Οι δημοτικές εκλογές του 1903 είναι οι πρώτες του 20ου αιώνα και διεξάγονται στις 7 Σεπτέμβριου σε ρευστό πολιτικό τοπίο. Τον Ιούλιο παραιτείται η κυβέρνηση Γ. Θεοτόκη και σχηματίζεται κυβέρνηση του Δ. Ράλλη, στην οποία τοποθετείται υπουργός Δικαιοσύνης ο Παν. Μερλόπουλος του οποίου γίνεται θριαμβευτική υποδοχή στο Νησί αρχές Αυγούστου. Ταυτοχρόνως έχουν αρχίσει οι ζυμώσεις για τις δημοτικές εκλογές, οι οποίες επιχειρείται να αντιστοιχιστούν πολιτικά με συμμαχίες που διαμορφώνονται ενόψει και των βουλευτικών εκλογών. Ετσι δημιουργείται ένα δίπολο Κουμουνδούρου-Μπούτου-Νικολαΐδη και Μερλόπουλου, με την πρώτη πληροφορία να θέλει την υποστήριξη για τη θέση του Δημάρχου Παμίσου αντιστοίχως, των Δ. Φεσσά και Γ. Καρατζά: “Ο εκλογικός ορίζων της γείτονος επαρχίας καθίσταται από ημέρας εις ημέραν μάλλον αίθριος και ως εκ τούτου η εκλογική διαπάλη κατά τας προσεχείς δημαιρεσίας θα είναι λίαν πεισματώδης. Ο πεισματώδης αγών θα έχει την αφετηρίαν του εις την δευτέραν ήδη συνάντησιν Μπούτου-Κουμουνδούρου, ών ο συνδυασμός φαίνεται οριστικώς ότι έκλεισε δια της προσλήψεως ως τρίτου του κ. Νικολαΐδου και τετάρτου του κ. Νικητοπούλου συντρέχοντος τούτον και το εν Οιχαλία κόμμα του πενθερού του κ. Β. Δημοπούλου. Την αντίθεσιν του συνδυασμού τούτου θέλουσιν αποτελέση οι λοιποί πολιτευταί της επαρχίας συναντώμενοι μετά του υπουργού Δικαιοσύνης κ. Μερλοπούλου. Προς τούτο ήρξαντο καταβαλλόμεναι οι δέουσαι ενέργειαι.
Καταρτιζομένων ούτω των δύο συνδυασμών εκάτερος τούτων θα εντείνει τας δυνάμεις του κατά τας προσεχείς εκλογάς. Εν τω δήμω Παμίσου πάλη θα γείνη μεταξύ του νυν Δημάρχου κ. Φεσσά και του κ. Γ. Καραντζά υποστηριζομένου κατά πάσαν πιθανότητα και υπό του κ. Μερλοπούλου” (“Θάρρος” 12/8/1903).
Ο Δ. Φεσσάς ήταν εν ενεργεία δήμαρχος και είχε εκλεγεί στη θέση αυτή το 1891, το 1895 και το 1899. Ο Γ. Καραντζάς είχε εκλεγεί δήμαρχος το 1887, διαδεχόμενος στη θέση αυτή τον αδελφό του Γιάννη Καραντζά.
Λίγες ημέρες αργότερα ανακηρύσσονται υποψήφιοι δήμαρχοι για το Δήμο Παμίσου: “Εν τω δήμω Παμίσου ανεκηρύχθησαν χθες οι εξής υποψήφιοι: Αναστ. Γ. Νικολόπουλος, Αλέξιος Π. Μπαρδόπουλος, Δημ. Γ. Φεσσάς, Γεωρ. Α. Καραντζάς, Γεωρ. Ι. Φάκωνας, Ηλίας Ηλ. Τζώρτζης” (“Θάρρος” 15/8/1903).
