Οι δημοτικές εκλογές του 1934 είναι οι τελευταίες πριν τον πόλεμο, αλλά οι πρώτες κατά τις οποίες πλέον οι τοπικοί συνδυασμοί αντιστοιχούν σε εθνικής εμβέλειας κόμματα και παίρνουν χαρακτήρα πολιτικού ανταγωνισμού. Στο Νησί εμφανίζονται γνωστά πρόσωπα όχι πλέον με “προσωπικά κόμματα” αλλά εκφράζοντας πολιτικά το Λαϊκό Κόμμα (που είναι και στην κυβέρνηση) και το Φιλελεύθερο αλλά ταυτόχρονα εμφανίζεται για πρώτη φορά με συνδυασμό το ΚΚΕ, ενώ υποψηφιότητα θέτουν και αγροτιστές.

ΟΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ

Η πρώτη πληροφορία προέρχεται από το “Ριζοσπάστη που κάνει γνωστό ότι: “Στο Νησί Καλαμών συνήλθε η εκλογική επιτροπή του Ενιαίου Μετώπου και αποφάσισε να μαζέψει για τα εκλογικά έξοδα 800 δραχμές” [“Ριζοσπάστης” 25/1/1934] Λίγες ημέρες αργότερα μαθαίνουμε και τα ονόματα των υποψηφίων του Ενιαίου Μετώπου: “Εγινε φαρδειά προεκλογική σύσκεψη εργατών, αγροτών και μικροεπαγγελματιών. Βγήκε εκλογική επιτροπή που αποφάσισε να μαζέψει 800 δραχμές για τα έξοδα. Υποδείχτηκαν 5 υποψήφιοι, οι σύντροφοι Φ. Σαραντάκης, Τρ. Μπρούμος, Π. Μαντζήρος. Β. Κόκιος, Ν. Γεωργόπουλος. Μαζεύτηκαν 150 δραχμές ως τώρα. Ο έρανος προχωρεί” [“Ριζοσπάστης” 29/1/1934]. Από τα ονόματα φαίνεται ότι κάποια δεν έχουν γραφτεί σωστά αλλά δεν θα μπορούσαμε να αυθαιρετήσιυμε με διορθώσεις.
Ισχυρή βάση είχε το ΚΚΕ στη Μικρομάνη και στο προεκλογικό πρόγραμμα του συνδυασμού που παρουσίασε εκεί είχε ως αίτημα και το “φτιάξιμο όλων των Κοινοτικών δρόμων και ενός δρόμου αμαξωτού, που να συγκοινωνούμε με τη Μεσσήνη” [“Ριζοσπάστης” 5/2/1934]. Πρέπει να σημειωθεί ότι μέχρι και τη δεκαετία 1950-1960 υπήρχαν ισχυρότατοι δεσμοί ανάμεσα σε Νησί και Μικρομάνη καθώς η απόσταση ήταν μικρότερη από την Καλαμάτα μέσα από τους δρόμους του βάλτου.
Λίγο αργότερα η “Σημαία” πληροφορεί για την προεκλογική κίνηση δίνοντας μια εικόνα για την “ταυτότητα” των συνδυασμών: “Και εις την γείτονα Μεσσήνην ο προεκλογικός αγών ήρξατο ζωηρότατος. Οι υποψήφιοι κοινοτικοί σύμβουλοι των δύο συνδυασμών – Ποτηρόπουλου και Κορκονικήτα – περιέρχονται τας συνοικοίας της πόλεως και ζητούν την ψήφον των συμπολιτών των. Ενώ εις τα καφενεία και τα άλλα κέντρα της Μεσσήνης αι συζητήσεις αι προεκλογικαί δίνουν και παίρνουν. Αν και οι δύο συνδυασμοί παρουσιάζονται ως ισχυροί αρκετά, εν τούτοις, η επιτυχία του υπό τον κ. Ποτηρόπουλον συνδυασμού είναι πλέον ή βεβαία, διότι συγκεντρώνει τας συμπαθείας όλων, βενιζελικών και αντιβενιζελικών. Ψήφους αρκετούς επίσης προβλέπεται ότι θα συγκεντρώση και ο Αγροτικός συνδυασμός. Ας σημειωθεί ότι εις την Μεσσήνην εκτίθενται και οι κομμουνισταί οίτινες κατέρχονται με ιδιαίτερον ψηφοδέλιτον” [“Σημαία” 6/2/1934]
Από διαφημιστικό δημοσίευμα πληροφορούμαστε ότι επικεφαλής του Αγροτικού Συνδυσμού ήταν ο Ν. Τσιχριτζής: “Αγρόται, επαγγελματίαι Μεσσήνης – Ψηφίσατε με φανατισμό τον Αγροτικό Συνδυασμό Μεσσήνης υπό την ηγεσίαν του λαοφιλούς υποψηφίου κ. Ν. Τσιχριτζή. Ολοι την ψήφον σας εις τον Αγροτικόν Συνδυασμόν δια τα συμφέροντα της κοινότητος, δια το καλόν σας” [“Σημαία” 10/2/1934]

