Ποδόσφαιρο στη Μεσσήνη (Νησί) μάλλον στις αρχές της δεκαετίας του 1950, στο χώρο που σήμερα χρησιμοποιείται ως πάρκινγκ. Η αθλητική ιστορία της πόλης έχει τις ρίζες της στην τέλεση των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας το 1896. Τότε νέοι άνθρωποι και τοπικοί παράγοντες συνέστησαν τον Aθλητικό Γυμναστικό Σύλλογο “O Aριστομένης”. Tο καταστατικό του Συλλόγου δημοσιεύτηκε στο ΦEK 141 Β΄ της 28ης Nοεμβρίου 1896. Στα τέλη Iανουαρίου 1897 το Δ. Σ. του Συλλόγου αποτελείτο από τους: Πρόεδρο το Nικ. Kοκκίνη. Aντιπρόεδρο τον Δημ. Xριστόπουλο συμβολαιογράφο. Γεν. Γραμματέα τον Iωαν. Kοκκίνη. Tαμία τον Δ. Δεντόπουλο. Eφόρους τους Eμμ. Mυτηληναίο και Iωαν. Mπούτο. Συμβούλους τους N. Nικητόπουλο, Iωαν. Zαλμά, N. Zολώτα, Aλεξ. Mπαρδόπουλο γιατρό Tον Aπρίλιο του 1897 έγιναν εκλογές και εξελέγη Πρόεδρος και πάλι ο Nικ. Kοκκίνης.
O “Aριστομένης” δεν πήρε μέρος στο ιδρυτικό συνέδριο του ΣEΓAΣ, έγινε όμως αργότερα μέλος του.
“ΠΑΜΙΣΙΟΙ ΑΓΩΝΕΣ”
Αθλητική δραστηριότητα δεν καταγράφεται μέχρι το 1906, όταν στην πόλη οργανώνονται οι “Παμίσιοι Αγώνες” στον απόηχο της Μεσοολυμπιάδας που έγινε στην Αθήνα. Οι αγώνες έγιναν σε γήπεδο που είχε διαμορφωθεί δίπλα στην πλατεία, ίσω στο χώρο που βρίσκεται σήμετα το πάρκο. Η περιγραφή στο “Θάρρος” είναι γλαφυρή και ένα μικρό απόσπασμα δίνει μια ιδέα για τα όσα συνέβησαν: “Η πλατεία, η προ του Σταδίου, ήτο κατάμεστος. Τα γύρω καφενεία και ζαχαροπλαστεία έβριθον κόσμου, τον οποίον αδυνατούσαν να περιποιηθούν τα… γκαρσόν διότι φαίνεται δεν ήξευρον από τοιαύτας… επιθέσεις, διότι μόνον από… πανηγύρια ολίγον εγνώριζον, αλλά εις αυτά επρωτοστάτουν τα ζώα τα οποία δεν ήσαν και τόσο πολύ απαιτητικά!!! Οιανδήποτε συνοικίαν και αν διήρχετο τις η κίνησις ήτο πυρετώδης. Οι εξώσται έστενον από το βάρος των… λεπτών και χονδρών καβαλλαρέων!
Το ως Στάδιον ορισθέν μέρος ήτο αρκετά καλά τακτοποιημένον. Ητο περιφραγμένον διά σανιδώματος το οποίον ημπόδιζε τον κόσμον τον έξω αυτού να πλημμυρή αυτό. Και το εσωτερικόν αυτού ήτο επιτηδείως χωρισμένον, το μεν διά τους αθλητάς το δε διά τους διερχομένους. Εντός αυτού πολλά καθίσματα είχον τοποθετηθή κυκλικώς διηρημένα κατά κερκίδας. Εις την είσοδον του Σταδίου είχον τοποθετηθή διά την τάξιν και εντός αυτού αστυφύλακες υπό τον αστυνόμον κ. Βαρδουλάκην. Ωσαύτως δε φύλακες του Κτηματικού Συλλόγου επετήρουν την τάξιν. Παραπλεύρως της εισόδου ήτο το αποδυτήριον με 2-3 κρεβάτια κ.λπ. αναγκαία. Εις την είσοδον υψηλά υψούτο τριγωνική πυραμίς με τα: «Παμίσιοι αγώνες 21 Μαΐου 1906».
