ΕΡΓΑ ΜΕ ΔΑΝΕΙΣΜΟ

Από την πρώτη χρονιά της θητείας του ο Ιωάννης Καρατζάς αρχίζει να ζητεί δάνεια προκειμένου να κατασκευάσει διάφορα έργα. Η “εύκολη” λύση για το δανεισμό είναι το Λιμενικό Ταμείο το οποίο διαθέτει μεγάλα χρηματικά αποθέματα από τη φορολογία υπέρ της κατασκευής λιμανιού η οποία επεκτείνεται στα γεωργικά προϊόντα όλης της επαρχίας Μεσσήνης. Ο πρώτος δανεισμός έγινε το 1880 προκειμένου να κατασκευαστούν διάφορα δημοτικά κτήρια και μεταξύ αυτών το δημοτικό σχολείο στη θέση του οποίου που κατασκευάστηκε μεταπολεμικά το κτήριο της Αγροτικής Τράπεζας (Πειραιώς σήμερα). Για να ληφθεί το δάνειο υποθηκεύονται το ίδιο το σχολείο, το οικόπεδο που κατασκευάστηκε στο μεσοπόλεμο του κτήριο της Εθνικής Τράπεζας και άλλες δημοτικές ιδιοκτησίες (Βασίλη Νικ. Βεργόπουλου “1829… το πρώτο μας σχολείο στο Νησί”). Δύο χρόνια αργότερα το κτήριο είναι έτοιμο καθώς πληροφορούμαστε ότι “η δημοτική αρχή κατασκεύασε τεσσαράκοντα νέα θρανία, τρεις έδρας και τρεις μαυροπίνακας δια την νεόδμητον σχολήν των αρρένων” (“Πάμισος” 24/7/1882).

Το 1882 συνομολογείται νέο δάνειο με το Λιμενικό Ταμείο αλλά φαίνεται ότι στο Νησί έχει αρχίσει μεγάλη συζήτηση σχετικά με το θέμα αυτό. Ο δήμος αναγκάζεται να εκδόσει ανακοίνωση με την οποία εξηγεί πως διατέθηκαν τα χρήματα του δανείου:

“Ο Δήμος Παμίσου εν και μόνον δάνειον συνωμολόγησεν εκ δραχμών εξήκοντα χιλιάδων, όπερ διετέθη ως εξής:

Εις αγοράν οικοπέδων προς ανέγερσιν Δημοτικής Αγοράς δραχμάς 7.967 ήτοι:

Εις Διον. Στυλιανόπουλον δραχμάς 2.700

Εις κληρονόμους Κ. Καλαμαριώτου δραχμάς 2.100

Εις Δημ. Γαϊτανάρον δραχμάς 1.000

Εις χήραν Ι. Χρονοπούλου δραχμάς 1.000

Εις κληρονόμους Τρικατζούλη δραχμάς 300

Εις Γ. Καλλιανέσην δραχμάς 230

Εις κληρονόμους Χατζίκου δραχμάς 224

Εις Μονήν Βουλκάνου δραχμάς 213

Εις Κυριάκον Καλογήρου εργολάβον δια την ανέγερσιν των 18 καταστημάτων της αγοράς δραχμάς 26.959,33

Εις τον ίδιον εργολάβον δια την ανέγερσιν σχολείου των αρρένων δραχμάς 21.286,60

Εις τον αυτόν δια την κατασκευήν οχετών δραχμάς 1.156, 21

Εις τον αυτόν δια την κατασκευήν τμήματος της μεγάλης υπονόμου από εργαστηρίου αδελφών Μητσοπούλων μέχρι Καμαρινού Μπουφέα δραχμάς 591,4

Εις αμοιβήν μηχανικού δραχμάς 1.592 ήτοι:

Εις την σύνταξιν σχεδιαγραμμάτων και προϋπολογισμού της αγοράς καταστημάτων δραχμάς 250

Εις την παραλαβήν των ειρημένων καταστημάτων δραχμάς [ποσό δυσανάγνωστο]

Εις προϋπολογισμόν δαπάνης 40 θρανίων δραχμάς 50

Εις προϋπολογισμόν δαπάνης δι’ επισκευήν και καλλωπισμόν δημοτικών εργαστηρίων εν τη άνω πλατεία της αγοράς δραχμάς 112

