής Μεσσήνης (1865).
Κατά τις εκλογές του 1826 για την Γ’ Εθνοσυνέλευση, εξελέγη πληρεξούσιος ο Παναγιώτης Καλαμαριώτης. Το 1830 σε επιτροπή προκρίτων και αγωνιστών για την ίδρυση σχολείου συμμετείχε ο Κωνσταντίνος Καλαμαριώτης.
Την περίοδο 1838-1841 ο Κωνσταντίνος Καλαμαριώτης υπηρετούσε ως δήμαρχος Μεσσήνης και ένα χρόνο αργότερα ως επαρχιακός σύμβουλος.
Στις εκλογές για την ανάδειξη πληρεξουσίων στην Εθνοσυνέλευση που ενέκρινε το πρώτο Σύνταγμα της Ελλάδας το 1844, εξελέγη ο Παναγιώτης Καλαμαριώτης.
Στον κατάλογο των ευπόρων Νησιωτών του 1851 εμφανίζονται ο Κωνσταντίνος Καλαμαριώτης 50 χρονών κτηματίας και ο Παναγιώτης Καλαμαριώτης 40 χρονών κτηματίας, είναι αμφίβολο όμως αν πρόκειται για τα ίδια πρόσωπα καθώς δεν ταιριάζουν οι ηλικίες, κυρίως του Παναγιώτη.
Ο Παναγιώτης Καλαμαριώτης εξελέγη βουλευτής Μεσσήνης το 1844, το 1861 και το 1865. Πέθανε το Μάρτιο του 1870 έχοντας χρηματίσει πρωτοδίκης και συμβολαιογράφος. Στα αρχεία ΓΑΚ Μεσσηνίας εκτός του αρχείου του που χρονολογείται στο διάστημα 1859-1870, υπάρχουν τα αρχεία άλλων δύο συμβολαιογράφων Καλαμαριώτη: Του Πάικου που αναφέρεται στο διάστημα 1885-1910 και του Κωνσταντίνου για την περίοδο 1910-1921.
Μετά το θάνατο του Ιωάννη Καλαμαριώτη το 1929, δεν έχει εντοπισθεί δημόσια αναφορά για την οικογένεια στο Νησί.
[Η υπογραφή του Παναγιώτη Καλαμαριώτη ως πληρεξουσίου Νησίου]