Η επιτυχία ενθουσιάζει τους δημοτικούς παράγοντες οι οποίοι αποφασίζουν να ενισχύσουν οικονομικά την κατασκευή Γυμναστηρίου όπως διαβάζουμε λίγο αργότερα στο “Θάρρος”: “Το δημοτικόν συμβούλιον του Δήμου Παμίσου, καθά πληροφορούσιν ημάς εκ Μεσσήνης, προτάσει του Δημάρχου κ. Καρατζά εχορήγησε πίστωσιν εκ δρχ. 800, δια την κατασκευήν Γυμναστγηρίου εν Μεσσήνη. Το ποσόν τούτο θέλει αποδοθή εις την επιτροπήν του Γυμναστικού Συλλόγου ή εις την των Παμισίων αγώνων, ίνα χρησιμεύση ως πυρήν των απαιτηθησομένων δαπανών του ανεγερθησομένου Γυμναστηρίου”.
Η ΑΝΑΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ “ΑΡΙΣΤΟΜΕΝΗ”
Παρ’ όλα αυτά αθλητική δραστηριότητα δεν εμφανίζεται και το χειμώνα του 1907 γίνεται ανασύσταση του Γυμναστικού Συλλόγου και γράφει το “Θάρρος”: “Την παρελθούσαν εβδομάδαν εν τη πόλει μας εγένοντο αι αρχαιρεσίαι του ανασυσταθέντος Γυμνασικού Συλλόγου, η ενίσχυσης της ανασυστάσεως του οποίου προυτάθη και θα υποστηριχθή υπό των εν Αμερική συμπολιτών μας.
Κατά ταύτας εξελέγη πρόεδρος ο κ. Ιωάν. Πρωτοπαππάς γυμνασιάρχης, αντιπρόεδρος ο κ. Νικόλ. Νικητόπουλος τέως βουλευτής, ταμίας ο κ. Ηλ. Μαλαματιανός διευθυντής του Υποκαταστήματος της Εθνικής Τραπέζης, γραμματεύς ο κ. Ιωάν. Μπούτος διευθυντής της β΄ Δημοτικής Σχολής, διευθυντής του Γυμναστηρίου ο δικηγόρος κ. Χρ. Πάστρας και έφορος ο κ. Τάκης Θωμόπουλος δημοδιδάσκαλος.
Μετά την εκλογή των ανωτέρω επηκολούθησε ψηφοφορία δια την εκλογήν των συμβούλων και τοιούτοι εξελέγησαν οι κ. κ. Δημ. Στασινόπουλος σχολάρχης, Γ. Πουλόπουλος γιατρός, Ευστ. Κουλέτσης διευθυντής της α΄ Δημοτικής Σχολής, Αρ. Φωτόπουλος έμπορος και Ηλ. Πουλόπουλος δημοδιδάσκαλος.
Τοιουτοτρόπως, ο Γυμναστικός Σύλλογος θ’ άρξητε εργαζόμενος εις ού τα αποτελέσματα οι πάντες αποβλέπομεν, διότι ακράδαντον έχομεν πεποίθησιν επί την αξίαν και το κατάλληλον και τον ζήλον των αναλαβόντων”.
Τρία χρόνια αργότερα, την άνοιξη του 1910, πληροφορούμαστε ότι υπάρχει Γυμναστήριο και γίνεται συζήτηση για την ίδρυση Φιλαρμονικής Εταιρείας που θα συνεργασθεί με το Γυμναστικό Σύλλογο:
“Περί την 3ην μ. μ. της χθες και κατόπιν προσκλήσεως συνήλθεν εν τη αιθούση της Α’ Δημοτικής Σχολής των αρρένων περί τους διακόσιους εκ των εγκριτότερων πολιτών μας. Προς τους συγκεντρωθέντας ωμίλησεν ο Πρόεδρος της Κτηματικής Αδελφότητος “Αγ. Νικόλαος” κ. Ηλ. Πουλόπουλος. Ο κ. Πουλόπουλος εξέθηκε δια πολλών ότι επιβάλλεται η σύστασις Φιλαρμονικής Εταιρείας όπως εν συνεργασία μετά του Γυμναστικού Συλλόγου επιδιωχθή η τελειοποίησις του Γυμναστηρίου και η ίδρυσις Μουσικής.
