Ψάχνοντας βρίσκεις και πράγματα που δεν μπορείς να φανταστείς. Το διαπίστωσα πριν 3 χρόνια τέτοιες ημέρες, όταν έψαχνα στο αρχείο του “Θάρρους” για ένα θέμα που με ενδιέφερε. Στην αναζήτηση έφθασα σε μια είδηση που συνδέεται με το πάγιο ενδιαφέρον μου, αυτό της ιστορίας του Νησιού (Μεσσήνης). Στο φύλλο της 1ης Ιουλίου 1903 βρήκα την είδηση για την τοποθέτηση του θεμέλιου λίθου της εκκλησίας της Ζωοδόχου Πηγής στο μετόχι της Μονής Βουλκάνου: “Την πρωΐαν της παρελθούσης Κυριακής εν πλήρει επισημότητι ετέθη ο θεμέλιος λίθος του δι’ εράνου ανεγερθησομένου νέου εν Μεσσήνη ναού και εν τω χώρω της τελουμένης κατά την 15 Αυγούστου αύτοθι πανηγύρεως του μετοχίου της μονής Βουλκάνου. Εν τη τελετή ταύτη παρίστατο ο Νομάρχης μας κ. Παλαμάς κληθείς επί τούτω άπασαι αι λοιπαί αύτοθι αρχαί και πλήθος άλλου κόσμου”.

Συνέχισα να ξεφυλλίζω για να δω τι έγινε στη συνέχεια και έπεσα πάνω… σε αρχαία. Στις 5 Ιουλίου δημοσιεύονται πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες κατά τη διάρκεια των εκσκαφών για τα θεμέλια βρέθηκε ένα πλήθος αντικειμένων και υλικών που μαρτυρούσε την οίκηση του χώρου από την αρχαιότητα μέχρι και την Ενετοκρατία: “Εν τη γείτονι πόλει της Μεσσήνης, καθά πληροφορούσιν ημάς εκείθεν, και εν τω χώρω ακριβώς ένθα τελείται η κατά την 23 Αυγούστου ετήσια πανήγυρις, ενεργουμένων ανασκαφών προς ανόρυξιν θεμελίων δια την ανέγερσιν ναού ανευρέθησαν ίχνη αρχαιοτήτων.

Ούτω κατ’ αρχάς ανεκαλύφθη πλήθος άπειρον πλίνθων, οστών και κεράμων δεικνυόντων την εν τω τόπω εκείνω την ύπαρξιν αρχαίου τινός συνοικισμού και ίχνη υδραγωγείου ανεκαλύφθησαν μετά κεραμίνου υδραγωγού τάφοι δε πολλοί, ων το περιεχόμενον έκπαλαι έχει συληθή, μετά σκελετών ανθρωπίνων. Επίσης απεκαλύφθησαν ίχνη οικοδομών ών τα θεμέλια ευρύτατα όντα αποτελούνται εξ ασβέστου μετά κεράμων και λίθων όμοια των ενιαχού σωζομένων λειψάνων Ενετικών φρουρίων.

Εκτός των ανωτέρω ευρέθησαν και κίονες τρεις ών οι δύο εξ εγχωρίου μαρμάρου την επιφάνειαν λείαν έχοντες, ών ο εις δύο μέτρων μήκους του τρίτου τούτων φέροντος ραβδώσεις ψευδείς. Ευρέθη δε και μαρμαρίνη πλαξ μετά εγλύφων ανθεμίων ως κόσμημα ίσως χρησιμευούσης οικήματος ή τάφου τινός, τα ανθείματα εισίν κάλυκες συμπεπλεγμένοι περί τα θολωτά οικοδομήματα το δε γείσον της πλάκας ταύτης κοσμείται εκ ραγάδων.

Ο χώρος εφ’ ού τα αποκαλυφθέντα, παρουσιάζει τριτά ίχνη αρχαιότητος Ελληνικής, Ρωμαϊκής και Βυζαντινής, της τελευταίας δε τούτης λείψανα εισί ο ών συζυγικός ναΐσκος της Ζωοδόχου Πηγής όστις έχει εντός του εκκλησιαστικού εδάφους τον δικέφαλον αετόν, ου τα ίχνη του χρόνου εισίν εξηλημμένα. Μέχρι τούδε δε σώζεται εν τω χώρω της καλουμένης πανηγυρίστρας και φρέαρ στρογγυλόν όμοιον με τα των της αρχαιότητος, και πολύ παλαιότερον του επί της εποχής του Ιμβραήμ ανεγερθέντος εν τω αυτώ χώρω και σωζομένου ναού της Ζωοδόχου Πηγής.

