ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΒΡΑΜΙΟΥ
5-11-2021
ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΒΡΑΜΙΟΥ
4. Β ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ ( Mέρος πρώτο)
«Μια φορά κι έναν καιρό στον τόπο τούτο το μικρό ζούσαν κάτι φουκαράδες , οι ραγιάδες Κοτζαμπάσηδες, Πασάδες και σεβάσμιοι Δεσποτάδες κυβερνούσανε τη χώρα , καληώρα»
Οι στίχοι αυτοί του Μήτσου Ευθυμιάδη μελοποιημένοι από το Χρήστο Λεοντή για τις ανάγκες της θεατρικής παράστασης του Κάρολου Κουν «Οι Προστάτες» μπορεί να είναι και αρκετοί για να περιγράψουν το σύστημα διακυβέρνησης κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Τα υπόλοιπα είναι λεπτομέρειες. Ας δούμε όμως κάποιες από τις λεπτομέρειες αυτές. Η Β Τουρκοκρατία ξεκινάει το 1715 με την ανακατάληψη της Πελοποννήσου από τους Τούρκους την οποία, από το 1685 κατείχαν οι Ενετοί. Μαζί με την αλλαγή του καθεστώτος έρχονται και οι αλλαγές στη διοίκηση . Το Πασαλίκι του Μοριά είχε έδρα την Τρίπολη και την πολιτική και στρατιωτική διοίκηση την είχε ο Πασάς (Μόρα Βαλεσί) , ο οποίος διοριζόταν κατευθείαν από τον Σουλτάνο, όπως από τον Σουλτάνο διοριζόταν και ο Δραγουμάνος ( διερμηνέας) που συνήθως ήταν Έλληνας. Δίπλα στον Πασά υπήρχε το Συμβούλιο του που εκτός από τον ίδιο συμμετείχαν ένας η δύο εξέχοντες Τούρκοι, δύο Κοτζαμπάσηδες και ο Δραγουμάνος. Η Πελοπόννησος είχε διαιρεθεί σε 24 καζάδες (επαρχίες). Οι επαρχίες αυτές ήταν οι ίδιες όπως χωρίστηκαν κατά την Α Ενετοκρατία και διατηρηθήκαν στην Α Τουρκοκρατία, στη Β Ενετοκρατία ,στη Β Τουρκοκρατία και μετά την απελευθέρωση μέχρι το 1833. Την επαρχία οι Τούρκοι την έλεγαν καζά ενώ οι Ενετοί την έλεγαν τεριτόριο. Το Αβραμιού σε όλη αυτή την Ιστορική διαδρομή ανήκε στη επαρχία Κορώνης. Μαζί με την αλλαγή του κατακτητή άλλαζε και το σύστημα διοίκησης.
Κατά την επικρατέστερη εκδοχή στη Β Τουρκοκρατία το κάθε χριστιανικό χωριό είχε την δική του διοίκηση που την ασκούσαν ένας η περισσότεροι Δημογέροντες ( μέχρι πέντε). Οι Δημογέροντες ήταν Έλληνες Χριστιανοί που εκλεγόντουσαν δια βοής από τους κατοίκους του χωριού και είχαν πολλές αρμοδιότητες στα τοπικά ζητήματα , από το να λύνουν διαφορές μεταξύ των κατοίκων μέχρι να φροντίζουν για την είσπραξη των φόρων και για την απόδοση τους στο Οθωμανικό καθεστώς. Μια φορά το χρόνο συνήθως, μαζευόντουσαν στην έδρα της επαρχίας και εκλέγανε τους Κοτζαμπάσηδες , οι οποίοι συνήθως ήταν μεγάλοι γαιοκτήμονες . Ένας αντιπρόσωπος των Κοτζαμπάσηδων , ο Βεκίλης πήγαινε στην Κωνσταντινούπολη. Η Λέξη κοτζαμπάσης είναι από το Τούρκικο κόζα –μπάσι που σημαίνει μεγάλο κεφάλι. Οι Κοτζαμπάσηδες θα λέγαμε σήμερα ότι αποτελούσαν το Β βαθμό τοπικής αυτοδιοίκησης, με κύρια αρμοδιότητα την είσπραξη των