Ο κ. πρόεδρος ανεκοίνωσεν ότι ο αιδεσιμώτατος κ. Διονύσιος Κοροβέσης προσήνεγκεν υπέρ του σκοπού δραχμάς χιλίας, εξήρε δε την δωρεάν ταύτην, ήτις δεν ειναι η πρώτη καθόσον ο κ. Κοροβέσης έχει αναδειχθεί αληθής της πόλεως ευεργέτης προσενεγκών σημαντικά ποσά εις την Αδελφότητα “Αγ. Νικόλαος” και δι ατομικών του εξόδων, συντελέσας εις την οικοδόμησιν του ναού της Αναλήψεως εν Μπούκα, δι’ ον εδαπάνησεν υπέρ τας δέκα χιλιάδας δραχμών.
Την ανακοίνωσιν του κ. Πουλόπουλου επέστρεψαν ραγδαία των παρισταμένων χειροκροτήματα και θερμά συγχαρητήρια προς τον κ. Κοροβέσιν, όστις κατέκτησε τον γενικόν σεβασμόν και την ευγνωμοσύνη του τόπου μας.
Εις το ανοιχθέν ακολούθως βιβλίο εισφορών υπέρ της φιλαρμονικής, ενεγράφησαν πλείστοι συνδρομηταί προς ίδρυσιν της Εταιρείας, απετελέσθη δ’ ομού με την δωρεάν του κ. Κοροβέση ποσόν υπερδισχιλίων δραχμών, κατατεθέν παρά του ταμίου του Γυμναστικού Συλλόγου κ. Πάστρα εις το ενταύθα υποκατάστημα της Εθνικής Τραπέζης.
Μεταξύ των άλλων ο Δήμαρχος κ. Φεσσάς προσέφερεν δραχμάς εκατόν” Ενα μήνα αργότερα ο “Αριστομένης” ζητεί ατελή εισαγωγή μουσικών οργάνων: “Ο αναλαβών την ίδρυσιν Φιλαρμονικής Μουσικής εν Μεσσήνη Γυμναστικός Σύλλογος “Ο Αριστομένης” ητήσατο δια του προέδρου του παρά του υπουργείου Οικονομικών, όπως επιτρέψει την ατελή εισαγωγήν των αγορασθέντων οργάνων της Φιλαρμονικής.
Το υπουργείον ανεκοίνωσε χθες εις τον κ. Νομάρχην ότι αδυνατεί να επιτρέψη την ατελή των οργάνων εισαγωγήν, διότι ταύτα ουδαμού των διατάξεων του εν ισχύει Νόμου αναφέρονται.
Ο κ. Νομάρχης παρηγγέλθη την απάντησιν ταύτην εις τον πρόεδρον του εν λόγω Γυμναστικού Συλλόγου”.
Ο ΜΟΥΣΙΚΟΓΥΜΝΑΣΤΙΚΟΣ
Ενα χρόνο αργότερα, τον Απρίλιο του 1911, εμφανίζεται ο Μουσικογυμναστικός Σύλλογος ως μετεξέλιξη του “Αριστομένη” και καρπός των προσπαθειών υποστήριξης της Φιλαρμονικής: “Το διοικητικόν συμβούλιον του Μουσικογυμναστικού Συλλόγου οργανώνει ευεργετικήν αγοράν υπέρ της εν Μεσσήνη Φιλαρμονικής”.
Ακολούθησε ένα μεγάλο κενό λόγω των πολέμων και το καλοκαίρι του 1925 εμφανίζεται και πάλι ο Μουσικογυμναστικός Σύλλογος όπως διαβάζουμε στη “Σημαία”: “Γενομένων αρχαιρεσιών του Μουσικογυμναστικού συλλόγου Μεσσήνης εξελέγησαν πρόεδρος ο κ. Σωτήριος Αναγνωστόπουλος, αντοιπρόεδρος ο κ. Παναγ. Στυλιανόπουλος, ταμίας ο κ. Δημ. Φωτόπουλος, γραμματεύς ο κ. Δημ. Καλαμαριώτης, έφορος ο κ. Σπήλιος Ποτηρόπουλος, διευθυντής του Γυμναστηρίου ο κ. Ι. Κούτης, σύμβουλοι οι κ. κ. Δημητρ. Χρόνης, Γεώργιος Φωτόπουλος, Δημητρ. Θωμόπουλος, Ανδρέας Καντιάνης και Ανδρέας Παναγόπουλος”
Η πρώτη αθλητική δραστηριότητα μετά τους “Παμίσιους Αγώνες” είναι οι γυμναστικές επιδείξεις το Μάιο του 1928, στις οποίες έγιναν αγώνες στίβου και υπάρχει περιγραφή μαζί με τα αποτελέσματα στις τοπικές εφημερίδες. Δεν προσδιορίζεται όμως ο χώρος που έγιναν αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η περιοχή γύρω από την πλατεία ήταν ο μόνος χώρος υποδοχής τέτοιων αγώνων.
ΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΙ ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ
Την επόμενη χρονιά ιδρύεται ο “Πάμισος” ως ποδοσφαιρικό σωματείο και το καλοκαίρι του 1929 παίζει στο Πεταλίδι με τον τοπικό “Ολυμπιακό” τον οποίο κερδίζει με 6-1. Από τον αγώνα αυτό έχουμε την πρώτη σύνθεση της ομάδας την οποία σύμφωνα με τη “Σημαία” αποτελούν οι: “Στασ. Σταυρόπουλος (τερματοφύλαξ), Γ. Ζαλμάς και Γ. Κουλέτσης (οπισθοφύλακες), Β. Αθανασόπουλος, Ευστ. Τσάμης και Π. Ψυχογυιόπουλος (μέσοι), Β. Πεντζούρης, Χρ. Μπλάνας, Θ. Κωνσταντακόπουλος, Π. Κοντογιαννάκος και Γ. Δρακόπουλος (κυνηγοί)”.
Ενα μήνα αργότερα ιδρύεται ο “Ολυμπιακός” Μεσσήνης στον οποίο εκλέγεται πρόεδρος ο Στ. Καυκάς “αρχηγός αυτού ο άριστος ποδοσφαιριστής Β. Πεντζούρης και υπαρχηγός ο κ. Γ. Δρακόπουλος” όπως γράφει η “Σημαία”.
Η ποδοσφαιρική δραστηριότητα όμως συναντά αντιδράσεις και από δημοσίευμα που επικρίνει το γυμνασιάρχη και το δήμαρχο, πληροφορούμαστε ότι το γήπεδο ήταν δίπλα στο πάρκο, προφανώς στο χώρο που δείχνει η φωτογραφία της ανάρτησης: “Διατί ο κ. Γυμνασιάρχης δεν επιτρέπει εις όσους εκ των παικτών είναι μαθητές να συμπαίξωσι με όσους εξ αυτών δεν είναι τοιούτοι; Διατί ο κ. πρόεδρος της Κοινότητος διατάσσει να αφαιρεθούν εκ του μοναδικού γηπέδου τα ξύλα των τερμάτων και στέλλει χωροφύλακας δια να διαλύσωσι βιαίως τους εν εγνοία της διαταγής του κ. προέδρου παίζοντας εις το γήπεδον; […] Μήπως εις τον αθλητισμόν πρέπει να εξετάζεται η μόρφωσις και η καταγωγή του αθλητού και όχι η αθλητική του παράστασις και αξία; Και επειδή ο κ. Πρόεδρος της Κοινότητος έχει την ιδέαν ότι καταστρέφεται το πάρκον της πλατείας επειδή το μοναδικόν μας γήπεδον είναι παραπλεύρως του πάρκου, του λέγομεν: Σεις κ. Πρόεδρε εφ’ όσον νομίζετε ότι το γήπεδον δεν είναι κατάλληλον και ότι καταστρέφεται το πάρκον, σεις δεν έπρεπε να υποδείξετε άλλο και να υποστηρίζετε ούτω το ποδόσφαιρον και ως άτομον και ως άρχων;”.
Και άλλη ποδοσφαιρική ομάδα ιδρύεται στη Μεσσήνη στις αρχές του 1930. Πρόκειται για την “Αστραπή” η οποία το Μάρτιο δίνει φιλικό ποδοσφαιρικό αγώνα με τη δεύτερη ομάδα του Ολυμπιακού Καλαμάτας.
Ακολουθεί το καλοκαίρι του 1930 η ίδρυση του “Αχιλλέα” και η “Σημαία” μας πληροφορεί για το διοικητικό συμβούλιο του συλλόγου: “Το διοικητικόν συμβούλιον του προ μηνός ιδρυθέντος εν Μεσσήνη αθλητικού ποδοσφαιρικού συλλόγου “Αχιλλεύς” απηρτίσθη εκ των κ. κ. Παν. Ζέππου ως προέδρου, Χαρ. Κάββετα ως αντιπροέδρου, Δημ. Καραμπατέα γραμματέως, Γ. Αλμπάνη ταμίου και Π. Ζαγκλακά εφόρου. Γενικός αρχηγός Μπάλας Δημ.”.
