Σφαγεία Χότζα, Σταύρος Τσούσης, 1952
Ηλίας Μπιτσάνης
Από τα πρώτα μέτρα που πήρε ήταν η απομάκρυνση του παζαριού από το πάρκο και η μεταφορά στο “Γουρνοπάζαρο” που ήταν τότε έξω από την πόλη. Απαγόρευσε τη σφαγή των ζώων στους δρόμους και κατασκεύασε τα σφαγεία στου “Χότζα”. Παράλληλα απαγόρευσε την υπαίθρια πώληση ψαριών ως επικίνδυνη για την υγεία, ενώ απομάκρυνε τους μανάβηδες από τη μικρή πλατεία που την είχαν μετατρέψει σε λαχαναγορά και κατασκεύασε ανθοκήπιο. Και εννοείται ότι εφάρμοσε τα όσα προέβλεπε η νομοθεσία για τη δημοτική φορολογία. Ολα αυτά σε ελάχιστο χρόνο γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις και διαμαρτυρίες στη Νομαρχία και το υπουργείο Εσωτερικών. Ο Νομάρχης τον έπαυσε για ένα μήνα, ο Τσούσης απείλησε με παραίτηση, κατήγγειλε έμμεσα ότι πρόκειται για πολιτική δίωξη και δημοσιοποίησε τους λόγους της δίωξης. Το “Θάρρος” που φιλοξένησε τις απόψεις του και τον υποστήριξε σθεναρά στην υπόθεση αυτή πολιτικά ήταν τοποθετημένο με τους φιλελεύθερους και το “κέντρο”.
Αρχικά ο Τσούσης δήλωσε: “Εάν πράγματι πολιτικοί λόγοι ώθησαν τον κ. Υπουργόν των Εσωτερικών να διατάξη ανακρίσεις δεν γνωρίζω ακόμη. Θα αναμένω την απόφασιν του κ. Υπουργού και θα επανέλθω. Εκείνο το οποίον, προς το παρόν, δύναμαι να βεβαιώσω είναι, ότι οι παραβάσεις, αι οποίαι μου αποδίδονται, δεν είναι σοβαραί. Διότι η μεταφορά της ιχθυαγοράς επεβάλλετο δια λόγους υγιεινής και πολιτισμού. Δεν γνωρίζω καμία πόλις της Ελλάδος να διεκδική την τιμήν, ότι διαθέτει τας κεντρικάς οδούς προς πώλησιν ιχθύων παραπλεύρως των κόπρων των διερχομένων ζώων.
Οσον αφορά τα σφαγεία είναι γεγονός, ότι τα ζώα εσφάζοντο εντός της πόλεως, προ των οφθαλμών των μικρών παιδιών και των διερχομένων ξένων, πράγμα το οποίον επέβαλλε οπωσδήποτε την κατασκευήν δημοτικών σφαγείων. Τοιαύτα κατεσκευάσθησαν κατά τα 2/3 δια των αποδοχών μου ως Δημάρχου, τας οποίας διέθεσα προς τον σκοπόν αυτόν. Τούτο έπαινον θα έπρεπε να επισύρη και πράγματι έπαινον έλαβον επί της προηγουμένης κυβερνήσεως. Παρεπιπτόντως σας αναφέρω ότι μέχρι σήμερον έχω διαθέσει εκ του μισθού μου ως Δημάρχου περί τα 28 εκατομμύρια εις δημοτικά έργα και εις έργα δημοτικής αντιλήψεως. Ως προς την ζωαγοράν, η οποία αποτελεί το πρώτον θέμα της ανακρίσεως του κ. Επιθεωρητού έχω να τονίσω τούτο: Ευρίσκετο εις την κεντρικήν πλατείαν και έξωθι του Γυμνασίου εις το οποίον φοιτούν μαθηταί και μαθήτριαι. Ευνόητον είναι, ότι επεβάλλετο η απομάκρυνσης εκείθεν της ζωαγοράς.
Οι λοιποί λόγοι είναι εξ ίσου αστήρικτοι και είμαι βέβαιος, ότι οι δημόται μου, οι οποίοι τόσον πανηγυρικώς με ετίμησαν, θα έχουν διαπιστώσει την εργατικότητα και την ανιδιοτέλειαν, η οποία με διέκρινε από τη αναλήψεως των καθηκόντων μου” (“Θάρρος” 16/6/1953).