φόρων τους οποίους απέδιδαν στο οθωμανικό καθεστώς ,ενώ ένα ποσοστό κρατούσαν για τον εαυτόν τους ως ανταπόδοση των υπηρεσιών που προσέφεραν. Παρά το γεγονός ότι αποτελούσαν μια προνομιούχα τάξη και ένα συνδετικό κρίκο μεταξύ των υποδούλων Ελλήνων και του Οθωμανικού καθεστώτος ενώ πολλοί απ αυτούς ήταν σημαντικά πρόσωπα με μεγάλη επιρροή στην οθωμανική εξουσία δεν έπαυαν να είναι και αυτοί υπόδουλοι των Τούρκων με ότι μπορεί να σημαίνει η λέξη . Οι μουσουλμάνοι με αντίστοιχη οικονομική και πολιτική εξουσία με τους κοτζαμπάσηδες λέγονταν Αγιάνηδες ( ayan). Ο Κλήρος είχε το δικό τους ρόλο στην άσκηση της εξουσίας την οποία του είχαν παραχωρήσει οι Τούρκοι. Η εκλογή του Πατριάρχης είχε την έγκριση του Σουλτάνου. Ο Πατριάρχης θεωρείτο ο πολιτικός και θρησκευτικός αρχηγός των υποδούλων Χριστιανών. Οι Μητροπολίτες και οι Επίσκοποι (Δεσποτάδες) ήταν υπεύθυνοι για την κατά τόπους άσκηση της εξουσίας. Η εξουσία αυτή πέρα από τον πνευματικό της ρόλο είχε και πολλές άλλες αρμοδιότητες. Η επίλυση των αστικών διαφορών μεταξύ των υπόδουλων χριστιανών , όπως γάμοι , διαζύγια , οι προίκες , κληρονομικά ζητήματα αλλά και η συμμετοχή της εκκλησίας σε διοικητικά θέματα, είναι μερικές από αυτές τις αρμοδιότητες. Ακόμη οι εκκλησία έπαιξε σημαντικό ρόλο σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Τα έσοδα της προέρχονταν από τακτικούς φόρους που επέβαλε στους ραγιάδες αλλά και από έκτακτες χορηγίες. Τα μοναστήρια πέραν των άλλων ήταν και σημαντικές οικονομικές οντότητες με μεγάλα εισοδήματα ,απαλλαγμένα από τη φορολογία, τα οποία προέρχονταν κυρίως από από τα μεγάλα κτήματα τους. Εκτός από τα εκκλησιαστικά και τα μοναστηριακά , τα μεγαλύτερα και τα καλύτερα κτήματα τα κατείχαν Τούρκοι αλλά πολλές φορές και Έλληνες γαιοκτήμονες. Όλα αυτά τα κτήματα τα καλλιεργούσαν οι Έλληνες Ραγιάδες οι οποίοι είτε ήταν ακτήμονες είτε κατείχαν κάποιο μικρό κομμάτι γης. Τέτοιο μεγάλο κτήμα ( περίπου 700 στρέμματα) στην περιοχή Αβραμιού είναι το μετέπειτα κτήμα Κουμουνδούρου. Το κτήμα αυτό δεν είναι γνωστό σε ποιόν ανήκε στην Τουρκοκρατία. Το πιθανότερο είναι να υπήρχαν και άλλα μεγάλα κτήματα στην περιοχή μας που ανήκαν σε Τούρκους και που μετά την απελευθέρωση χαρακτηριστήκαν ως Εθνικές Γαίες και αργότερα το 1871 όταν πρωθυπουργός ήταν ο Αλέξανδρος Κουμουνδούρος διανεμηθήκαν σε αγρότες της περιοχής . Ένα τέτοιο παραχωρητήριο – που έχω στη διάθεση μου – με το οποίο παραχωρούνται το έτος 1883 με ευνοϊκούς όρους στον Δημήτριο Τρύφωνα ,μία σταφιδάμπελος εκτάσεως 5 βασιλικών στρεμμάτων στη θέση Κραβασαράς και ένα συκοπερίβολο εκτάσεως 1 βασιλικού στρέμματος στη θέση Μεγάλη Πέτρα είναι κάποιες ενδείξεις ότι και στην περιοχή μας υπήρχαν και άλλα μεγάλα κτήματα