Εις σχεδιάγραμμα και προϋπολογισμόν δαπάνης προς επέκτασιν της μεγάλης υπονόμου δραχμάς 178

Εις σχεδιάγραμμα και προϋπολογισμόν δαπάνης δι’ ανέγερσιν δημοτικών εργαστηρίων κατά την άνω πλατείαν της αγοράς δραχμάς 336

Εις σχεδιάγραμμα συνοικισμού της παραλίας δραχμάς 200

Εις δικαιώματα συμβολαιογράφου και Υποθηκοφύλακος δια την σύνταξιν των συμβολαίων του δανείου των 60.000 δραχμάς 282,20

Εις τους αυτούς δια την σύνταξιν του συμβολαίου του μη πραγματοποιηθέντος δανείου των 40.000 δραχμάς 172,20

Ητοι το όλον δραχμάς 60.004,08

Εκ του Γραφείου της Δημαρχίας” (“Πάμισος” 3/12/1882).

Από την ανακοίνωση προκύπτουν ενδιαφέρουσες ιστορικές πληροφορίες: Πρώτον ότι σε αυτή την περίοδο κατασκευάζεται και εξοπλίζεται το δημοτικό σχολείο. Δεύτερον ότι το οικόπεδο επί του οποίου κατασκευάζονται τα “δημοτικά μαγαζία” που υπήρχαν μέχρι το 1940 και κατεδαφίστηκαν με εντολή του τότε νομάρχη Παπαδήμα (δημοτική αγορά κατά τον απολογισμό), ανήκε σε ιδιώτες που αποζημιώθηκαν και περιήλθε στην ιδιοκτησία του δήμου. Τρίτον ότι την περίοδο αυτή κατασκευάζεται τμήμα μεγάλου αγωγού αποχέτευσης ομβρίων, ενδεχομένως αυτού που ξεκινούσε από το ύψος της (σημερινής) Εθνικής Τράπεζας και ακολουθώντας την (σημερινή) Τσούση κατέληγε στο βάλτο (υπόθεση εργασίας με δεδομένο το γεγονός ότι δίπλα στην Τσούση μέχρι τα τελευταία χρόνια υπήρχε ιδιοκτησία Μπουφέα που δωρήθηκε στο δήμο). Τέταρτον ότι κατασκευάζονται χαντάκια δίπλα στην άκρη των δρόμων για να φεύγουν τα νερά. Πέμπτον ότι το σχέδιο οικισμού δυτικά της Μπούκας γίνονται με χρηματοδότηση του δήμου.

ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΔΑΝΕΙΟΥ

Την αμέσως επόμενη ημέρα δημοσιεύεται στην εφημερίδα “Ανόρθωσις” που εκδιδόταν την Καλαμάτα και υποστήριζε τον Τρικούπη, μια καταγγελία σχετικά με τα δάνεια που σκοπό είχε να υπερασπιστεί τον βουλευτή Περικλή Μπούτο ο οποίος είχε προσχωρήσει στο κόμμα του Τρικούπη και κατηγορήθηκε ότι επιχειρούσε να αποσπάσει δάνειο από το Λιμενικό Ταμείο για να δοθεί στους δήμους Οιχαλίας και Ανδανίας που ήταν η ιδιαίτερη περιφέρειά του: “Γνωστόν είναι ότι προς κατασκευήν λιμένος εν τη παραλία Μεσσήνης προ δεκαπενταετίας ήδη επεβλήθησαν πρόσθετοι φόροι, αι δε εισπράξεις μέχρι σήμερον αποτελούσι κεφάλαιον ανώτερον των 500.000 δραχμών.

Οταν πρό τινών ετών διετέλη δήμαρχος Παμίσου ο κ. Μερλόπουλος πρώτος εξάδελφος και φίλος του βουλευτού κ. Αντωνοπούλου, πολλαί ενέργειαι εγένοντο και πολλαί προσπάθειαι κατεβλήθησαν, ίνα ο Δήμος Παμίσου λάβη δάνειον πολλών χιλιάδων δραχμών εκ του λιμενικού ταμείου. Περί τούτου ωρισμέναι προτάσεις υπεβλήθησαν τη κυβερνήσει, πλην ευτυχώς εματαιώθησαν τα πάντα αντιστάντος του κ. Κουμουνδούρου πρωθυπουργού τότες όντος.