Ο προεκλογικός αγώνας παίρνει επίσημη μορφή, αποσαφηνίζεται ότι ο Μερλόπουλος υποστηρίζει την υποψηφιότητα του γιατρού Φάκωνα, ενώ φήμες αναφέρουν ότι ο Κουμοιυνδούρος ίσως υποστηρίξει τελικά τον Καραντζά: “Εν τη γειτόνι πόλει της Μεσσήνης, αρκετά ζωηρά ήρξατο η πολιτική συζήτησις. Η πάλη θα διεξαχθεί μεταξύ των κ. κ. Φεσσά και Καρατζά ίσως δε και του υποψηφίου του κ. Μερλοπούλου κ. Φάκωνα υπολοιπομένου όμως κατά τα εκλογικά κεφάλαια των δύο πρώτων.
Εν τούτοις παρά την φαινομένην κατάστασιν των πραγμάτων πολλά λέγονται παρά των πολιτικών. Ούτως ελέχθη ότι ενδέχεται ο κ. Κουμουνδούρος να μη υποστηρίξη τον κ. Φεσσάν αλλ’ άλλον υποψήφιον της Μεσσήνης ιδία δε τον κ. Καραντζάν. Η φήμη όμως αγνοούμεν αν δύναται να συζητηθή σοβαρώς” (“Θάρρος” 17/8/1903).
Η διάψευση του Κουμουνδούρου είναι άμεση και ξεκαθαρίζει πως θα υποστηρίξει Φεσσά: “Εν σχέσει προς την προχθεσινήν είδησιν την οοποίαν μετ΄απάσης επιφυλάξεως εγράψαμεν προκειμένου περί υποστηρίξεως δήθεν του κ. Κουμουνδούρου προς άλλον υποψήφιον πλην του κ. Φεσσά, ενετάλημεν παρά του κ. Κουμουνδούρου να δηλώσωμεν ότι τα διαθοντέντα είναι όλως αναληθή, φαντασιώδη και ανυπόστατα, ότι δε είπερ ποτέ το υπ’ αυτού κόμμα εμμένει εις την έκθυμον υποστήριξιν της υποψηφιότητος του δημάρχου κ. Φεσσά την οποίαν θεωρεί ως του κόμματος και ιδίαν κάλπην” (“Θάρρος” 19/8/1903).
Μετά από 10 ημέρες οι πληροφορίες θέλουν να να δλινει μάχη για τη θέση του δημάρχου το δίδυμο Φεσσάς-Καραντζάς και το Φάκωνα να υστερεί “σε κομματική δύναμη”: “Ο πολιτικός οργασμός εν τω δήμω Παμίσου έχει φθάσει εις οξύ σημείον. Οι υποψήφιοι εργάζονται εν τω μεταξύ μετά δραστηριότητος μεγάλης δια την επιτυχίαν των κατά τον επικείμενον εκλογικόν αγώνα.
Προσέτι δε ο πολιτικός ορίζων του ειρημένου Δήμου είνε και αυτός σκοτεινός, καθότι το αποτέλεσμα των εκλογών δεν δύναται κανείς να προΐδη. Η πάλη περί της νίκης κυρώις διεξάγεται υπό των κ. κ. Φεσσά, υποστηριζομένου υπό του κ. Κουμουνδούρου, και Καραντζά, οίτινες φαίνονται ισόπαλοι. Υποψηφιότητα έχει θέσει προσέτι και ο ιατρός κ. Φάκωνας, απολαύων πολλών συμπαθειών εν Μεσσήνη, υποστηριζόμενος δε και υπό του υπουργού Δικαιοσύνης κ. Μερλοπούλου. Εν τούτοις, ο τελευταίος φαίνεται υστερών των άλλων ως προς την ελπίδα της επιτυχίας, καθώς οι δύο πρώτοι έχουσι πλείονα κομματικήν δύναμην” (“Θάρρος” 23/8/1903).

