Θα… στεναχωρήσω ίσως κάποιους φίλους συμπατριώτες στο Νησί (Μεσσήνη για όσους δεν γνωρίζουν το παλιό όνομα), αλλά για λόγους αρχής θα πρέπει να γράψω ότι η χρονολόγηση που κάνουν επισήμως δήμος και φορείς (164ο Καρναβάλι) και λάθος είναι και αδικεί τον τόπο. Είναι λάθος καθώς δεν τεκμηριώνεται από πουθενά ότι έγινε… καρναβάλι για πρώτη φορά το 1860. Κάποιος σκέφτηκε να το χρονολογήσει αυθαίρετα πριν από αρκετά χρόνια και άρχισε να μετράει η… χρονολόγηση. Και αδικεί τον τόπο γιατί η συλλογική συνείδηση θεωρούσε από την εποχή του μεσοπολέμου – και σωστά – ότι το καρναβάλι τελείται «από κτήσεως της πόλεως». Γιατί το Νησιώτικο καρναβάλι ήταν αγροτικό και γιαυτό έχει «ρίζες στους αιώνες» όπως έγραψα στο πρώτο μου βιβλίο για το θέμα. Αυτό αποδεικνύεται με το πλέον αποκαλυπτικό τρόπο, στην πρώτη περιγραφή του καρναβαλιού το 1893 στην εφημερίδα «Μεσσηνιακή» που έγραφε: «Εν Μεσσήνη, κατ’ έθιμον παλαιόν, τελείται αληθής πανήγυρις κατά την ημέραν ταύτην, αρκετά περίεργος και πρωτότυπος. Αι οικίαι κυριολεκτικώς κενούνται, αι οδοί εισί πλήρεις ανδρών και γυναικών πάσης τάξεως. Δέσποιναι και δεσποινίδες, μεταξύ των οποίων εκ των καλλιτέρων οικογενειών της πόλεως, μετημφιεσμένοι ποικιλώτατα χορεύσουσι τον συρτόν εν μεγίστη συρροή πλήθους θεατών. Πρόγραμμα ειδικόν κανονίζει τα της πανηγύρεως ήτις μετ’ ολίγον μεταβάλλεται εις αληθές πανδαιμόνιον. Αλλά το περιεργότερον και πρωτοτυπώτερον κατά την ημέραν των κουλούμων εν Μεσσήνη είναι η κρεμάλα. Η κρεμάλα έχει καθιερωθεί διά παλαιοτάτου εθίμου ούτινος την αρχήν μάτην ανεζητήσαμεν. Είναι παιγνίδιον όλως ιδιόρρυθμον προκαλούν τους γέλωτας και τον ενθουσιασμόν των παρεστώντων, πολλά δε επεισόδια αστειότατα γεννήσαν πολλάκις. Εν κεντρικώ μέρει της πόλεως έχει στηθεί ικρίον εφ’ ου αναρτάται σχοινίον φέρον εις το άκρον σιδηρούν κρίκον. Εν ευρυτάτω κύκλω περιπολούντες επίτηδες ωρισμένα άτομα, άτινα συλλαμβάνουν πάντα -αδιακρίτως- όστις ήθελε εισέλθη εν τω κύκλω, ον φέρουσιν είτα θριαμβευτικώς εις την κρεμάλαν, τω φορούσι τον κρίκον και τον αιωρούσιν μέχρι του ύψους αυτής υπό τους παταγώδεις γέλωτας του παρισταμένου πλήθους. Εννοείται ότι το παιγνίδιον εις τους αγνοούντες αυτό καταντά τραγικώς κωμικόν εξ ου πολλάκις, ως είπομεν, αστειότατα επεισόδια συνέβησαν».
Εχουμε λοιπόν τους κατοίκους στους δρόμους μασκαρεμένους (πρώτο στοιχείο) να χορεύουν (δεύτερο στοιχείο) και να διασκεδάζουν με την κρεμάλα (τρίτο στοιχείο). Τρία κλασικά στοιχεία αρχέγονου αγροτικού καρναβαλιού που έρχονται ημιτελή από το βάθος του χρόνου. Και μάλιστα… τακτοποιημένα χάριν των πρώτων θεατών που καταφθάνουν στο Νησί για το σκοπό αυτό. Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από το γεγονός ότι το τρένο έκανε τα πρώτα δρομολόγια το 1891, γεγονός που έκανε δυνατή τη μεταφορά από την Καλαμάτα και τις πιο μακρινές περιοχές. Και το καρναβάλι άρχισε να γίνεται θέαμα πράγμα που σημαίνει ότι θα έπρεπε να υπάρχει… τάξη με ό,τι συνεπάγεται αυτό για το χαρακτήρα της γιορτής.
Στοιχεία αστικού καρναβαλιού με άρματα (σε…κάρα και υποζύγια γενικώς) εμφανίστηκαν για πρώτη φορά την αυγή του 20ου αιώνα, σε μια προσπάθεια αντιγραφής των όσων συνέβαιναν ήδη σε μεγάλες πόλεις για την προσέλκυση επισκεπτών με πρωταγωνιστές φυσικά τους εμπόρους που προφανώς και λογικά, είχαν κάθε συμφέρον. Μέχρι «βαθύσκιον δάσος» έκαναν την (γυμνή τότε) πλατεία φυτεύοντας προσωρινά δέντρα για να δώσουν την εντύπωση «εξοχής» καθώς για τους αστούς αυτό ήταν το «έθιμο» της καθαροδευτέρας». Και φυσικά για το λόγο αυτό εμφανίστηκε αργότερα και «καρνάβαλος». Παράταιρα καθώς ο καρνάβαλος παντού έβγαινε (και βγαίνει) την Κυριακή συμβολίζοντας και το πέρασμα στη νηστεία. Τη Δευτέρα τελούνταν γιορτές αγροτικού καρναβαλιού με βάση τη λαογραφική έρευνα.
Αυτά τα ολίγα και καλά να περάσετε όλοι τις γιορταστικές ημέρες, μασκαράδες και μη…

[Η φωτογραφία από το καρναβάλι του 1946, όταν καλαματιανοί μεταμφιεσμένοι φτάνουν στο Νησί]