Κατά τας εκλογάς του 1879 εξελέγη δήμαρχος Παμίσου ο κ. Ιωάννης Καρατζάς. Ούτος μετά τινά χρόνον από της εκλογής του, ησθάνθη κάπως διάθεσιν να θέση χείρα επί των χρημάτων του ταμείου τούτου. Και όντως επέτυχε του σκοπού ενδώσαντος του κ. Κουμουνδούρου ως πρωθυπουργού. Οντως ο δήμαρχος Καρατζάς έλαβεν υπό το πρόσχημα δανείου εξήκοντα χιλιάδων δραχμών. Αφού ο κ. Καρατζάς διέθεσε τας δραχμάς αυτάς όπως γνωρίζουσιν οι κάτοικοι Μεσσήνης, ωρέχθη να κάμη δευτέραν αφαίμαξιν του λιμενικού ταμείου και δη έθετο τα πάντα εις ενέργειαν και επέτυχεν όπως η κυβέρνησις εγκρίνη έν άλλο δάνειον εκ στρογγυλών παλαιών δραχμών 40.000.

Η κυβέρνησις Κουμουνδούρου παρητήθη κατά Μάρτιον ενεστώτος έτους, η έγκρισις είχε δοθεί πλην τα χρήματα δεν είχε λάβει ο κ. Δήμαρχος. Πως δε κατόρθώθη να ληφθή η επιταγή εκ μέρους του δημάρχου, αλλά και πως κατωρθώθη ενεργεία του κ. Επάρχου να μη εξοφληθή η επιταγή, ταύτα πάντα τα παρατρέχομεν ως γνωστά εν Μεσσήνη. Χάριτες οφείλονται τω ανωτέρω Επάρχω, τω κ. Ταμία Μεσσήνης μη θεωρήσαντι την επιταγήν, και τω κ. Διευθυντή του Υποκαταστήματος της Τραπέζης μη εξοφλήσαντι αυτήν, διότι όντως εσώθη το δεύτερον δάνειον εκ των χειρών του κ. δημάρχου.

Το ζήτημα κατασκευής λιμένος εν Μεσσήνη είναι το δημοτικώτερον των ζητημάτων εν τη επαρχί ακαι ιδώις εν τη πρωτευούση Μεσσήνης. Ο δήμαρχος Καρατζάςμ ου αι ενέργειαι εγνώσθησαν, μη δυνηθείς να λάβη το δεύτερον δάνειον, ηναγκάσθη ν’ ανακοινώση εις το συμβούλιον, ότι παραιτείται του δευτέρου δανείου. Ομφακες έτσι εισίν. Λησμονήσας ο αγαθός δήμαρχος ότι ενώ ο κ. Επαρχος επανειλημμένως και δια προστίμου τον προσεκάλη να επιστρέψη την επιταγήν, αυτός απήντα εγγράφως προβάλλων τα κεκτημένα δικαιώματα του δήμου δυνάμει της εγκρίσεως.

Ηδη οι αποπειραθέντες να αρπάσωσι τα χρήματα του λιμένος πρώην δήμαρχος και λοιποί και μη δυνηθέντες και οι λαβόντες το εν δάνειον και μη κατορθώσαντες το δεύτερον αμφότερα αποτελούντα εκατόν χιλιάδας δραχμών, διαδίδουσιν ότι δήθεν ο βουλευτής κ. Μπούτος εργάζεται όπως εγκρίνει δάνειον υπέρ των δήμων Οιχαλίας και Ανδανίας και ούτως καταστρέψη την ιδίαν κατασκευήν λιμένος, ίνα τοιουτοτρόπως τον καταστήσωσι αντιδημοτικόν. Και οι μεν σουφρώσαντες τας εξήκοντα χιλιάδας δραχμών και μη κατορθώσαντες να λάβωσι και τας άλλας τεσσαράκοντα χιλιάδας έγραψαν τα περί ενεργειών δήθεν του κ. Μπούτου εις την εφημερίδα ο “Πάμισος”, οι δε προσπαθήσαντες και μη κατορθώσαντες το δάνειον αιτιώμενοι μάλιστα τον κ. Κουμουνδούρον, ετηλεγράφησαν εις τον κ. Αντωνόπουλον ότι πρόκειται να τεθή χειρ εις τα ιερά χρήματα του λιμένος, πρόκειται δηλονότι να εγκριθή δάνειον υπέρ των δήμων Οιχαλίας και Ανδανίας, κατ’ ακολουθίαν δε ο ανωτέρω βουλευτής, επηρώτησε πρό τινών ημερών τον αρμόδιον υπουργόν περί τούτου, ότε αμέσως ο βουλευτής κ. Μπούτος από της θέσεώς απήντησε ως εξής: “Κύριε Πρόεδρε όσα είπεν ο κ. συνάδελφός μου και επηρώτησε τον κ. υπουργόν αυτά ταύτα εγράφησαν και εις τας εφημερίδας, ότι πρόκειται δήθεν να δοθώσι χρήματα εκ του λιμενικού ταμείου Μεσσήνης εις τους δήμους Οιχαλίας και Ανδανίας ως δάνειον, δεν έχουσι αληθείας. Μοί δίδεται λοιπόν η ευκαιρία να διαψεύσω κατηγορηματικώς τας διαδόσεις και να βεβαιώσω τον συνάδελφον περί τούτου ίνα μείνη ήσυχος. Οι αντιπροσωπεύοντες τους δήμους Οιχαλίας και Ανδανίας δήμαρχοι, ενδιαφέρωνται πλειότερον παντός άλλου εις την κατασκευήν λιμένος εν Μεσσήνη”.

