Πλατεία Αλωνίων ο μεγάλος χώρος στη Μεσσήνη (Νησί) στον οποίο σήμερα αναπτύσσονται η πλατεία και το πάρκο, με την χρήση να αποτυπώνεται σε αυτό το όνομα. Η τέτοια χρήση μάλιστα έδωσε την ιδέα για ένα χρονογράφημα που δημοσιεύτηκε στην αθηναϊκή εφημερίδα “Εμπρός” το Σεπτέμβριο του 1897. Με την υπογραφή “Καμπανίτης” γράφει ο συντάκτης της εφημερίδας που επισκέφθηκες την πόλη και παίζει με τη λέξη “κούκλα”: “Εις το Νησίον υπάρχει ευρυχωρότατη πλατεία, η μόνη της πόλεως, η οποία αναλόγως της λοιπής βρώμας της πόλεως είναι καθαρώτατη.
– Τουλάχιστον αυτή η πλατεία σας ξεντροπιάζει, έλεγον εις κύριον τινά, όστις είχε την καλωσύνην να με ξεναγήση κατά τας ολίγας ώρας, καθ’ ας παρέμεινα εν τη πόλει.
– Ναι, ωραία είνε, αλλά δυστυχώς είναι άχρηστος.
– Πως άχρηστος;
– Δεν βγαίνει κανείς να περπατήση.
– Και εις τι χρησιμεύει λοιπόν;
– Εις το να κοπανούν τις κούκλες.
– Τις κούκλες;
– Μάλιστα. Τας φέρουν εδώ και τις κοπανούν.
Προφανώς ευρέθη προ αινίγματος του οποίου η μόνη γνωστή λύσις δι’ εμέ απεδείκνυε τους κατοίκους της Μεσσήνης ως τους πρακτικωτέρους ανθρώπους του κόσμου. Διότιο εγώ εγνώριζον μέχρι τινός ότι αι πλατείαι των άλλων πόλεων χρησιμεύουν κυρίως όπως αι διάφοροι κούκλαι εξέρχονται εις περίπατον. Εάν λοιπόν εις την πλατείαν του Νησίου εξάρχονται αι κούκλαι και κοπανώνται, τούτο μαρτυρεί βεβαίως ότι οι κάτοικοι της πόλεως ταύτης είνε οι σοφώτεροι των ανθρώπων.
Δυστυχώς όμως το συμπέρασμά μου ήτο εμν λογικόν, αλλ’ εστηρίζετο επί βάσεως σαθρωτάτης.
Διότι κούκλαι εις την Μεσσηνίαν καλούνται τα παρ’ ημίν αραπόσταρα!
Και απήλθον σκυθρωπός και περίλυπος εκ της πόλεως του Παμίσου, με την ακλόνητον πεποίθησιν ότι η γυνή λέγεται κούκλα, μόνον όταν πρόκειτια να εξέλθη εις την πλατείαν μιάς πόλεως να περπατήση και να χαριεντισθή. Οταν όμως πρόκειται να συρθή μέχρις εκεί και να κοπανισθή με την μαναβέλαν, μεταβάλλεται αμέσως… εις αραπόσταρον”.
Προσαρμοσμένο στο κλίμα της εποχής σχετικά με τη… μεταχείριση των γυναικών το χρονογράφημα, αποκαλύπτει ότι η πλατεία χρησίμευε για να ξεραθούν και να… κοπανηθούν τα καλαμπόκια (με τη… μανιβέλα), οι κούκλες όπως λέμε σε διάφορες περιοχές της Πελοποννήσου. Διαφορετικά αραποσίτι από το αραβόσιτος ή αραπόσταρο σε άλλες περιοχές.
Η καλλιέργεια του καλαμποκιού ήταν ανεπτυγμένη στην περιοχή από την εποχή της πρώτης τουρκοκρατίας. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι αναφέρεται ως σημαντικό προϊόν σε έγγραφο του Ενετού Γενικού Προνοητή Θανάσης Αλβιζε Μεσενίγκο προς τα τέλη του 17ου αιώνα “εν αφθονία για τις ανάγκες του τόπου”.