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Το πρώτο δημοτικό πρόγραμμα που καταγράφεται σε γραπτή πηγή, έρχεται από τον υποψήφιο δήμαρχο Αν. Νικολόπουλο: “Ο εκ των εμπόρων της γείτονος πόλεως έγκριτος δημότης κ. Αναστ. Νικολόπουλος εξέδωκε χθες το προς τους συμπολίτας αυτού εκλογικόν πρόγραμμά του κατερχόμενος εις τον δημοτικόν αγώνα.
Ευσύνοπτον και βαθύ εν ολίγοις γραμμαίς υπόσχεται παν ό, τι η γείτων της Μεσσήνης πόλις δύναται να ελπίση και να ευχηθή.
Καθ’ όσον δίσοται τω Δημάρχω ο κ. Νικολόπουλος υπόσχεται να μεριμνήση περί της ασφαλείας της ζωής και τιμής και προ πάντω της ιδοκτησίας των δημοτών του. Υπόσχεται την ανάπτυξιν της συγκοινωνίας της πρωτευούσης μετά των χωρίων του Δήμου, φωτισμόν τέλειον και καθαριότητα και μετά φειδούς διαχείρισιν των οικονομικών του Δήμου, εις τρόπον ώστε ου μόνον να καταστή περιττή πάσα σκέψις περί επιβαρύνσεως του δήμου δια δανείων αλλά και ελάττωσις του δασμού των ωνίων και εμπορευμάτων να επέλθη.
Εν γένει υπόσχεται εργασίαν φιλότιμον ενδελεχή και αδιάπτωτον προς πρόοδον της Μεσσήνης, εις ήν μετά πεποιθήσεως, δύναται και οφείλει να αποβλέψη η εκλογική πλειονότης των εν Μεσσήνη, αποβλέπουσα εις το κύρος του προσώπου το οποίον παρέχει τας βεβαιώσεις.
Ο εμπορικός μάλιστα κόσμος εκ των σπλάχνων του οποίου εξέρχεται η υποψηφιότης του κ. Νικολοπούλου, πιστεύομεν ακραδάντως ότι δεν θα αρνηθή την συνδρομήν αυτού εις τον ευέλπιδα υποψήφιον τον με τοιαύτας αρχάς κατερχόμενον εις τον εκλογικόν αγώνα” (“Θάρρος” 28/8/1903).

ΜΕ… 72 ΨΗΦΟΥΣ

Οι εκλογές πλησιάζουν και η πρόβλεψη αναφέρεται σε μάχη τριών για τη θέση του δημάρχου: “Πυρετώδεις ενέργειαι καταβάλονται εν τω Δήμω τούτω υπέρ του κυβερνητικού υποψηφίου κ. Φάκωνα. Φαίνεται δε ότι αι ενέργειαι του κυβερνητικού δεν αποβαίνουσι επί ματαίω. Χθεσιναί ειδήσεις εν Μεσσήνη παριστώσιν ότι εν πρώτη γραμμή θα διαγωνισθή υπέρ επιτυχίας προς τους κ. κ. Φεσσάν και Καραντζάν ο υποψήφιος του κ. Μερλοπούλου ιατρός Φάκωνας. Οι τρεις υποψήφιοι θεωρούνται ανώμαλοι” (“Θάρρος” 3/9/1903). Δεν είναι λάθος, «ανώμαλοι» γράφει η είδηση και πιθανόν αναφέρεται στους μεταξύ τους συσχετισμούς ή τις κομματικές στηρίξεις.
Τελικά δήμαρχος Παμίσου εκλέγεται ο Γ. Καραντζάς δια ψήφων 72” (“Θάρρος” 9/9/1903). Φυσικά δεν πήρε μόνον… 72 ψήφους, αλλά τότε η νίκη μετριόταν με τη διαφορά ψήφων μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου, με το πολύπλοκο σύστημα των σφαιριδίων.
[Το παλιό δημαρχείο (Μουσείο Χαρακτικής Τάκη Κατσουλίδη σήμερα), έργο του Γ. Καραντζά κατά τη διάρκεια της πρώτης δημαρχοντίας του μεταξύ 1887 και 1891]