Συγχαίρω τω βουλευτή κ. Μπούτω, διότι ως δημόσιος ανήρ είπε τα δέοντα από του βήματος της Βουλής, απαξιώσας να κάμη λόγον περί των συκοφαντησάντων αυτόν εφημερίδων

Μεσσήνη 28 Νοεμβρίου 1882

Εις Μεσσήνιος” (“Ανόρθωσις” 4/12/1882).

Πλούσιο το παρασκήνιο και φυσικά με τόση απόσταση και ελλειπή στις βιβλιοθήκες τα φύλλα των εφημερίδων της εποχής, δεν είναι ούτε εύκολο να διαπιστώσουν οι ερευνητές τι ακριβώς είχε συμβεί. Το σίγουρο είναι επίσης ότι έχουμε σημαντικές πληροφορίες: Πρώτον ο βουλευτής Αντωνόπουλος ήταν όχι παλώς συγγενής αλλά πρώτος εξάδελφος του Μερλόπουλου και έτσι εξηγείται ακόμη καλύτερα η σχέση αλληλοϋποστήριξης. Δεύτερον ενώ στην Καλαμάτα είχε ξεκινήσει η διαδικασία για την κατασκευή του λιμανιού, στο Νησί τα χρήματα “λίμναζαν” και οι τοπικοί παράγοντες προσπαθούσαν να τα εκμεταλλευτούν προς όφελός τους. Τρίτον οι πολιτικές συμμαχίες είχαν αλλάξει και ο Μπούτος είχε ήδη “βάση” οπαδών στη Μεσσήνη.

ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΤΡΕΝΟΥ

Για το 1882 υπάρχει ένα πλήθος πληροφοριών για το Νησί καθώς σώζονται πολλά φύλλα της εφημερίδας “Πάμισος”. Με δεδομένη τη σχέση (ιδιοκτησιακή και πολιτική) που είχε η εφημερίδα με την οικογένεια Καρατζά, είναι λογικό ότι απηχεί τις απόψεις της. Πολύ περισσότερο καθώς εκείνη την περίοδο η εφημερίδα αναγγέλει “ότι την σύνταξιν του φύλλου ημών έχει αναλάβει ο λόγιος συμπολίτης μας Ευστάθιος Καρατζάς” (“Πάμισος” 10/4/1882), συγγενής προφανώς με το δήμαρχο.