τα οποία και διανεμήθηκαν . Ο Προεστοί (Δημογέροντες και Κοτζαμπάσηδες) και οι Κληρικοί πέρα από την άσκηση της τοπικής εξουσίας που τους είχαν παραχωρήσει οι Τούρκοι εκπροσωπούσαν τις Χριστιανικές κοινότητες απέναντι στην οθωμανική εξουσία. Αυτή ήταν μια μεγάλη ευθύνη. Έτσι πολλές φορές, όταν συνέβαιναν ταραχές η επαναστατικές πράξεις χρησιμοποιούνταν σαν όμηροι η άλλοτε θεωρούντο και υπεύθυνοι για τις ταραχές αυτές. Ένα παράδειγμα από την τότε επαρχία μας είναι χαρακτηριστικό, όπως μας πληροφορεί ο Δημήτριος Πασχάλης στο βιβλίο του «ΔΥΟ ΑΝΔΡΕΙΟΙ ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΡΕΣ ΙΕΡΑΡΧΑΙ» . Από το 1808 Επίσκοπος Κορώνης ήταν ο Γρηγόριος Μπίστης από την Άνδρο, ευσεβής με παιδεία Χριστιανική και μεγάλος πατριώτης . Τον Ιούλιο του 1821 οι Έλληνες επαναστάτες πολιορκούσαν την Κορώνη . Ο Γρηγόριος κρατήθηκε σαν όμηρος από τους Τούρκους μαζί με δύο άλλους πρόκριτους. Τη συνέχεια την περιγράφει ο Δημήτρης Πασχάλης ως εξής : «ο Τρικούπης λέγει , ότι οι πολιορκημένοι εν Κορώνη Τούρκοι , τοσούτον αποθρασύνθηκαν επί τη θέα του παραπλέοντος Τουρκικού στόλου ώστε αποκεφάλισαν τον Επίσκοπο Κορώνης Γρηγόριον και εκ των προκρίτων Κωνσταντήν Λαχανάν και Γεώργιον Τσαπόπουλον τους οποίους κατοικούντες εις την πόλιν είχον μεταφέρει επί της πρώτης εισβολής των Ελλήνων εις την ακρόπολην , έρριψαν δε έξω των τειχών τα πτώματα των». Πολλοί από τους Προκρίτους που συμμετείχαν στον αγώνα για την απελευθέρωση διατήρησαν τη θέση τους, πιθανότατα κατόπιν εκλογής και κατά την διάρκεια του αγώνα αλλά και μετά την απελευθέρωση μιας και ο θεσμός της Δημογεροντίας και των Κοτζαμπάσηδων διατηρήθηκε μέχρι το 1933. Για ορισμένους Δημογέροντες της περιοχής Αβραμιού , που υπηρέτησαν κατά τη διάρκεια της επανάστασης αλλά και μετά από αυτή, δίνει σημαντικές πληροφορίες ο Αλέξανδρος Γιαννακόπουλος στο βιβλίο του «ΑΒΡΑΜΙΟΥ ΜΕΣΣΗΝΗΣ», όπως τις έχει συλλέξει από τα Γ.Α.Κ. Δεν είναι γνωστό όμως αν κάποιοι απ’ αυτούς ήταν δημογέροντες και πριν από την επανάσταση. Συγκεκριμένα αναφέρει ως δημογέροντες της περιοχής Αβραμιού της επαναστατικής περιόδου – με συμμετοχή στον αγώνα- αλλά και μετά από αυτή , τους εξής: Τον Καρατζά Αναστάσιο ο οποίος ήταν και Ιερέας στο Αβραμιού μέχρι το 1842 που μετατέθηκε στη Μεσσήνη. Τον Πουλόπουλο Μάρκο ο οποίος ήταν και αυτός Ιερέας στο Φιλιππάκι και στο Αβραμιού. Τον Σία Νικόλαο από το Φιλιππάκι. Τον Κατσούλη Προκόπιο από το Αβραμιού. Τον Σκαρμούτσο Ευστάθιο από το Αβραμιού. Τον Χριστόπουλο Χρήστο από το Χατζαλή και τον Πολυχρονόπουλο Χρήστο από το Αβραμιού .
Σπουδαία πράγματα μας έγραψες σήμερα Σταθης Κατσουλης.
Ο παππούς μου ήταν Χρήστος Χριστόπουλος από το Χατζαλί. Και αυτός που αναφέρεις πρέπει να ήταν παππούς του.
