Μια άλλη φωτογραφία της πλατείας της Μεσσήνης (Νησί) από το ηλεκτρονικό αρχείο του φίλου συμπατριώτη Γιάννη Πλατάρου, δίνει την ευκαιρία να μιλήσουμε για δύο ιστορικά κτήρια.
Το πρώτο είναι το κτήριο του Δημοτικού Σχολείου, που διακρίνεται βορείως του δρόμου. Εκτιμώ ότι η φωτογραφία είναι της δεκαετίας του 1950 και στο “μέτωπο” του κτηρίου διακρίνεται το σήμα της Αγροτικής Τράπεζας η οποία το είχε αγοράσει το 1939 αλλά το λειτούργησε τη δεκαετία του 1950 λόγω των πολεμικών γεγονότων.
Για το σχολείο υπάρχει ένα τεράστιο αρχείο με περισσότερα από 150 έγγραφα που έχει αποθησαυρίσει ο σπουδαίος ιστοριοδίφης Μίμης Φερέτος και βρίσκοτναι στα ΓΑΚ Μεσσηνίας. Μέρος των εγγράφων δημοσίευσα το 1996 στην “Ελευθερία” και περιλαμβάνεται στο βιβλίο “Σελίδες από την ιστορία της Μεσσήνης (Νησιού) μέχρι το 1900” που εκδόθηκε το 2005. Εγραφα σε αυτό ότι στο αρχείο Φερέτου υπάρχει “ένας πλούτος στοιχείων που θα μπορούσε να αποτελέσει κάποια στιγμή αντικείμενο ειδικής εργασίας”. Και πράγματι ο Βασίλης Νικ. Βεργόπουλος το 2011 αξιοποιώντας το εν λόγω αρχείο και άλλα στοιχεία που εντόπισε στην έρευνά του, εξέδοσε το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο “1829… το πρώτο μας σχολείο στο Νησί” σε συνεργασία με το Σωματείο Εθελοντών.
Σε αυτό υπάρχει ένα έγγραφο από το αρχείο Φερέτου στο οποίο ο Πέτρος Μπούας “διδάσκαλος του εν Καλαμάτα Αλληλοδιδακτικού Σχολείου”, είχε παραδόσει το 1830 σχέδιο σχολείου για 250 μαθητές. Και γράφει: “Επεσκέφθην δειχθέντα τινά τόπον αφιερωμένον εις δημόσια καταστήματα, όπου εγκριθείς και τόπος δια την οικοδομήν του σχολείου εκλέξαμεν την αρμοδίαν θέσιν, τα θεμέλια του Κονακίου λεγομένην”. Η φράση αυτή διασταυρώνεται με τα όσα γράφει ο Θεόδωρος Γούνας (“Μεσσηνιακή Επετηρίς” 1908) για τη θέση του σχολείου όταν αναφέρεται στον Ιμπραήμ: “Του νέου τούτου Αττίλα εγκαταστάντος εν Μεσσήνη το διοικητήριον υψούτο εκεί όπου σήμερον η πρώτη του δημοτικού των αρρένων σχολή, ανεγερθείσα επί των ερειπίων εκείνου”.
Το σχολείο κατασκευάστηκε αλλά δεν λειτούργησε μέχρι το 1832 τουλάχιστον, καθώς σε άλλο έγγραφο του Διοικητή Καλαμάτας-Νησίου-Ανδρούσης Θ. Καραμάνου από το αρχείο του Μίμη Φερέτου (φάκελλος Μεσσήνη) αναφέρεται πως “ένεκα των περιστάσεων δεν εδιορίσθη αλληλοδιδάσκαλος” και το κτήριο εχρησιμοποιείτο για τη διαμονή των γαλλικών στρατευμάτων που στρατοπέδευαν το Νησί. Το κτήριο διακρίνεται στο σχέδιο του 1875 που πήρα σε αντίγραφο από το τότε υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ και δημοσίευσα στο βιβλίο “Το Νησί (Μεσσήνη) στο χώρο και το χρόνο” που κυκλοφόρησε το 2009.
Το κτήριο μέχρι το 1939 που πουλήθηκε για να κατασκευαστεί νέο διδακτήριο, στέγασε το Δημοτικό Σχολείο αλλά και το μεγαλύτερο μέρος ίσως της κοινωνικής-πολιτιστικής ζωής. Στη μεγάλη του αίθουσα φιλοξένησε αποκριάτικους και φιλανθρωπικούς χορούς, συναυλίες και θεατρικές παραστάσεις όπως προκύπτει από πολλά δημοσιεύματα τοπικών εφημερίδων.
Το δεύτερο κτήριο που φαίνεται είναι η περίφημη “Λέσχη”, χώρος συνάντησης των Νησιωτών για πολλές δεκαετίες. Τα νεότερα χρόνια το προλάβαμε ως το μεγάλο καφενείο που ήταν επίκεντρο και των πολιτικών ζυμώσεων, όμως προπολεμικά λειτούργησε και ως θεατρική σκηνή. Ενδεικτικό είναι δημοσίευμα στη “Σημαία” τα τέλη Δεκέμβρη του 1938 που μας πληροφορεί (με την υπογραφή του Πότη Λουκάκου) ότι παρουσιάστηκε εκεί θεατρική παράσταση με πολύ γνωστούς ηθοποιούς που έπαιξαν και τα μεταπολεμικά χρόνια στον κινηματογράφο κυρίως αλλά και στο θέατρο: “Ο από προχθές ευρισκόμενος εις την πόλιν μας αρκετά καλός θίασος της δίδος Τούλας Δράκου συνεχίζει μ’ εξαιρετική επιτυχία τας παραστάσεις του. Κάθε βράδυ η αίθουσα της “Λέσχης” είναι κατάμεστη εκλεκτού κοινού που χειροκροτεί μ’ ενθουσιασμόν τους εκλεκτούς καλλιτέχνας, των οποίων επικεφαλής είναι η γνωστή πρώτης κλασεως καλλιτέχνις δις Τούλα Δράκου. Το εκλεκτόν αυτό συγκρόκτημα αποτελούμενον από τους κ. κ. Νίκο Σύλβα καλλιτεχνικόν διευθυντήν του θιάσου, Θ. Σαραντόπουλον, Πάνον Ντόλην, Μάνον Σκορδίλην, Φρ, Μανέλλη, Ε. Σάκανον, Ν. Συρράκον και τας κυρίας Σύλβα Ντόλη και Παπαζαφειροπούλου, κατέκτησεν την συμπάθειαν ολοκλήρου του κοινού μας.
Μετά την εξαιρετικήν επιτυχίαν που σημείωσε ο θίασος με την “Πολυγαμία” του Ξενόπουλου, τοιυς “Τρεις μάγκες” του Παπαδούκα” και τους “Δύο μάγκες”, ανεβάζει σήμερα την υπερεπιθεώρηση του κ. Δ. Γιαννουκάκη “Η χρυσή Αθήνα” και αύριο δε την μοναδική επιτυχία του κ. Θ. Σακκελαρίδη “Η ορφανή του ταξί”.
Ελπίζομεν ότι οι Νησιώται οι οποίοι μέχρι τούδε μετά τόσου ενθουσιασμού υπεστήριξαν τον καλόν αυτόν θίασον, θα πράξουν το ίδιο και κατά τας υπολοίπους παραστάσεις”.
Δύο κτήρια, πολλές ιστορίες…