Λίγες ημέρες μετά την απόβαση των δυνάμεων του Μαιζώνα το 1828 στο Πεταλίδι, έχουμε μια πρώτη εικόνα για την καλλιέργεια από την αναγνωριστική αναφορά αξιωματικών που έψαχναν τροφή για τα άλογα. Στην πεδιάδα ανατολικά του Παμίσου «αρχίζουν σε πλάτος μιάμισης λεύγας και μήκος περίπου μιάς, τα χωράφια ενός ξεχωριστού είδους αραβοσίτου τα οποία, εδώ και εκεί, είναι ανακατεμένα με χορτάρι. Αυτός ο αραβόσιτος, που σ’ αυτή τη χώρα ονομάζεται καλαμπόκι, φέρει τον καρπό του στο ανώτατο άκρο του. Οι κάτοικοι, όταν τον συλλέγουν αφήνουν ολόκληρα τα κοτσάνια επί τόπου. Είναι πολύ πράσινα και γεμάτα φύλλα και θα μπορούσε κανείς να συγκεντρώσει σ’ αυτό το μέρος για να τραφούν δέκα έως δεκαπέντε ημέρες 700 με 800 άλογα». Η μια λεύγα αντιστοιχεί σε 4.452 μέτρα οπότε αντιλαμβάνεται κάποιος για πόσο μεγάλη έκταση συζητούμε για εκείνη την εποχή.
Αναφέρεται ακόμη στην έκθεση του Γάλλου αξιωματικού Ζαν Λουί Λακούρ το 1932 (όταν τα γαλλικά στρατεύματα είχαν εγκατασταθεί στο Νησί): “Περιτριγυρισμένο από αμπέλια, μουριές, και ωραία χωράφια με καλαμπόκι. Το Νησί έχει μια όψη άνεσης και ευτυχίας που εντυπωσιάζει με την πρώτη ματιά”. Την ίδια πληροφορία δίνει αγγλική ταξιδιωτική περιγραφή την ίδια εποχή (σε βιβλίο που εκδόθηκε το 1840): “Η πόλη περιβάλλεται από κήπους, αμπέλια, μουριές, βοσκοτόπια και χωράφια από καλαμπόκι”.
Μια περιγραφή της πλατείας έχουμε σε ελληνική ταξιδιωτική έκδοση του 1896 στην οποία αναφέρεται ότι “Εχει το Νησί μιαν πλατείαν ευρυτάτην, ομοίαν της οποίας εις ουδεμίαν άλλην της Ελλάδος πόλιν να ιδής. Αν μάλιστα την δενδροφυτεύσουν, την καλλύνουν με κανέναν πήδακα ή και συντριβάνι, η πλατεία αύτη θα είναι εν από τα καλλίτερα πάρκα που μπορεί να φαντασθή κανείς δι’ ελληνικήν πόλιν”.
Και αφού δεν έγινε δενδροφύτευση, οι Νησιώτες φύτεψαν πρόχειρα δέντρα για τις ανάγκες υποδοχής των επισκεπτών την Καθαροδευτέρα το 1900, προκειμένου η πλατεία να θυμίζει… εξοχή: «Μεγίστη είχε καταβληθή υπό των κατοίκων Μεσσήνης φροντίς προς διακόσμησιν των καταστημάτων και των κεντρικών της πόλεως μερών. Η θέα της αγοράς ήτο μαγευτική διά της μεταβολής της εις δάσος ποικιλόδενδρον εκ δένδρων μεταφυτευθέντων εκεί”.
Η ιδέα δενδροφύτευσης έπιασε τόπο αρκετά χρόνια αργότερα όταν το Μάρτιο του 1906 όπως μας πληροφορεί το “Θάρρος” “παρά του Δημάρχου Παμίσου κ. Καραντζά εζητήθη η προμήθεια πεντακοσίων μωρεοδένδρων εκ των του εντάυθα καταργηθέντος Γεωργικού Σταθμού προς δενδροφύτευσιν των οδών και πλατειών της πόλεως Μεσσήνης”.
Φαίνεται όμως και αυτή η προσπάθεια δεν καρποφόρησε καθώς χρειάστηκε να φθάσουμε στα τέλη της δεκαετίας του 1920 για να διαμορφωθεί το πάρκο και να γίνει δενδροφύτευση….

[Η φωτογραφία της πλατείας στα τέλη της δεκαετίας του 1930, από το αρχείο του φίλου συμπατριώτη Γιάννη Πλατάρου]