6 Ιουνίου 1944 – εκτέλεση πατριωτών

του Ηλία Μπιτσάνη

1-7-2023

Ξημέρωνε 6 Ιουνίου 1944 όταν το Νησί βυθίστηκε στο πένθος. Γερμανοί και ταγματασφαλίτες έστησαν στο απόσπασμα απέναντι από το κτήριο της Εθνικής Τράπεζας και εκτέλεσαν 7 πατριώτες και έναν Ιταλό αντιφασίστα. Από τα πυρά των κατακτητών και των συνεργατών τους έπεσαν νεκροί οι: Κώστας Βλαχάκης, καθηγητής φιλόλογος. Γιώργος Ζέππος, 30 χρονών, αγρότης. Γιώργος Καντιάνης, ξυλέμπορος 38 χρονών. Ντίνος Πλεμμένος 43 χρονών, σαγματοποιός. Παναγιώτης Νικ. Κούτης 64 χρονών, κρεοπώλης. Αντώνης Σπ. Προζυμάς 43 χρονών, ψαράς. Σπύρος Αντ. Προζυμάς 15 χρονών, ψαράς. Και ο Ιταλός Mario Giobetti Ottavio, σύμφωνα με την έρευνα του Δ. Μπουσούνη.

Λίγες ημέρες νωρίτερα, αρχές Ιουνίου, αντάρτες του ΕΛΑΣ εκτέλεσαν κάπου στην οδό Πλάτωνος τον ταγματασφαλίτη Γ. Χαρίτο από την Αδριανή. Αμέσως οι Γερμανοί και οι συνεργάτες τους εξαπέλυσαν τρομοκρατική επίθεση στην πόλη. Συνέλαβαν “υπόπτους” για αντιστασιακή δράση, ανθρώπους που έκαναν παρέα με αυτούς και πυρπόλησαν σπίτια.

Αυτοί που συνελήφθησαν οδηγήθηκαν στο προαύλιο του 2ου Δημοτικού Σχολείου που βρισκόταν στη νότια πλευρά της Δημητρίου Κούτσικα και δεξιά όπως οδηγεί έξω από την πόλη. Εκεί ήταν το αρχηγείο των Γερμανών: Σύμφωνα με μαρτυρίες στην αριστερή πλευρά του δρόμου και στο σπίτι του Ν. Παυλάκου είχε εγκατασταθεί το Φρουραρχείο και ακριβώς απέναντι στο σπίτι των αδελφών Σπηλιοπούλου είχε εγκατασταθεί η Γκεστάπο. Το 2ο Δημοτικό Σχολείο ήταν ακριβώς βόρεια από το σπίτι Σπηλιοπούλου.

Σε αυτό το χώρο στοίβαξαν εκείνους που είχαν συλλάβει. Ακολούθησε θρήνος στην πόλη, όλοι προσπαθούσαν με κάθε μέσο να σώσουν τα παιδιά τους. Λίρες και ντενεκέδες λάδι μάζευε η ηγεσία των ταγματασφαλιτών, καθώς γνώριζε την οικονομική επιφάνεια του καθενός. Κάποιοι κατάφεραν να απελευθερωθούν, άλλοι όμως παρέμειναν φυλακισμένοι για να πάρουν το δρόμο για το απόσπασμα άμεσα ή αργότερα. Και το ξημέρωμα πριν από 79 χρόνια όταν τα όπλα “ξέρασαν” θάνατο και έσπειραν μίσος για Γερμανούς και ταγματασφαλίτες.

Πολλοί από εκείνους που συνελήφθησαν στην εκκαθαριστική επιχείρηση των ταγματασφαλιτών μεταφέρθηκαν σε φυλακές στην Καλαμάτα. Κάποιοι από αυτούς εκτελέστηκαν μαζί με πολλούς άλλους, στις 16 Ιουνίου 1944 στις όχθες του Νέδοντα, σε αντίποινα για την εκτέλεση του ταγματασφαλίτη αξιωματικού Γεωργανά. Στον κατάλογο των εκτελεσμένων περιλαμβάνονται οι εξής Νησιώτες: Γεώργιος Μουγγός 24 χρονών, μεσίτης. Γεώργιος Παυλόπουλος 23 χρονών, γεωργός. Ηλίας Τσάμης 24 χρονών καραγωγέας. Θανάσης Τσαγκάρης 25 χρονών, σερβιτόρος, Γεώργιος Χαριτόπουλος 17 χρονών.

Η καταστροφή και ο θρήνος συμπληρώθηκαν από τις πυρπολήσεις σπιτιών που στοχευμένα ή τυχαία έκαναν οι ταγματασφαλίτες ή υπέδειξαν στους Γερμανούς.

***

Μια θλιβερή επέτειος, μια ημερομηνία που χάραξε για πάντα το Νησί, ένας φάκελλος ερμητικά κλεισμένος αλλά η ιστορία και η μνήμη δεν “διαγράφονται”. Ενα γεγονός που τροφοδότησε την αντεκδίκηση και τις ακρότητες στην απελευθέρωση, κάτι που συνέβη σε πολλές χώρες της Ευρώπης. Ο ανθρώπινος πόνος σεβαστός σε κάθε περίπτωση αλλά η ιστορία της κατοχής όσο και αν θέλουν κάποιοι να το κρύψουν ή να το παραποιήσουν έχει αντάρτες που πολέμησαν τους Γερμανούς και ταγματασφαλίτες που συνεργάστηκαν με τους κατακτητές. Ο Δήμος Μεσσήνης έχει υποχρέωση να τιμήσει τη μνήμη των εκτελεσμένων από τους Γερμανούς και τους ταγματασφαλίτες. Αλλά διαχρονικά οι “άρχοντες” δεν τολμούν το αυτονόητο παγιδευμένοι στο κλίμα της δεκαετίας του 1950 και τις πολιτικές ενσωμάτωσης των ταγματασφαλιτών στον “εθνικό κορμό”. Υπόσχονται αλλά δεν τιμούν τη μνήμη εκείνων που αγωνίστηκαν εναντίον των κατακτητών Ιταλών και Γερμανών και των συνεργατών τους προδοτών και ταγματασφαλιτών.

Από διάφορες πλευρές εκφράζεται η άποψη “να μην ξύνουμε πληγές”. Η αποκατάσταση της ιστορίας δεν “ξύνει πληγές” και η αναφορά στην εθνική αντίσταση κατά των Ιταλών, Γερμανών και ντόπιων συνεργατών τους θα έπρεπε να αποτελεί στοιχείο αδιάσπαστης συνέχειας των αγώνων του ελληνικού λαού για την ελευθερία και την εθνική ανεξαρτησία.

Με αφορμή την επέτειο των 79 χρόνων από την εκτέλεση πατριωτών στη Μεσσήνη από Γερμανούς και ταγματασφαλίτες συνεργάτες του, συγκέντρωσα σε ένα μικρό βιβλιαράκι με τίτλο «Το Νησί στην εθνική αντίσταση» όλα τα διαθέσιμα μέχρι τώρα στοιχεία για τη σημαντική αυτή περίοδο της νεότερης ιστορίας. Φόρος τιμής στους ανθρώπους που έδωσαν τη ζωή τους για την απελευθέρωση της πατρίδας από τη γερμανική κατοχή, μια προσπάθεια που δεν τελειώνει εδώ καθώς θα συνεχιστεί και θα εμπλουτιστεί.

Οσοι ενδιαφέρονται το βιβλιαράκι υπάρχει ελεύθερο σε αυτόν εδώ τον σύνδεσμο

https://eleftheriaonline.gr/…/2/pdf/2023/antistasi2023.pdf