Νησιώτικα «παραλειπόμενα» της επανάστασης του 1821

Την επαύριο της γιορτής θα ήταν χρήσιμο να δούμε και την επαύριο της επανάστασης του 1821. Οι οικογένειες Δαρειώτη και Καλαμαριώτη ήταν από τις παλαιότερες στο Νησί, πλούσιες ήδη από τον 16ο αιώνα, προυχοντικές την προεπαναστατική περίοδο. Μέλη τους μυήθηκαν στη Φιλική Εταιρεία από το 1818, ενώ στην έναρξη της επανάστασης εξόπλισαν και συντήρησαν στρατιωτικά σώματα. Ηρθε όμως η ώρα των… εκλογών για την εθνοσυνέλευση στο Αστρος το 1923 και εμφανίζεται στο προσκήνιο η πολιτική διαμάχη των οικογενειών η οποία ενδεχομένως προϋπήρχε. Ο Δ. Καλαμαριώτης και ο Γ. Δαρειώτης συγκρούονται, επισήμως ανακηρύσσεται νικητής ο Καλαμαριώτης και ακολουθούν κείμενα υποστήριξης του ενός ή του άλλου με δεκάδες υπογραφές Νησιωτών στο καθένα, και φυσικά του αποτελέσματος.

Το υπουργείο Εσωτερικών δίνει εντολή να διερευνηθεί η υπόθεση και στις 19 Μαΐου συντάσσεται η έκθεση από τον εντολοδόχο Γεώργιο Γεωργόπουλο. Το κείμενό της αποτελεί μνημείο της πολιτικής ιστορίας του τόπου. Βγάζει ντελάληδες και τη μεσοπεντηκοστή μαζεύει όλο το Νησί και τα περίχωρα στην εκκλησία των Αγίων Αποστόλων (το εκκλησάκι που είναι στην πλατεία των Τριών Ιεραρχών). Προσπαθεί να βγάλει άκρη αλλά όχι μόνον ο καθένας λέε το μακρύ και το κοντό του. Είδε και αποείδε οπότε τους είπε να κάνουν ψηφοφορία. Κουβέντα την κουβέντα οι Νησιώτες ήρθαν στα χέρια και άρχισε ο κλωτσοπατινάδα.

Και μηχανεύτηκε ένα… κόλπο για να βγάλει άκρη: Κλείστηκε στο ιερό αφού ορκίστηκε ότι δεν θα πει ψέματα, άρχισε να φωνάζει έναν-έναν που ηθελε να… μαρτυρήσει με ποιόν είναι, για να μετρήσει ψήφους. Εδωσε περιθώριο τέσσερις ημέρες για να φτιαχτεί… εκλογικός κατάλογος και για να μην υπάρξει … νοθεία, έβαλε τους παπάδες και του έγραψαν τα ονόματα των οικογενειών. Βρήκε ότι στο Νησί υπήρχαν 300 οικογένειες, ενώ σε Μπαλιάγα (Αμμος) και Τζώρι (Ανάληψη) που συναποτελούσαν την Επαρχία Νησίου, άλλες 49. Κάτι λίγοι δεν πήγαν και το τελικό αποτοτέλεσμα ήταν… ισόπαλο. Πλην όμως «το μέρος των περισσοτέρων των προκριτωτέρων και ευκατάστατων είναι κατά το του Δαρειώτου».

Πάντως για λόγους ιστορίας θα πρέπει να αναφέρουμε ότι το υπουργείο Εσωτερικών εξέτασε την έκθεση και αποφάσισε να πάρει μέρος στην εθνοσυνέλευση ο Δ. Καλαμαριώτης. Και αυτό γιατί αμφισβητήθηκε η νομιμότητα παρουσίας του Γ. Γεωργόπουλου καθώς αρχικά είχε οριστεί ο Πανος Νημτσιώτης ο οποίος για άγνωστο λόγο δεν πήγε.

Η πολιτική διαμάχη των οικογενειών κράτησε χρόνια και το περιστατικό είναι η απαρχή της αντιπαράθεσης. Ενδεικτικό του γεγονότος ότι η ιστορία πάει πολύ πιο μακρυά από τις φουστανέλες και την «ηρωική» αντιμετώπιση προσώπων και πραγμάτων…

Δια του λόγου το αληθές, το πλήρες κείμενο της έκθεσης από τα Αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας (Λυτά έγγραφα, τόμος13ος).