Εκ πάντων των ανωτέρω και εκ των οσημέραι παρουσιαζομένων νέων ευρημάτων ευλόγως πιστεύεται ότι εν τω ως είρηται χώρω συνοικισμός παλαιάς τινός πόλεως ευρίσκεται αρχαίος και σπουδαιότητος αρχαιότητες ίσως να κρύπτονται.

Ο δήμαρχος Παμίσου δια λεπτομερούς εκθέσεώς του ανέφερε τ’ ανωτέρω προς τον κ. Νομάρχην όπως ληφθή πρόνοια παρά του υπουργείου της Παιδείας δια λεπτομερεστέραν εξέτασιν του μέρους εκείνου, διότι δεν θεωρείται απίθανος η εν τω μέρει εκείνω ανεύρεσις σπουδαίων ίσως αρχαιολογικών ευρημάτων”.

Πέντε ημέρες αργότερα δημοσιεύεται η είδηση διακοπής των εργασιών λόγω των αρχαίων που βρέθηκαν: “Πληροφορούσιν ημάς εκ Μεσσήνης ότι κατόπιν ων κατά τας ενεργουμένας αύτοθι ανασκαφάς προς ανόρυξιν θεμελίων δια τον ανεγερθησόμενον εν τω χώρω της τελουμένης κατ’ έτος πανηγύρεως ναού ανευρεθέντων αρχαιολογικών ευρημάτων, περί ών εν προηγουμένω ημών φύλλον εν εκτάσει διελάβομεν, ο αύτοθι οικονομικός έφορος ειδοποιήσας το υπουργείον διέταξε την διακοπήν των εργασιών μέχρις ου ληφθή η επί τούτω απάντησις του υπουργείου. Κατόπιν της διαταγής ταύτης του εφόρου οι εργασίαι διεκόπησαν από της προχθές”.

Συνέχισα δύο χρόνια ακόμη αλλά δεν βρέθηκε καμία σχετική πληροφορία, η εκκλησία χτίστηκε και τα αρχαία εξαφανίστηκαν, καθόλου… πρωτότυπο άλλωστε.

Από την σχετική είδηση προκύπτουν στοιχεία που προβληματίζουν. Πριν από μια δεκαετία περίπου ο φίλος συμπατριώτης Γιάννης Πλατάρος κατά τη διάρκεια εργασιών καθαρισμού της τοιχοποιΐας στην εκκλησία των Τριών Ιεραρχών (που είναι κατά πολύ παλαιότερη των εκσκαφών), εντόπισε στην τοιχοποιΐα κομμάτια κιόνων και παραστάσεις. Με δεδομένη την περιγραφή των ευρημάτων θα μπορούσε να υποθέσει κάποιος ότι τα υλικά της τοιχοποιΐας των Τριών Ιεραρχών προέρχονται από αυτή την περιοχή;

Στο Βασιλικό Μουσείο του Μάριεμοντ στο Βέλγιο υπάρχει Παλλάδιο της Αθηνάς που χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 6ου π. χ. αιώνα και θεωρείται ότι έχει βρεθεί στο Νησί (is reputed to have been found at Nisi near Kalamata). Μπορεί να προέρχεται από αυτή την περιοχή;

Μπορεί να υπάρχει κάποια αναφορά για τα συγκεκριμένα ευρήματα στα αρχεία κάποιας υπηρεσίας ή κάποια δημοσίευση;

Κατά τα άλλα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η πληροφορία ότι υπήρχε και δεύτερη εκκλησία κοντά σε αυτή που χτίστηκε μετά την καταστροφή της Ζωοδόχου Πηγής από τον Ιμπραήμ. Αλλά και η ύπαρξη πηγαδιού ανάλογου με εκείνα που βρίσκονταν στο Λιμοχώρι, κοντά στον Αγιοδημήτρη.

Από διάφορες πλευρές έρχονται πληροφορίες για ευρήματα σε εργασίες που έγιναν σε αυτό το χώρο και θάφτηκαν ή εξαφανίστηκαν. Υποθέσεις, φήμες ή πραγματικότητα;

Ισως κάποια στιγμή δοθούν απαντήσεις…