Katerina Bruno Ναι Κατερίνα, έτσι είναι όπως τα λές. Ο Χρήστος Χριστόπουλος με καταγωγή απο το Δράγκα (Μαθία) που εγκαταστάθηκε στο Χατζαλή πρίν απο την επανάσταση του 1821 και που διετέλεσε δημογέροντας και έλαβε μέρος στην επανάσταση, είχε παιδιά τους Φώτιο, Πέτρο, Παναγιώτη και Αθανάσιο. Ο Φώτιος είχε παιδιά τους Παναγιώτη , Αριστομένη, Νικόλαο και Ιωάννη. Ο Νικόλαος είχε παιδιά τους Φώτιο , Γεώργιο, Χρήστο (το παπούλης σου),Ιουλία και Κωστούλα. Ο Χρήστος είχε παιδιά τους Νικόλαος, Κωνσταντίνος, Φώτιος, Σταύρος, Λαμπρινή και Παναγιώτα και έπεται η συνέχεια που την γνωρίζεις βέβαια πολύ καλύτερα απο εμένα. Καλά τα λέω;
10 Νοεμβρίου 2021
ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΒΡΑΜΙΟΥ
4. Β ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ (Μέρος δεύτερο)
Η Β Τουρκοκρατία στην Πελοπόννησο ξεκινάει το 1715 με την ανακατάληψη της Πελοποννήσου από τους Τούρκους την οποία, από το 1685 κατείχαν οι Ενετοί.
Ο πληθυσμός της Πελοποννήσου από τούς 176.000 κατοίκους που είχε το 1700 σύμφωνα με την απογραφή του προνοητή Γκριμάνη, αυξάνεται προοδευτικά και πριν την έναρξη της επανάστασης το 1821 ξεπερνάει τους 440.000 κατοίκους από τους οποίους οι 400.000 είναι Έλληνες οι 40.000 είναι Τούρκοι και περίπου 4.000 είναι Εβραίοι.
Το Αβραμιού το 1816 σύμφωνα Γάλλο περιηγητή Πουκεβίλλ είχε 32 οικογένειες.
Σε σχέση με την απογραφή του Γκριμάνη που έγινε το 1700 και έδινε για το Αβραμιού 27 οικογένειες , βλέπουμε μια μικρή αύξηση του πληθυσμού η οποία όμως δεν φαίνεται να συμβαδίζει με το υπερδιπλασιασμό του πληθυσμού της Πελοποννήσου την ίδια χρονική περίοδο .Αυτό είναι λογικό γιατί κατά την περίοδο αυτή η μεγάλη αυξηση του πληθυσμού συντελείται αφενός στις ορεινές περιοχές που απολαμβάνουν προνομίων λόγω του μικρού ενδιαφέροντος των Τούρκων γι αυτές και αφετέρου στις πόλεις λόγω της αστικοποίησης του πληθυσμού.
Ποιες όμως οικογένειες κατοικούσαν στο Αβραμιού πριν από την επανάσταση;
Στο βιβλίο του ο Αλέξανδρος Γιαννακόπουλος αναφέρει ότι στο Αβραμιού κατοικούσαν μαζί με τις οικογένειες τους την προεπαναστατική περίοδο και μέχρι το 1842 οι εξής: Καρατζάς Αναστάσιος , Ιερέας Λασπίτης Γεώργιος Νικολακόπουλος Αναστάσιος Νικολάου Α. Πολυχρονόπουλος Χρήστος Στασινόπουλος Παναγιώτης Χρυσικόπουλος Ιωανίκος, Ιερέας Οι οικογένειες αυτές η δεν άφησαν καθόλου απογόνους η δεν άφησαν άρρενες απογόνους η μετοίκησαν. Το βέβαιο είναι ότι σήμερα δεν υπάρχουν οικογένειες με κάποιο από τα επώνυμα αυτά στο Αβραμιού .
