Μονή Βουλκάνου, 3 Μαΐου 1829: Μια αποτυχημένη αγορά αρχαιοτήτων

«Φτάσαμε στη Μονή των Κυπαρισσιών, που ονομάζεται και Αγία Τριάδα ή Παναγία του Βουλκάνου. […] Εκεί, οι καλόγεροι μας υποδέχθηκαν με τον καλύτερο τρόπο. […] Πολύ πιθανόν το μοναστήρι, αν δεν χτίστηκε, πάντως να επισκευάστηκε την εποχή που ο Βιλλεαρδουίνος κατέκτησε τον Μοριά. Οι σημερινοί μοναχοί, για να λαμπρύνουν την προέλευση του μοναστηριού, αποδίδουν την ανέγερσή του σε έναν αυτοκράτορα της Ανατολής [στον βυζαντινό αυτοκράτορα Ανδρόνικο]. Τα ανάγλυφα κρίνα δεξιά και αριστερά της πόρτας της εκκλησίας μαρτυρούν καθαρά τη γαλλική καταγωγή της. […] Στην εξωτερική πύλη βρίσκονται εντοιχισμένα τα δυο μαρμάρινα πόδια ενός χαμένου αγάλματος, το οποίο θα πρέπει να είχε φυσικό μέγεθος και να ήταν μεγάλης ομορφιάς. […] Ο διερμηνέας μου είχε πείσει τον ηγούμενο να μου παραχωρήσει τα πόδια αυτά έναντι λογικού αντιτίμου, αλλά όταν την επομένη έστειλα τους άνδρες του μηχανικού για να τα αποκολλήσουν, εκείνος αρνήθηκε να τηρήσει τη συμφωνία. Κάποιος, που δεν είχε σκεφτεί να προσφέρει τάλιρα αλλά ούτε άντεχε να δει έναν τρίτο να μεταφέρει έργα γλυπτικής στη Γαλλία, καθώς πίστευε πως είχε το μονοπώλιο, μπήκε στη μέση και χάλασε τη συμφωνία. Οι καλόγεροι πίστεψαν πως θα κέρδιζαν πολύ περισσότερα, αφού το περιστατικό αυτό τους έπεισε ότι τα πόδια πράγματι άξιζαν πολύ περισσότερα. Έτσι, οι αποδείξεις της βαρβαρότητάς τους παρέμειναν εντοιχισμένες εκεί που τις είχα δει. Ένας στρατιωτικός που είχε επισκεφθεί τη μονή των Κυπαρισσιών πριν από μας και δεν είχε συναντήσει τέτοιου τύπου αντιζηλία, απέκτησε για έξι με οκτώ σκούδα ένα κεφάλι από παριανό μάρμαρο που μπορεί και να προερχόταν από εκείνο το άγαλμα του οποίου τα κάτω άκρα δεν κατόρθωσα να αγοράσω. Στο Ναβαρίνο περιεργάστηκα το κεφάλι αυτό, που είχε όψη ωραίου εφήβου και ήταν εξαιρετικής τέχνης. Πάνω από την πόρτα της κατοικίας των καλογέρων μας έδειξαν μια κονσόλα στην οποία το κεφάλι αυτό ακουμπούσε για πολύ καιρό».

Bory, Relation 1836, 302-305.

Prosper Baccuet.

Το όρος Ιθώμη και η κοιλάδα της Μεσσήνης από τον δρόμο προς την Ανδρούσα.

Λιθογραφία 22,6 x 34,3 εκ., Bory de Saint Vincent, Άτλας, 1835, σειρά 1η, πιν. ΧVΙΙΙ.