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ “ΕΝΙΑΙΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ”

Το Φεβρουάριο του 1934 δημοσιεύτηκε στο “Ριζοσπάστη” ένα κείμενο που ισοδυναμεί με “προεκλογική διακήρυξη” του συνδυασμού στη Μεσσήνη: “Οχτώ ολόκληρα χρόνια λυμαίνεται την Κοινότητά μας η κλίκα Φεσσά-Ποτηρόπουλου. Στο διάστημα αυτό κατάφεραν να δέσουν τους εργαζομένους με μια ληστρική σύμβαση με την Ηλεκτρική Εταιρεία, στην οποία έδωσαν το δικαίωμα να ζητάει για εγκατάσταση μιάς μόνο λάμπας 400 δραχμές, ενώ τα υλικά δεν στοιχίζουν παραπάνω από 75 δραχμές, να αυξαίνει όποτε και όσο αυτή θέλει την τιμή ρεύματος (όπως προ ενός χρόνου την αύξησε κατά 2 δραχμές το κιλοβάτ) και γενικά τα εκμεταλλεύεται ασύδοτα και προνομιακά τους εργαζόμενους.
Οι κοινοτάρχες μας ακόμα σπατάλησαν 50.000 δραχμές για την ύδρευσης του τόπου κι’ από τις 8 βρύσες, που ανοίχτηκαν μόνο οι τρεις λειτουργούν. Αντίθετα φρόντισαν νάχουν μπόλικο νερό τα σπίτια τους και τα οικόπεδά τους.
Σύγχρονα όλοι οι δρόμοι στις γειτονιές έχουν καταντήσει σωστά ρέμματα κι’ όταν βρέχει μεταβάλλονται σε χειμάρρους. Παντού σχηματίζονται γούβες, χαντάκια. Και μέσα στο βούρκο αυτό κυλιούνται βόδια, γουρούνια, πρόβατα, φτωχόπαιδα.
Η ελονοσία κατάντησε τους περισσότερους φτωχούς κατοίκους προφυματικούς, σωστούς σκελετούς.
Οι άνθρωποι που χρόνια τώρα διοικώντας μας έφεραν σε τέτοια χάλια, ζητάνε την ψήφο μας. Οι εργάτες, φτωχομεσαίοι αγρότες και βιοπαλαιστές της Μεσσήνςη ας τους απαντήσουν ψηφίζοντας μόνο το κόκκινο ψηφοδέλτιο, που αποτελείται από αγωνιστές ικανούς να τους εξυπηρετήσουν – Μεσσήνη 3 του Φλεβάρη – Ανταποκριτής”. [“Ριζοσπάστης” 9/2/1934]. Η δημοσίευση της ομαδικής φωτογραφίας στο «Ριζοσπάστη» είναι μοναδική, σπάνιο γεγονός για εκείνη την εποχή.

