Παγκόμια Ημέρα των Ταχυδρομείων σήμερα και παρότι το έργο τους μειώνεται και ο δημόσιος χαρακτήρας τους υπονομεύεται και απαξιώνεται, δεν παύουν να αποτελούν ένα “μαγικό κόσμο” για όσους τον έζησαν. Τις εποχές που περιμέναμε με αγωνία το γράμμα με τις πληροφορίες για τη ζωή των αγαπημένων μας, τις εποχές που στέλναμε τα δικά μας νέα σε φίλους και συγγενείς, τις εποχές που αποτυπώναμε στο χαρτί συναισθήματα και καταστάσεις. Αγαπησιάρικα, οργισμένα, αισιόδοξα, απελπισμένα. Ενας είδος “λαϊκής λογοτεχνίας” όταν ο καθένας προσπαθούσε να “καλλιγραφήσει” το γράμμα του. Και αν δεν τα κατάφερνε να του το καλλιγραφήσει ο φίλος ή ο γείτονας που γνώριζε γραφή και ανάγνωση.

Γράμμα όμως χωρίς… γραμματόσημο δεν γινόταν στις μέρες μας. Πρακτικά αποτελούσε την προπληρωμή της υπηρεσίας, νωρίτερα πήγαινε ο ταχυδρόμος το γράμμα και γινόταν ολόκληρο… παζάρι με τον παραλήπτη αν δεν το είχε πληρώσει ο αποστολέας. Το γραμματόσημο όμως εξελίχθηκε σε εικαστικό έργο, μεγάλης ιστορικής, πολιτικής, κοινωνικής και ως εκ τούτου συλλεκτικής αξίας. Αποτύπωνε, πρόσωπα, τόπους, καταστάσεις, νομίσματα, έργα τέχνης και χαρακτήριζε την εποχή του και τις κρατικές προτεραιότητες. Που να τα αντιλαμβανόμαστε όλα αυτά όταν είμασταν πιτσιρικάδες. Σε εμάς κυρίαρχο ρόλο είχαν το παιχνίδι, η περιέργεια και η αναζήτηση. Μετά έρχονταν και οι πληροφορίες, όσες μπορούσαμε να αντλήσουμε και να αντιληφθούμε εκεί στις αρχές της δεκαετίας του 1960-1970.

Κάπου εκεί αρχίσαμε με τον αγαπημένο φίλο Μίμη που έφυγε νωρίς, να ψάχνουμε για γραμματόσημα. Από το σπίτι γνωρίζαμε τα γράμματα με τους… βασιλιάδες που είχαν συνήθως, άντε και κανένα επετειακό ή κάποιες σειρές που δεν μπορούσαμε να αντιληφθούμε τότε. Οπότε αρχίσαμε να ψάχνουμε στα σκουπίδια κυριολεκτικά. Δυτικά από το καινούργιο (τότε) κτήριο της Ενωσης Συνεταιρισμών, υπήρχε μια σούδα στην οποία πετούσαν όλα τα άχρηστα χαρτιά, μεταξύ των οποίων και τους φακέλλους της αλληλογραφίας. Με το Μίμη πηδάγαμε τον μαντρότοιχο με τσιμεντόλιθα και αρχίζαμε να ανακατώνουμε τα χαρτιά. Στο τέλος κάναμε τον απολογισμό, βάζαμε κάτω τη… σοδειά και μοιράζαμε τα γραμματόσημα ανάλογα με τι είχε στη συλλογή του ο καθένας ή τέλος πάντων μοιρασμένα στη μέση. Πετάγαμε και πολλά από τα ελληνικά γιατί οι σειρές δεν άλλαζαν τόσο γρήγορα και ήταν τα ίδια.