Οικογένειες που κατοικούσαν στο Αβραμιού από την προεπαναστατική περίοδο και κατοικούν μέχρι σήμερα η έχουν σήμερα άμεση σχέση με το χωριό , όπως προκύπτει από τη μελέτη των στοιχείων που αναφέρονται στο βιβλίο του Γιαννακόπουλου, φαίνεται να είναι οι οικογένειες Κατσούλη , Κόλλια , Ρουμελιώτη και Σκαρμούτσου και πιθανότατα οι οικογένειες Κουρνιώτη και Πουλογιάννη . Οι οικογένειες αυτές είχαν μετοικήσει στο Αβραμιού από άλλες περιοχές πριν την επανάσταση του 1821
Συγκεκριμένα: Η οικογένεια Κατσούλη έλκει την αρχική της καταγωγή της από το χωριό Λιάπι Ηπείρου όπου κατοικούσε μέχρι το 1700 οπότε μετοίκησε στο Πυργάκι Γορτυνίας κυνηγημένη από του Τούρκους .Από το Πυργάκι τα παιδιά της οικογένειας μετανάστευσαν σε διάφορες περιοχής της Ελλάδος. Ένα από αυτά ο Αποστόλης Κατσούλης εγκαταστάθηκε στο Αβραμιού πριν την επανάσταση του 1821. Ο Μίμης Κατσούλης στο βιβλίο του « ΑΒΡΑΜΙΟΥ» αναφέρει αρκετά στοιχεία για την ιστορία αυτής της οικογένειας όπως και ο Γιώργης Ι. Κατσούλης (Χανδριναίος) στο βιβλίο του «ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΕΝΟΣ ΑΠΛΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ»
Πέντε οικογένειες Κόλλια εμφανίζονται στο βιβλίο του Γιαννακόπουλου από τις οποίες τουλάχιστον οι δύο εγκαταστάθηκαν στο Αβραμιού πριν το 1821 και τουλάχιστον οι τρείς από αυτές κατάγονται από χωριά της Αρκαδίας. Οι πέντε αυτές οικογένειες δεν φαίνεται να έχουν συγγένεια μεταξύ τους , αν και αυτό είναι παράδοξο , καθότι είναι δύσκολο να υπάρχουν στο ίδιο χωριό πέντε οικογένειες με το ίδιο όνομα από την ίδια περιοχή χωρίς να έχουν καμιά συγγένεια μεταξύ τους.
Η οικογένεια Ρουμελιώτη κατάγεται από το Νεοχώριο Αιτωλικού Ρούμελης και το επώνυμο προφανώς προέκυψε από την καταγωγή της οικογένειας που ήταν η Ρούμελη.
Η μια οικογένεια Σκαρμούτσου που έχει απογόνους σήμερα στο Αβραμιού έλκει την καταγωγή της από το Δυρράχιο της Μεγαλουπόλεως. Φαίνεται ότι υπήρχε και δεύτερη οικογένεια Σκαρμούτσου χωρίς να γνωρίζουμε σήμερα τους απογόνους αυτής της οικογένειας.
Σημαντικό στοιχείο που τεκμηριώνει την άποψη ότι οι παραπάνω οικογένειες κατοικούσαν στο Αβραμιού πριν την επανάσταση είναι ότι , μέλη των παραπάνω οικογενειών αναφέρονται ως αγωνιστές της επανάστασης του 1821 με καταγωγή από το Αβραμιού.
Η οικογένεια Κουρνιώτη κατάγεται από το χωριό Κουρουνιού Σπάρτης . Με δεδομένο ότι ο αγωνιστής του 21 Γιάννης Κουρουνιώτης καταγότανε από το Αβραμιού είναι λογικό να υποθέσουμε ότι πρόκειται για την ίδια οικογένεια.
Η οικογένεια Πουλογιάννη με καταγωγή από το Πυργάκι Γορτυνίας πιθανότατα είναι ίδια με την οικογένεια Πουλόπουλου. Η πιθανότητα αυτή εδράζεται στο το γεγονός ότι αναφέρεται ως αγωνιστής του 21 ο Πουλόπουλος η Πουλογιάννης Ιωάννης .Μάλλον ο Πουλόπουλος Ιωάννης έγινε Πουλογιάννης.
Σαν συμπέρασμα μπορούμε να πούμε ότι όλες οι οικογένειες που κατοικούν σήμερα στο Αβραμιού, έχουν μετοικήσει στο Αβραμιού είτε λίγα χρόνια πριν την επανάσταση του 1821 είτε (οι περισσότερες) μετά την επανάσταση .
Προβολή Σχολίων