Από τη μια μεριά η Αγία Παρασκευή, από την άλλη ο Αγιος Παντελεήμονας. Βόρεια από τον οικισμό στο Νησί το ένα εκκλησάκι, νότια το άλλο και γιορτάζουν με διαφορά… ημέρας. Πάνω σε δεντροφυτεμένους λόφους και τα δύο, κατά σύμπτωση κοντά στα δύο τούρκικα “πλυντήρια” το Χαβούζι και του Χότζα. Και αν η Αγία Παρασκευή γνωρίζει… δόξες στην υποδοχή της Εικόνας στο πανηγύρι, ο Αγιος Παντελεήμονας γνώριζε τις δόξες των… μαθητικών εκδρομών. Εξω από την πόλη και στο δρόμο προς τη Μπούκα, αποτελούσε παλαιότερα προσφιλή προορισμό την ημέρα που το πρόγραμμα προέβλεπε εκδρομή ή αυτή ήταν απότοκος του ρυθμικού συνθήματος “εκδρομή, εκδρομή, εκδρομή” μέχρι να… λυγίσει ο γυμνασιάρχης. Με πρωταγωνιστές φυσικά τους… αδιάβαστους στο μάθημα όταν μύριζε διαγώνισμα. Ξυνοτρίφυλο κάργα στον περιβάλλοντα χώρο και κάποια περβόλια με πορτοκαλιές κοντά στην εκκλησία… πλήρωναν τη νύφη.
Το όνομα “Αγιος Παντελεήμονας” έφερε μια από τις παλαιότερες εκκλησίες της πόλης. Υπήρχε σίγουρα κατά την Ενετοκρατία “έξω από το χωρίον”. Στην πρώτη απογραφή γύρω στα 1700 αναφερόταν ότι: “Εις το χωρίον Νησή είναι ναός του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, είναι και ναός των Αγίων Αποστόλων, είναι και του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Νικολάου και του Αγίου Αθανασίου με την περιοχεί του και του Αγίου Δημητρίου. είναι και ναός των Αγίων Αποστόλων και είναι χαλασμένη. είναι και ναός της Παναγίας και είναι εις το μετόχι των Βουρκανιοτών, είναι και άλλαις έξω από το χωρίον”. Στη δεύτερα καταγράφεται και ο Αγιος Παντελεήμονας και η θέση του: “Και εις το χωρίον Νισή είναι ναός του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου, και των αγίων Αποστόλων και έχει ολίγον κύπον, είναι και ναός Αγίου Δημητρίου, και του Αγίου Αθανασίου, και άλλη μήα είναι ναός της Παναγίας, και είναι ις το μετόχει του μοναστηριοπύ Βουρκάνου, είναι και άλλαις εκκλησίαις έξω από το χωρίω. του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Νικολάου. του Σωτήρος του Αγίου Παντελεήμονος και άλλαις 2 χαλασμένες”.
Δεν γνωρίζουμε αν το εκκλησάκι είναι το ίδιο ανακαινισμένο, το σίγουρο είναι πως υπάρχει πρόκτισμα που δεν υπήρχε τα χρόνια των εκδρομών. Μπορεί η πόλη να μην είχε επεκταθεί προς αυτή την περιοχή με δεδομένο το γεγονός ότι τα ρέματα συνιστούσαν ένα από τα εμπόδια, το σίγουρο όμως είναι ότι οι λόφοι που βρίσκονται σήμερα νοτιοδυτικά του δρόμου προς την Πύλο ήταν καλλιεργημένοι και σε ορισμένες περιπτώσεις κατοικημένοι. Σχετικά κοντά είναι η τοποθεσία “Λινοί του Δεσπότη” στην οποία είχαν βρεθεί ίχνη παλιού οικισμού κατά τον Θοδ. Τσερπέ, με το τοπωνύμιο να παραπέμπει στον επίσκοπο Σοφρώνιο Δαρειώτη που όπως φαίνεται ήταν από τους πλούσιους Νησιώτες καθώς εμφανίζεται να δωρίζει κτήμα στη Μονή Βουλκάνου. Η λέξη “λινός” δεν παραπέμπει μόνο σε… πατητήρια και αμπέλια αλλά γενικότερα σε αποθηκευτικούς χώρους στους οποίους φυλασσόταν η σοδειά (ή και η δεκάτη).
Δυτικότερα ένα άλλο τοπωνύμιο στους λόφους παραπέμπει σε παρατηρητήριο της πόλης σχετικά με το ενδεχόμενο προσέγγισης εχθρικών πλοίων καθώς φέρει το όνομα “Φυλακές” που στις μέρες μας έχει γίνει “φυλάκιο”.
Στην καταγραφή της εκκλησιαστικής περιουσίας και με αφορμή τις δωρεές στο Μονή Βουλκάνου συναντάμε και άλλες τοποθεσίες σε αυτούς τους λόφους που υπάρχουν και σήμερα όπως οι “Κουμαριές”
Ως εκ τούτου και οι λόφοι νότια και δυτικά του Αγίου Παντελεήμονα και του Νησιού έχουν τη δική τους ιστορία.

[Η φωτογραφία από ανάρτηση του Γιώργου Μπενέα]