ΘΥΜΑ ΛΗΣΤΩΝ

Μετά την απελευθέρωση και σε μια περίοδο γενικευμένης τρομοκρατίας, πέφτει θύμα ληστείας ένας “ευκατάστατος πολίτης” ο Π. Μιχάλος και την ιστορία καταγράφει με πολύ χαρακτηριστικό τρόπο αθηναϊκής εφημερίδα: “Φοβερόν ληστρικόν τόλμημα συνέβη τη 8 Ιανουαρίου εις το Νησίον των Καλαμών περί τας ώρας 8 μ. μ. εκ της συμμορίας του Καπόγιαννη, συνισταμένης υπέρ τα 25 άτομα, κατά της οικίας του αγαθού και ευκαταστάτου πολίτου Π. Μιχάλου. Μέρος αυτής κατέλαβε τα διάφορα μέρη της πόλεως προς υπεράσπισί της, και μέρος εισεπήδησεν από τας μάνδρας εις την αυλήν, ήνοιξε την εξώθυραν, και με τους πελέκεις ήρχησε ν’ ανοίγει την κατωγόπορταν της οικίας. Ο κρότος των πελέκεων εκίνησε όλην την πόλιν κατ’ αυτών. Ούτως η προθυμία των κατοίκων και η εμπόλεμος αντίστασις του Μιχάλου μετά του ανεψιού και υπηρέτου του, εματαίωσαν τον σκοπόν των ληστών και τους εβίασαν ν’ αναχωρήσωσι. Κατά την συμπλοκήν δε ταύτην, διαρκέσασα 2 ώρας επληγώθησαν θανασίμως ο ρηθείς Μιχάλος και εις πολίτης (ο υιός του Γεροπαπάζογλου) και εφονεύθη εις άλλος εθνοφύλαξ. Η αυτή συμμορία ελήστευσε προ 12 ημερών, εις το προάστιν της Μεθώνης, την οικίαν του Αθαν. Κανά. Ολα δε ταύτα γίνονται, υπάρχοντος στρατοδικείου εις τας Καλάμας. Αι διοικητικαί και στρατιωτικαί αρχαί ετέθησαν εις κίνησιν κατ’ αυτής” [“Αιών” 17/1/1840]

Ο ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΙΧΑΛΟΣ

Ο Ν. Μιχάλος σύμφωνα με τον Μ. Φερέτο, γεννήθηκε γύρω στα 1815 και φοίτησε στο Γυμνάσιο Ναυπλίου αλλά δεν συνέχισε τις σπουδές του. Επέστρεψε στο Νησί και ασχολήθηκε με την καλλιέργεια της μεγάλης πατρικής περιουσίας. Ο σπουδαίος ιστοριοδίφης πιθανολογεί πως ήταν γιός του Π. Μιχάλου που δολοφονήθηκε.
Το 1847 πραγματοποιούνται εκλογές επαρχιακών συμβούλων Μεσσήνης από τις οποίες ξεκίνησε την πολιτική του καριέρα ο Νικόλαος Μιχάλος που εκλέχτηκε επαρχιακός σύμβουλος.
Το 1854 στην επανάσταση της Θεσσαλίας ο Νικόλαος Μιχάλος συγκρότησε στρατιωτικό σώμα από 400 ντόπιους για να συμμετέχει σε αυτή: “Ο υπέρ της ανεξαρτησίας αγών της εισέτι δούλης Ελλάδος εκίνησε εις έργα πατριωτισμού και ακραιφνούς υπέρ ελευθερίας των αδελφών μας ενθουσιασμού, και έτερον τέκνον γνήσιον της πατρίδος, τον εκ Νησίου της Μεσσήνης κύριον Νικόλαον Μιχάλον, άνδραν της νέας γενεάς, όστις, παραιτήσας οικογένειαν και αναπαύσεις, εστρατολόγησεν εξ ιδίων του εξόδων τετρακοσίους περίπου άνδρας, καλώς ωπλισμένους εκ της επαρχίας του, και την Δευτέραν του Πάσχα αναχωρεί εις το στάδιον του πολέμου
Εν Αθήναις την 6 Απριλίου 1854” [“Αιών” 17/4/1854]
ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΡΙΕΡΑ
Γύρω στα 1860 ο Νικόλαος Μιχάλος υπηρετεί ως δήμαρχος Παμίσου καθώς στις εκλογές του 1861 Ο Αλεξ. Κουμουνδούρος και ο Σπήλιος Αντωνόπουλος καταγγέλουν βία και νοθεία για τον αποκλεισμό τους με πρωταγωνιστή μεταξύ άλλων το Ν. Μιχάλο: “Η προσπάθεια του κατεσπευσμένως διορισθέντος προσωρινού δημάρχου Παμίσου (σ. σ. Ν. Μιχάλου), όστις δια της διαγωγής του επρόκειτο να εξαγοράση την επιτυχίαν της κατ΄αυτάς ενεργηθησομένης εκλογής του, δεν ωφέλει…”.
Ευκατάστατος ο Μιχάλος δωρίζει το μισθό του δημάρχου και εκθειάζεται σε δημοσίευμα καλαματιανής εφημερίδας: “Ευχαρίστως πληροφορούμεθα ότι ο δήμαρχος Παμίσου κ. Ν. Μιχάλος εδωρήσατο τον μισθόν του εις τον Δήμον, ίνα χρησιμεύση ο μεν ήμισυς εις την πληρωμήν φαρμάκων των πενήτων, ο δ’ έτερος προς επισκευήν της εν Νησίων βρύσεως. Η φιλάνθρωπος αύτη πράξις τιμά τον δήμαρχον Παμίσου, ον είθε να εμιμούντο και άλλοι Δήμαρχοι, όντες εις θέσιν να πράξωσι τούτο” [“Πελοπόννησος” 18/5/1861]
Ενώ στις αρχές του 1862 ως δήμαρχος Παμίσου δώρησε στο Γυμνάσιο Καλαμάτας για τον πλουτισμό της βιβλιοθήκης του, περισσότερους από 30 τόμους βιβλίων “καλώς δεμένων” κυρίως αρχαίων συγγραφέων, μεταξύ των οποίων και εκδόσεις Δούκα [Αρχείο Μ. Φερέτου]
Εχοντας ήδη αποκτήσει και πολιτική επιρροή, ο Μιχάλος θέτει υποψηφιότητα και εκλέγεται πληρεξούσιος της επαρχίας Μεσσήνης στη Β΄Εθνοσυνέλευση (24/11/1862 μέχρι 16/11/1864).
Στις βουλευτικές εκλογές του 1865 οι συμμαχίες αλλάζουν και ο Σπήλιος Αντωνόπουλος προσπάθησε να περιλάβει τον Ν. Μιχάλο στο ψηφοδέλτιο του οποίου όμως δεν έγινε δεκτή η παραίτηση από τη θέση του δημάρχου στην οποία συνέχιζε να υπηρετεί.
Το 1866 ο Νικόλαος Μιχάλος εξελέγη χωρίς αντίπαλο δήμαρχος Παμίσου, στις πρώτες εκλογές που έγιναν στην αυτοδιοίκηση με άμεση ψηφοφορία από αυτούς που είχαν δικαίωμα ψήφου γιατί “κατά γενικήν ομολογίαν προήγαγε όσον δυνατόν τα ζητήματα της πόλεως, εκτελέσας πλείστα όσα έργα δημοφελή προς εξυπηρέτησιν των συμπολιτών του [“Πελοπόννησος” 6/4/1866]
Το 1868 παραιτήθηκε από τη θέση του δημάρχου για να θέση υποψηφιότητα στις βουλευτικές εκλογές και λίγους μήνες αργότερα εξελέγη στη θέση του ο Δ. Μερλόπουλος.