Πλάτη με τον μαντρότοιχο της σούδας δυτικά ήταν το κτήριο γραφείων-κατοικίας του ΑΣΟ και οι αποθήκες του. Σε μια άκρη πέταγαν χαρτιά και φακέλλους αλληλογραφίας, οπότε αρχίζαμε και εκεί το… ξεψάχνισμα. Η καταδρομή συνεχιζόταν στα… κανονικά σκουπίδια, στο σκουπιδότοπο δίπλα στο νεκροταφείο, εκεί που είναι σήμερα το ΚΤΕΟ. Καμία σχέση φυσικά με τα… σημερινά σκουπίδια και έτσι εξηγείται ότι… αλιεύαμε και εκεί γραμματόσημα. Γιατί τότε ζυμώσιμα δεν πήγαιναν στα σκουπίδια, τέτοιες… πολυτέλειες δεν υπήρχαν. Δεν πεταγόταν τίποτε φαγώσιμο και για τα αποφάγια υπήρχαν κότες και γουρούνια. Αχρηστα αντικείμενα πετάγονταν, κουτιά από κονσέρβες που ήταν στην… ημερήσια διάταξη ως φθηνό φαγητό στα χωράφια, γενικά πολύ ολιγότερα… βρωμερά από αυτά που πάνε σήμερα στους κάδους. Ετσι τα χαρτιά κατά βάση ήταν άθικτα (όταν δεν έβρεχε) και το κυνήγι για γραμματόσημα ήταν αποδοτικό. Δεν έλειπαν ασφαλώς και κάποια γραμματόσημα που μάζευα από φιλικές οικογένειες όταν έβλεπα ότι έχουν αλληλογραφία. Κάποια στιγμή όταν τα γραμματόσημα έγιναν πολλά, πήρα και κάποια άλμπουμ για να τα ταξινομήσω. Εφτασαν μέχρι πριν λίγα χρόνια δύο από αυτά, το ένα το δώρισα στον ανηψιό μου το Νίκο όταν ενδιαφέρθηκε για γραμματόσημα. Το άλλο το φυλλομετρώ με διάφορες ευκαιρίες σαν την σημερινή και περιεργάζομαι τις εποχές και τις χώρες. Το συμπέρασμα είναι πως το Νησί επικοινωνούσε με… όλο τον κόσμο κρίνοντας από την προέλευση των γραμματοσήμων.

Οπως προανέφερα από βασιλιάδες άλλο τίποτα: Παύλος σε διάφορα χρώματα και τιμές, Παύλος με “Φρίκη”, Κωνσταντίνος και Αννα Μαρία (άνευ ή μετά τέκνων), Αμαλία, Ολγα, όλο το σόι των Γλύξμπουργκ σε παράταξη. Και Βενιζέλο είχαμε κάποια στιγμή εκείνα τα χρόνια και σε… διαφορετικές τιμές. Δομίνικος Θετοκόπουλος, Ελληνες ζωγράφοι (Λύτρας, Βρυζάκης, Βολονάκης, Γύζης, Ιακωβίδης), λογοτέχνες (Παλαμάς), χαρακτικά με τοπία (Μετέωρα, Ολυμπία, Υδρα, Κνωσσός, Ρόδος), και επανάσταση του’ 21 (Ρήγας Φεραίος, Εμμανουήλ Ξάνθος, όρκος Φιλικής Εταιρείας, Κολοκοτρώνης), Κρητική επανάσταση (Χατζή Μιχάλης, Αρκάδι), αρχαία θέατρα (Διονύσου, Επιδαύρου), νομίσματα, αρχαίες παραστάσεις από νησιά (Παξοί, Κύθηρα), τζάμπορι προσκόπων, αποταμίευση (μια με τα μυρμηγκάκια και μια με το βιβλιάριο και τον κουμπαρά) και πολλά άλλα ακόμη εκείνης της εποχής και πολύ παλαιότερα.

Μαθαίναμε και γεωγραφία ανάκατα όμως τα γραμματόσημα: Τανγκανίκα, Κύπρος αλλού με Ελισάβετ και αλλού με Φίλιππο (προτεκτοράτο ακόμη γαρ), Σουδάν, Τουρκία (με Κεμάλ σε διάφορες… τιμές, φωτογραφίες πόλεων, άλλα πρόσωπα και δυό κοριτσάκια που… φιλιούνται), Αιθοπία, Νότια Αφρική (και ως south και ως… suid), Πολωνία, Αργεντινή, Πολωνία, Ιταλία, Γαλλία, Ελβετία, Κονγκό (και ως Δημοκρατία και ως Βέλγικο), Ιαπωνία, Λιβύη, Περού, Ιρακ, Λίβανος, Κένυα-Ουγκάντα, , Μαρόκο, Χόγκ Κογκ, Βιετνάμ, Σοβιετική Ενωση (με Λένιν και εικόνες εργατών) και αναμνηστικά για την ένωση της Ευρώπης με αφορμή την πενταετία από τη συνθήκη της Ρώμης. Ηνωμένες Πολιτείες, Καναδάς, Γερμανία και Αυστραλία με τους πολλούς μετανάστες, ήταν στο άλλο άλμπουμ που δώρισα. Τότε μας εντυπωσίαζαν τα χρώματα και η ποικιλία, λίγες πληροφορίες μπορούσαμε να αντιληφθούμε.

Στο πέρασμα του χρόνου συνθέτεις την εικόνα του κόσμου εκείνη την εποχή. Και αντιλαμβάνεσαι τις σχέσεις αυτού του “ασήμαντου” τόπου που ψάχναμε για γραμματόσημα, με πάρα πολλές χώρες του κόσμου. Σχέσεις οικονομικές ή κοινωνικές, γραμματόσημα που κρύβουν πολλές ιστορίες. Ημέρα που είναι, είπα να γράψω για τα γραμματόσημα των παιδικών χρόνων…