Δύο ημέρες αργότερα δημοσιοποιείται απάντηση στο Νομάρχη και τον Επιθεωρητή στην οποία ο Τσούσης αναφέρει: “Με όλον τον σεβασμόν και την εκτίμησιν, την οποίαν τρέφω προς τον Νομάρχην κ. Αρώνην δια την μεγάλην του μόρφωσιν και τας διοικητικάς του ικανότητας, ας μου επιτρέωη να διαφωνήσω επί των εξής ζητημάτων, Ουδεμία ενέργειά μου υπήρξε αυθαίρετος. Ολαι αι ενέργειαί μου είναι σύμφωνοι με το πνεύμα και το γράμμα του Νόμου και αναλυτικω΄ς βάσει των δηλώσεών του επεξηγώ:
1) Η ζωαγορά, δια την οποία έγινε τόσος θόρυβος, μετεφέρθη κατόπιν διαταγής της Νομαρχίας. Αρα ουδεμία παράβασις εγένετο.
2) Η Λαχαναγορά δεν είχε ωρισμένην θέσιν. Η κάτω πλατεία είχε καταληφθεί αυθαιρέτως παρά οπωροπωλών, ενώ ήτο προωρισμένη δι΄ανθόκηπον. Την έκαμα ανθόκηπον σύμφωνα με μελέτην της Μηχανικής υπηρεσίας και φυσικά απεμάκρυνα τους αυθαιρέτως καταλαβόντας ταύτην. Συνεπώς δεν υπάρχει παράβασις διότι δεν ήτο ανεγνωρισμένη ως Λαχαναγορά. Απόφασις του Δημοτικού Συμβουλίου ήτο περιττή αφ’ ού επρόκειτο περί επανορθώσεως αυθαιρέτως καταληφθείσης πλατείας. Αρα η ενέργειά μου ήτο νόμιμος.
3) Τα Σφαγεία εγένοντο κατόπιν αποφάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου και εγκρίσεως της Νομαρχίας εις δύο οικονομικά έτη. Η επιπλέον δαπάνη κατεβλήθη παρ’ εμού. Που ευρίσκεται το παράνομον αφού ο Νόμος μου επιτρέπει να κάμω έργα χωρίς μελέτην εντός ορισμένου ποσού; Εζήτησα μόνον οδηγίας της κτηνιατρικής υπηρεσίας αι οποία μου παρεσχέθησαν πολλάκις και με λεπτομερείας.
Ασφαλώς θα εζήτουν και τεχνικήν μελέτην αν ο Νόμος το απήτει και προ παντός αν ήσαν απαραίτηται, διότι επρόκειτο περί διαρρυθμίσεως των παλαιών Τουρκικών πλυντηρίων επί των θεμελίων των οποίων έκαμα τα Σφαγεία.
Συμπέρασμα: Είχον απόφασιν του Δημοτικού Συμβουλίου, είχον εγκρίσεις της Νομαρχίας, κατέβαλον την επιπλέον δαπάνην και έκαμα τα Σφαγεία και απήλλαξα την πόλιν από το αίσχος αυτό της σφαγής των ζώων εντός της αυλής. Που είναι το αδίκημά μου;
4) Οσον αφορά την φορολογίαν της γεωργικής παραγωγής. Ο Δήμαρχος δεν επιβάλλει φορολογίας. Ο Δήμαρχος είναι μέλος της επιτροπης και αποτελεί μειοψηφίαν τρόπον τινά και η γνώμη πνίγεται μέσα εις την πλειοψηφίαν της επιτροπής. Αλλά και εκτός τούτου ουδεμίαν φορολογίαν, τονίζω ουδεμίαν φορολογίαν επέβαλον επί της πατάτας. Την μόνην φορολογίαν εις την οποίαν μετέσχον ως Δήμαρχος και μέλος είναι της ορύζης και ελαίου με τα γνωστά αποτελέσματα ώστε από 1084 εγγραφέντων εις τον κατάλογον μόνον περί τους 30 να υποβάλουν ένστασιν. Βεβαίως τα λάθη ανθρώπινα. Ενεκα τούτο ο νόμος προέβλεψεν ένδικα μέσα διότι υπελόγισεν επί της ανθρωπίνης αδυναμίας να προβλέπη και να γνωρίζη τα πάντα. Αρα αν υπάρχουν υθύναι έπρεπε να ζητηθούν από την επιτροπήν και όχι μόνον από τον Δήμαρχον. Καταλήγω εις το συμπέρασμα ότι τον μοναδικόν φορολογικόν κατάλογον των γεωργικών προϊόντων ο ποίος συνετάγη επί των ημερών μου, τον συνέταξα μετά των άλλων μελών της επιτροπής μετά προσοχής. Τα παράπονα των φορλογουμένων δεν μπορούν να λείψουν.