Και είναι σημαντικό να τονισθεί ότι η εφημερίδα τάσσεται κατά της κατασκευής σιδηροδρόμου προβλέποντας ότι θα είναι σε βάρος της εμπορικής κίνησης στο Νησί: “Η επαρχία Μεσσήνης επιβαλούσα φόρον επί των προϊόντων αυτής δια κατασκευήν λιμένος σκοπόν προτίθεται την ανάπτυξιν του εμπορίου αυτής, Τούτο δι’ όλων των μέσων θέλει το επιδώξει. Γνωρίζει δε καλώς, ότι πάσα διευκόλυνσης της συγκοινωνίας μεταξύ επαρχίας Καλαμών και Μεσσήνης είναι καταστροφή δια την τελευταίαν. Κατά συνέπειαν αι ενέργεια και σκέψεις των κ. Καλαμίων αποκλειστικώς προς το συμφέρον αυτών αποβλέπουσι. Δεν τους κακίζομεν δια τούτο. Αλλά το να ζητώσι ν’ αποδείξωσι, ότι τα συμφέροντα αμφοτέρων των επαρχιών ποράγονται δια της κατασκευής σιδηροδρόμου διερχομένου και δια Μεσσήνης και καταλήγοντος εις την παραλία των Καλαμών, είναι το ίδιον ως ζητεί ν’ αποδείξει ο κ. Τρικούπης ότι επιβάλων φορολογίαν επί όλων των εν γένει ειδών των γεωργών της Ελλάδος, ανακουφίζει την γεωργικήν τάξιν αυτής. Ας φροντίζωσιν όθεν περί μόνης της επαρχίας αυτών, όπως και ημείς φροντίζομεν περί μόνης της ιδικής μας” (“Πάμισος” 8/5/1882).

ΛΙΜΑΝΙ ΚΑΙ ΟΙΚΙΣΜΟΣ

Η εφημερίδα υποστηρίζει φανατικά την κατασκευή λιμανιού στο Κουλτούκι και το πρόβαλε με κάθε ευκαιρία όπως φαίνεται και από δημοσίευμα: “Μετά χαράς αναγγέλομεν εις τους συμπολίτας ημών ότι η επί των Δημοσίων και Δημοτικών Εργων συσταθείσα εν Αθήναις εταιρία απέστειλε εγκύκλιόν της προς την λιμενικήν επιτροπήν ημών, αναγγέλουσα την ίδρυσιν αυτής. Ευελπιστούμεν ότι η ημετέρα λιμενική επιτροπή θέλει σπεύσει να έλθη εις διαπραγμάτευσιν μετά της εν λόγω εταιρίας περί κατασκευής λιμένος εν τη λίμνη Κουλτούκι, ήτις κείται πλησίον της θαλάσσης και δι’ ολίγων χρημάτων δύναται να μετατραπή εις ασφαλέστατον και ευρύχωρον λιμένα” (10/4/1882).

Και προσπαθεί αναφέροντας τα μέτρα που έχει λάβει ο δήμος, να πείσει ότι είναι επωφελής για όλους οι εξαγωγές από το λιμάνι της Μπούκας: “Υπενθυμίζομεν και αύθις τοις εμπορευομένοις τα εν Μεσσήνη προϊόντα, ότι η δια της παραλίας εξαγωγή ου μόνον εύκολος είναι αλλά και επωφελεστάτη. Διότι το μεν λιμενικόν ταμείον κατεσκεύασεν ωραίαν αποβάθραν, ο δε δήμος ηλάττωσεν εις το ήμισυ τον προϋπάρχοντα λιμενικόν φόρον, ισοδυναμούντα προς το ήμισυ του επιβληθέντος εν Καλάμαις. Προς δε και η μέχρις παραλίας Μεσσήνης μεταφορά είναι κατά το ήμισυ σχεδόν ολιγωτέρα της προς παραλίαν των Καλαμών. Τέλος η υπό της δημοτικής αρχής καταστάσα και διατηρουμένη ασφάλεια και τάξις είναι αρκούντες λόγοι, όπως πείσωσι τους κ. κ. εμπόρους να προτιμήσωσι την Μεσσήνην από εκείνην των Καλαμών¨ (24/7/1882)

Στο ίδιο φύλλο προβάλλεται η ανάγκη κατασκευής οικισμού στη Μπούκα, ο οποίος ουσιαστικά θα λειτουργεί ως υποστηρικτικός του λιμανιού και ήταν “σύλληψη” του Κουμουνδούρου: “Επί της υπουργείας του κ. Κουμουνδούρου εξεδόθη διάταγμα συνοικισμού της παραλίας Μεσσήνης. Επειδή όμως επρόκειτο να εισαχθή εις την Βουλήν νόμος περί συνοικισμού, ανεβλήθη η κοινοποίησις του Διατάγματος. Ηδη ψηφισθέντος του Νόμου περί συνοικισμού, ανάγκη να κοινοποιηθή τούτο. Εάν ο αρμόδιος υπουργός λάβη υπ’ όψιν τα έγγραφα του κ. Δημάρχου Παμίσου, δι ών επανειλημένως συνίστα τον συνοικισμόν, θέλει ανεύρη τους λόγους οίτινες θέλουσι πείση αυτόν εις την ταχείαν κοινοποίησιν του Διατάγματος. Επί του αντικειμένου τούτου πολλάκις θ’ αναφέρομεν, καθόσον δια την επαρχίαν Μεσσήνης είναι ζήτημα ζωτικόν”.