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Οι εκλογές έγιναν λίγες ημέρες αργότερα και κέρδισε η παράταξη του Λαϊκού Κόμματος υπό τον Ποτηρόπουλο: “Κατά τα ανακοινωθέντα αποτελέσματα των Κοινοτικών εκλογών Μεσσήνης επέτυχον οι κάτωθι δέκα Λαϊκοί κοινοτικοί σύμβουλοι, υποστηριχθέντες παρά του γερουσιαστού κ. Εμμ. Φεσσά: Σπ. Ποτηρόπουλος, Ι. Καρακώστας, Μ. Πολυδούρης, Κ. Κουτσαϊμάνης, Δ. Κοκκίνης, Α. Λαμπράκης, Α. Καρελάς, Ι. Αβαρλής, Α. Σακελλαρόπουλος, Γ. Μιχαλόπουλος.
Επίσης οι βενιζελικοί υποστηριζόμενοι από την αντιπολίτευσιν: Αν. Πετρόπουλος, Π. Κορκονικήτας, Δ. Νικολόπουλος, Α. Φιλιόπουλος, Ι. Κωνσταντακόπουλος” [“Σημαία” 15/2/1934]
Η παρουσία του συνδυασμού του ΚΚΕ ήταν αξιοπρόσεκτη, καθώς συγκέντρωσε 83 ψήφους σύμφωνα με δημοσίευμα του “Ριζοσπάστη”, την ώρα που στην Καλαμάτα ο συνδυασμός του ΚΚΕ πήρε μόλις 63 ψήφους [“Ριζοσπάστης” 13/2/1934].
Λίγες ημέρες αργότερα ξεσπά διαμάχη ανάμεσα στη “Σημαία” (22/2/1934) και το “Θάρρος” (23/2/1934) στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων καθώς η πρώτη εφημερίδα υποστηρίζει ότι “ανεβαίνει” η επιρροή του Λαϊκού Κόμματος και η δεύτερη ότι συμβαίνει το αντίθετο και κερδίζουν έδαφος οι Φιλελεύθεροι.

ΚΑΙ Η… ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

Στην πορεία υπήρξαν πολλές ανατροπές. Το 1934 (“Σημαία” 19/9) και το 1935 (“Σημαία” 18/9) εκλέγεται Πρόεδρος της Κοινότητας ο Μιχάλης Πολυδούρης. Στο διάστημα αυτό στα πρακτικά του δήμου Μεσσήνης αντί των Σπήλιου Ποτηρόπουλου και Δ. Κοκκίνη εμφανίζονται ως σύμβουλοι ο Παν. Κατσούρος και ο Παν. Χρυσούλης. Μετά το κίνημα των βενιζελικών την 1η Μαρτίου 1935 κάποια στιγμή διώκονται οι εμφανιζόμενοι ως βενιζελικοί που θεωρούνται μέλη της οργάνωσης Μεσσήνης της “Δημοκρατικής Αμυνας” και στη σύνθεση του κοινοτικού συμβουλίου εμφανίζονται οι Γεώργιος Τσερπές, Χαράλαμπος Κάββετας, Χαράλαμπος Δουβόγιαννης και Σπήλιος Ποτηρόπουλος. Το 1936 εκλέγεται πρόεδρος ο Σπήλιος Ποτηρόπουλος και από τη σύνθεση του συμβουλίου απουσιάζουν οι Αναστάσιος Πετρόπουλος, Δημήτριος Νικολόπουλος, Παναγιώτης Κορκονικήτας, Παναγιώτηες Κατσούρος, Ιωάννης Κωνσταντόπουλος και Ανδρέας Φιλιόπουλος. Στη συνέχεια επανέρχονται οι διωχθέντες, απομακρύνονται εκείνοι που τοποθετήθηκαν, από τη σύνθεση απουσιάζει ο Κων. Κουτσαϊμάνης και εμφανίζεται ο Δημ. Ανδρουσινός, ενώ από τις 24/6/1936 μέχρι τις 26/6/1938 εμφανίζεται ως πρόεδρος ο Αναστάσιος Πετρόπουλος. Το μέσα – έξω συνεχίζεται, από τις 27/6/1938 μέχρι τις 11/101938 πρόεδρος εμφανίζεται ο Παναγιώτης Κορκονικήτας και από τις 12/10/1930 μέχρι τις 20/10/1938 ο Ιωάννης Καρακώστας.
Στη συνέχεια το καθεστώς Μεταξά καταργεί τα κοινοτικά συμβούλια και διορίζει διοικούσες επιτροπές, κάτι που συνεχίζεται και στη διάρκεια της κατοχής.

* Τα στοιχεία για τις μεταβολές και τη σύνθεση των κοινοτικών συμβουλίων προέρχονται από την έρευνα του Νίκου Π. Ρούτση στα πρακτικά συνεδριάσεων, η οποία δημοσιεύτηκε στην επανέκδοση του βιβλίου του Θεόδ. Μιχ. Τσερπέ “Ιστορία της πόλεως Μεσσήνης”

[Στη φωτογραφία οι υποψήφιοι κοινοτικοί σύμβουλοι του “Ενιαίου Μετώπου” που έχει δημοσιευτεί στο “Ριζοσπάστη”]