Αλλη μια ποδοσφαιρική ομάδα ιδρύεται στη Μεσσήνη, μέσα στο 1930 καθώς στον αθλητικό απολογισμό του έτους η “Σημαία” αναφέρει ως “ιδρυθέντα σωματεία στη Μεσσήνη τον “Παμμεσσηνιακό” και τον “Αχιλλέα”.
Το καλοκαίρι του 1931 πληροφορούμαστε ότι “ερασιτέχνες ανήκοντες εις τον ποδοσφαιρικόν σύλλογον “Πάμισος” έπαιξαν Στέλλα Βιολάντη, ενώ πρόεδρος του συλλόγου ήταν ο Σ. Γεωργιάδης.
Ενα μήνα αργότερα εκλέγεται νέα διοίκηση στον “Πάμισο” την οποία αποτελούν οι: Μίμης Φωτόπουλος, πρόεδρος, τραπεζικός υπάλληλος. Γεώργιος Ποτηρόπουλος, αντιπρόεδρος, τραπεζικός υπάλληλος. Ευστάθιος Καλογερόπουλος γραμματεύς τραπεζικός υπάλληλος. Γεώργιος Γαλανόπουλος ταμίας, έμπορος. Σταύρος Γεωργιάδης έφορος, τραπεζικός υπάλληλος. Σπήλιος Ποτηρόπουλος σύμβουλος, κτηματίας. Απόστολος Καρελάς σύμβουλος, έμπορος. Αθανάσιος Τζώρτζης σύμβουλος, έμπορος. Θεόδωρος Κρασσακόπουλος σύμβουλος, έμπορος. Οπως φαίνεται στη διοίκηση συμμετέχουν και ορισμένα από τα στελέχη του παλαιότερου Μουσικογυμναστικού Συλλόγου
Με τη νέα διοίκηση οργανώνεται εκδρομή στην Πύλο με πλοίο που έφευγε από την Καλαμάτα με σκοπό να συμμετέχουν και οι Νησιώτες της Μεσσηνιακής πρωτεύουσας καθώς μάλιστα δηλώσεις συμμετοχής γίνονταν στο Μουσικό Οίκο αδελφών Πλεμμένου, και τους Π. Κρασσακόπουλου, Α. Κισκήρα που είχαν καταστήματα στην Αναγνωσταρά.
Το Μάιο1932 το γήπεδο της φωτογραφίας αναφέρεται ως “γήπεδον Παμίσου-Αχιλλέως” με αφορμή τη διεξαγωγή των γυμναστικών επιδείξεων. Και μπορεί να είχαν κοινό γήπεδο οι δύο ομάδες, είχαν όμως και σκληρή αντιπαλότητα που αποτυπώνεται στα ρεπορτάζ της εποχής για τις μεταξύ τους συναντήσεις.

ΤΑ ΑΛΛΑ ΓΗΠΕΔΑ

Λίγα χρόνια αργότερα, το Μάιο του 1936 πληροφορούμαστε ότι υπάρχει άλλο γήπεδο στο οποίο έγιναν οι γυμναστικές επιδείξεις, καθώς η ποδοσφαιρική δραστηριότητα σε όλη τη Μεσσηνία είχε σταματήσει από το 1931. Οι γυμναστικές επιδείξεις εκείνη τη χρονιά έγιναν “εις το παρά το Αγροκήπιον μέγα γήπεδον”, δηλαδή δίπλα στο Ινστιτούτο του ΑΣΟ του οποίου η έκταση παραχωρήθηκε στο δήμο τη δεκαετία του 1980 και στεγάζει σήμερα το Δημαρχείο, το Κέντρο Υγείας, σχολεία και το Φιλοσοφικό Κέντρο.
Ομως δύο χρόνια αργότερα το 1938, το Γυμναστήριο είναι σε νέα θέση, στο πλάτωμα των Αγίων Αποστόλων καθώς διαβάζουμε στη “Σημαία”: “Είναι δικαιολογημένη η επιθυμία των φιλάθλων της Μεσσήνης όπως αποκτήση και η πόλις των ένα συγχρονισμένον γυμναστήριον εις το οποίον θα δύναται να αθλείται η νεότης. Το χρησιμοποιούμενον μέχρι τούδε προς τον σκοπόν αυτόν γυμναστήριον των Αγίων Αποστόλων δεν πληροί κανέναν από τους απαραιτήτους όρους του στίβου”.
Κάπως έτσι εξελίχθηκε η ιστορία του αθλητισμού, των γηπέδων και των ομάδων μέχρι τον πόλεμο….