5) Την φορολογίαν ή μάλλον το τέλος πεζοδρομίου επέβαλε πάλιν η αρμοδία επιτροπή εις την οποίων εγώ ήμην μέλος. Πάντως είμαι ο εισηγητής της επιβολής τέλους “επί πάντων των οπωσδήποτε ποιουμένων χρήσιν πεζοδρομίων, οδών, πλατειών κλπ.” διότι ο Νόμος και η επεξηγηματική εγκύκλιος το καθορίζει σαφώς. Αλλως τε έχω υποβάλλει ερώτημα εις το υπουργείον και αν έμενον ως Δήμαρχος, θα προσέφευγον εις το Συμβούλιον Επικρατείας κατόπιν βεβαίως εγκρίσεως του κ. Νομάρχου, το οποίον θα απεφαίνετο τελικώς επί των απόψεών μου. Εις τον κατάλογον πεζοδρομίων ενεγράφησαν μόνον 280 υπόχρεοι, συνεπώς η φορολογία δεν υπήρξε καθολική.
Υποβάλλω το ερώτημα με όλον τον σεβασμόν προς τον κ. Νομάρχην. Διατί να είμαι υπεύθυνος εγώ αφού αποτελώ μειοψηφίαν εις την επιτροπήν εξακριβώσεως συντάξεως φορολογικών καταλόγων; Δεν νομίζετε ότι μένει κάτι κενόν;” («Θάρρος» 18/6/1953)
Η δημόσια διαμάχη κράτησε καιρό και ο υπουργός Εσωτερικών άφησε το χρόνο να περάσει χωρίς να εξετάσει την υπόθεση κάτω από την πίεση που ασκήθηκε, έτσι ώστε μετά την παρέλευση μηνός ο Τσούσης επανήλθε στη θέση του κάνοντας παράλληλα προσφυγή στο Συμβούλιο Επικρατείας.
Ορισμένα σχόλια:
Στις εκλογές του 1951 ο Σταύρος Τσούσης πήρε 639 ψήφους έναντι 406 ψήφων του συνδυασμού Σταύρου Γιαννόπουλου και 294 του Κουλέτση
Το 1952 κέρδισε τις εκλογές ο “Συναγερμός” και γιαυτό ο Τσούσης αναφέρεται σε προηγούμενη κυβέρνηση.
Οπως φαίνεται από τα κείμενα ο Σταύρος Τσούσης αξιοποιούσε από τη μια πλευρά τα περιθώρια του δημαρχοκεντρικού συστήματος και έπαιρνε μόνος του αποφάσεις χωρίς προσφυγή στο δημοτικό συμβούλιο. Και από την άλλη γνωρίζοντας το νόμο και με την τεχνική του μόρφωση (αξιωματικός του Μηχανικού) υλοποιούσε πρωτοβουλίες αγνοώντας αυτό που ονομάζουμε “πολιτικό κόστος”.
Ολοι τον θυμούνται βλοσυρό και αυστηρό να κυκλοφορεί στην πόλη και να μοιράζει… παρατηρήσεις αλλά και πρόστιμα σε παραβάσεις, ορισμένες αφηγήσεις κινούνται στο όριο του μύθου και της πραγματικότητας όπως αυτό με τα άλογα και τα γαϊδούρια που έκαναν… πιάτσα στην πλατεία και το πάρκο, τα οποία έλυνε και έδιωχνε με αποτέλεσμα να τα ψάχνουν τα… αφεντικά τους.