προπολεμική“βιομηχανία” στο Νησί
Ηλίας Μπιτσάνης
Μια άλλη βιομηχανία που είναι αξιόλογος η συμβολή της εις την πρόοδον της Μεσσήνης είναι το εργοστάσιον παγοποιΐας “Ταΰγετος” το οποίον παρασκευάζει και προϊόντα ελαιουργίας και αεριούχα ποτά υπό την διεύθυνσιν των Αδελφών Παναγόπουλων. Η βιλομηχανία αύτη τιμά το Νησί, οι δε διευθυνταί αυτής ενδιαφερόμενοι δια την πρόοδον του τόπου των κατώρθωσαν να παρουσιάσουν μη φειδόμενοι εξόδων ένα συγχρονισμένον βιομηχανικό συγκρότημα και να δώσουν συνάμα εις την πόλιν μίαν νέαν βιομηχανικήν ζωήν.
Πριν όμως τελειώσωμεν την εις τα εργοστάσια έρευνά μας θα ήτο παράλειψις εάν δεν αναφέραμεν και την μεγάλην βιομηχανίαν ζυμαρικών και σαπωνοποιΐας του κ. Σαράντου Ντουφεξή. Μπαίνοντας κανείς στο εργοστάσιον τούτο δεν έχει παρά να θαυμάση την τάξιν και το σύστημα που επικρατούν εις αυτό. Η εξαιρετική ποιότης των προϊόντων του εργοστασίου τούτου έδωσεν εις την εν λόγω βιομηχανίαν μίαν νέαν ζωήν και εξάπλωσιν τούτων εις ολόκληρον την Μεσσηνίαν.
Εκτός όμως των ανωτέρω βιομηχανιών και πλείσται άλλαι ελαιουργικαί βιομηχανίαι έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια. Μεταξύ των άλλων πρωτεύουσαν θέσιν κατέχουν τα εργοστάσια των κ. κ. Παναγοπούλου, Μιχαλοπούλου και Γαλανοπούλου. Αλμπάνη, χήρας Κάββετα και το τελειώτερον όλων και νεοσυσταθέν εργοστάσιο της “Αγροτικής Συντροφιάς” των κ. κ. Κούτη, Ζολώτα, Αβαρλή, Καρελά και Σια”.
Το πρώτο που παρατηρείται είναι ότι τη δραστηριότητα του Παναγιώτη Γαλανάκη στην ορυζοκαλλιέργεια διαδέχονται οι γιοί του και ιδιαιτέρως ο Σπύρος Γαλανάκης. Η πληροφορία για το αρχικό εργοστάσιο είναι λανθασμένη, αυτό ανήκε στο Συνεταιρισμό Ορυζοκαλλιεργητών ήταν προβληματικό και αγοράστηκε στα μέσα της δεκαετίας 1920-1930 από τον Παναγιώτη Γαλανάκη. Η είσοδος της επόμενης γενιάς έφερε το μηχανολογικό εκσυγχρονισμό της μονάδας και την “καθετοποίηση” τη ςπαραγωγής ρυζιού. Ο Σπύρος Γαλανάκης καλλιεργεί και επεξεργάζεται το παραγόμενο ρύζι σε μια μονάδα την οποία ο συμπατριώτης σπουδαίος ιστορικός Βασίλης Παναγιωτόπουλος τοποθετεί επί της σημερινής Μουλαβασίλη ακριβώς απέναντι από το βόρειο άκρο της πλατείας. Αυτή τη θέση είχε μέχρι το 1945 περίπου όταν κατασκευάστηκε νέο εργοστάσιο νότια της Αγίας Παρασκευής, εκεί περίπου που είναι σήμερα το 1ο Δημοτικό Σχολείο. Το παλιό εργοστάσιο Πετρούλια στην είσοδο της πόλης νοικιάστηκε μετά το 1950 από τα αδέλφια Σταύρο και Τάκη (Δημήτρη) Γαλανάκη και εξοπλίστηκε με τα μηχανήματα του προπολεμικού εργοστασίου Παπαδόπουλου σύμφωνα με αφήγηση του Τάκη Γαλανάκη στο γράφοντα.
Το παγοποιείο βρισκόταν στη θέση του σημερινού, δεν γνωρίζω όμως αν εκεί κοντά ήταν και η ελαιουργική μονάδα και αυτή των αναψυκτικών.
Σε κάθε περίπτωση φίλοι συμπατριώτες με τις δικές τους μνήμες και πληροφορίες, μπορούν να συμπληρώσουν την εικόνα με πληροφορίες για τις αναφερόμενες μονάδες και τη θέση τους.
[Στη φωτογραφία τα κτήρια στη βόρεια πλευρά της πλατείας όπου βρισκόταν και το σπίτι του Παν. Γαλανάκη και εκείνα που στέγασαν τις δραστηριότητες της οικογένειας πριν από τον πόλεμο]
Θυμάμαι το εργοστάσιο αναψυκτικών γεωρ. Δημητρόπουλου σχεδόν απέναντι από του αντωνάκου.
Λεμονάδες και πορτοκαλάδες «ΚΙΣΣΑΒΟΣ» απασχολούσε αρκετό προσωπικό ιδίως κοπέλες από το συνοικισμό γιατί δεν ήταν αυτόματο και όλα τα μηχανήματα ήταν χειροκίνητα.
Ημουνα πιτσιρικάκι και είχα πάει κάποια φορά να δω και θυμάμαι έβαζαν το καπάκι στη μηχανή με το χέρι και πατούσαν με το πόδι ένα μοχλό που κατέβαινε και με πίεση έκλεινε το μπουκάλι που φυσικά ήταν γυάλινο..
Το χειμώνα έίχε και ελαιοτριβείο…
Υ.Γ
Ο κυρ γιώργης το καλοκαίρι έβαζε δίπλα του την κυρά γιώργαινα στην άμαξα που είχε με το άλογο και κάθε απόγευμα πήγαινε για μπάνιο στη μπούκα και περνώντας απο τη μουλαβασίλη τη γειτονιά μου εμείς οι διαολήδες που παίζαμε δεν κάναμε στην άκρη να περάσει για να μας χτυπάει το κουδούνι της άμαξας .