Τελικά εκδόθηκε το Διάταγμα και δημοσιεύθτηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης στις 4 Σεπτεμβρίου 1882, αλλά οικισμός δεν κατασκευάστηκε ποτέ παρά τα κίνητρα που δόθηκαν.

ΠΑΡΑΚΑΜΨΗ ΔΙΟΔΙΩΝ

Ο εθνικός δρόμος Καλαμάτας – Νησίου ξεκίνησε γύρω στα 1845, ολοκληρώθηκε το 1861 και το 1870 μπήκαν για πρώτη φορά διόδια. Οι Νησιώτες διαμαρτύρονταν γιατί πλήρωναν να πάνε ακόμη και στα χωράφια τους και τελικά το 1882 ο Καρατζάς βρήκε τρόπο παράκαμψης του δρόμου και των… διοδίων για τους παραγωγούς που καλλιεργούσαν στον κάμπο: “Οι έχοντες κτήματα παρά τας όχθας του ποταμού Παμίσου και κατά τον χρόνον της καλλιέργειας και επί της μεταφοράς των παραγομένου από τούτων καρπού ηναγκάζοντο να πληρώνωσι διόδια, διότι διήρχοντο επί της εθνικής οδού. Η φορολογία αύτη υπό των κτηματιών ανήρχετο εις το ετήσιον ποσόν των δραχμών δύο χιλιάδων πεντακοσίων περίπου. Δια κατασκευής στερεάς ξυλίνης γεφύρας επί του χάνδακος Μάρτας και ευρείας αμαξιτής οδού ο αξιότιμος δήμαρχος ου μόνον απήλλαξε τους ανωτέρω κτηματίας της ειρημένης φορολογίας, αλλά διευκόλυνε και το πλείστον μέρος της πόλεως του να προμηθεύηται εν καιρώ θέρους ύδωρ από του ποταμού. Προς δε προσέθετε τη πόλει και έναν πλέον εξοχικόν περίπατον” (“Πάμισος” 24/7/1882).

ΔΗΜΑΣΤΥΝΟΜΟΣ

Πρέπει να σημειωθεί ιδιαίτερα το γεγονός ότι ο Ιωάννης Καρατζάς αμέσως ορίζει ως δημαστυνόμο τον αδελφό του Γεώργιο Καρατζά που παίρνει εύσημα από το “Δήμο” που είχε μετακομίσει από τις αρχές του 1880 στην Καλαμάτα: “Την πόλιν της Μεσσήνης δεν είχομεν προ πολλού επισκεφθεί, και αληθώς ειπείν μετά δυσκολίας προ τινων ημερών μετέβημεν αύτοθι ένεκα υποθέσεώς μας τινός. Εξεπλάγημεν όμως εισελθόντες εν αυτή, διότι αντί να εύρωμεν την πρώην ακαταλόγιστον εκείνην αταξίαν των οδών, ν’ ακούσωμεν τας τρομεράς φωνασκίας των ασιατικών ασμάτων, να ίδωμεν τους μαχαιροπιστολοφορούντας αφόβως περιφερομένους και διαπληκτιζομένους, εύρωμεν τουναντίον που να περπατήσωμεν ευχαρίστως, τάξιν παραδειγματικήν και παντελήν αφάνειαν των πιστολομαχαιροφόρων. Τι δεν κάμνει εις άνθρωπος, θέλων και δυνάμενος να εκπληρώση το καθήκον αυτού; Ο δήμαρχος κ. Καραντζάς και ο αδελφός αυτού αστυνόμος, εισί παντός επαίνου άξιοι” (“Δήμος” 16/7/1880).

[Απόκομμα της εφημερίδας “Πάμισος” με τον απολογισμό για τη διάθεση των πόρων του δανείου από το Λιμενικό Ταμείο]