Ο ΘΑΝΑΤΟΣ

Ο Νικόλαος Μιχάλος πέθανε από καρκίνο σε ηλικία 60 χρονών και κηδεύτηκε στο Νησί όπως μας πληροφορεί η εφημερίδα “Δήμος” που εκδιδόταν εκεί: “Απεβίωσε την παρελθούσαν Παρασκευήν και εκηδεύθη την επιούσαν ο Νικολ. Μιχάλος ευπατρίδης Μεσσήνιος και ανήρ χρηστός και χρήσιμος. Ο μακαρίτης εχρημάτισε βουλευτής και δήμαρχος Παμίσου, διακριθείς δια τα ευγενή, τα πατριωτικά και φιλάνθρωπα αυτού αισθήματα. Η κηδεία αυτού εγένετο μεγαλοπρεπεστάτη, συνοδευθείσα μέχρι του τάφου από πλήθους λαού, και υπό πολλών εκ Καλαμών αύτοθι μεταβάντων. Τας ταινίας του φερέτρου του εκράτουν οι βουλευταί Μεσσήνης και Καλαμών κ. κ. Κ. Κουμουνδούρος και Δ. Τζάνες, ο Δήμαρχος Παμίσου κ. Ιω. Καρατζάς και ο πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου κ. Κρασσακόπουλος. Τον επικήδειον εξεφώνησεν ο δικηγόρος κ. Αλεβίζος. Κατά δε γενομένην νεκροψίαν υπό των ιατρών κ. κ. Αλβανάκη, Ασημακοπούλο9υ και Καρατζά απεδείχθη ότι το άωρον του θανάτου επέφερεν το νόσημα καρκίνος του στομάχου. Εις ηλικίαν μόλις 60 ετών αποβιώσας ο μακαρίτης Ν. Μιχάλος, αφήκε κενόν εν Μεσσήνη δυσαναπλήρωτον. Οντως ο θάνατος τοιούτων ανδρών είναι δυστύχημα” [“Δήμος” 27/8/1880]
Τα μέλη της οικογένειας Μιχάλου σε διαφορετικές εποχές μετακινήθηκαν προς την Καλαμάτα…

* Μέχρι το 1866 η εκλογή των δημάρχων γινόταν έμμεσα (ουσιαστικά διορίζονταν) από δημοτικούς συμβούλους που εκλέγονταν από εκείνους που είχαν περιουσία (και οι περισσότεροι από τους εύπορους) και άλλους τόσους που διόριζε η κυβέρνηση. Από τους τρεις πρώτους σε ψήφους επέλεγε το δήμαρχο η κυβέρνηση.

[Στη φωτογραφία το απόκομμα της εφημερίδας με την αναγγελία συγκρότησης στρατιωτικού σώματος από το Νικόλαο Μιχάλο]