“Με εξαιρετικήν ζωηρότητα συνεχίζεται η εμπροπανήγυρις της πόλεώς μας. Είναι γεγονός ότι τα “εννιάμερα” αποτελούν το τελευταίο… ατού των πανηγύρεων τους είδους αυτού εις την Μεσσηνίαν και πάντοτε συγκέντρωναν αξιόλογον το ενδιαφέρον του κόσμου. Αλλ’ ουδέποτε ενθυμούνται οι Νησιώται το πανηγύρι των να ενεφάνισε τόσην κίνησιν όσην παρουσιάζει εφέτος, και παρά το γεγονός όιτ η κακοκαιρία και αι άλλαι θεομηνίαι έπληξαν την παραγωγήν, η δε γενική κατάστασις είχε εμβάλει τους αρμοδίους εις μίαν απαισιόδοξον προκατάληψιν. Παρ’ όλα αυτά ο ενθουσιασμός και η ζωηρότης την οποίαν παρουσιάζει η πανήγυρις είναι θαυμαστά και ο παλμός εις τας συναλλαγάς πλήρης προθυμίας και ζωτικότητος.

Εις την κυρίως πανήγυριν, τα “μπεζεστένια”, αφθονούν εφέτος τα πάσης φύσεως εμπορεύματα. Απαντά τα είδη όλων των ποιοτήτων και όλων των αποχρώσεων. Και εκείνα που ανήκουν εις την ιεραρχίαν της αψύχου αριστοκρατίας, αλλά και αυτά που αποτελούν το ήρεμον και συμπαθητικόν προλεταριάτον. Ο, τι προτιμά η κοσμική ευπρέπεια του αυτού και ό,τι αγαπά η ιδιότροπος οικιακή οικονομία του αγρότου, ευρίσκονται όλα εις μιαν θριαμβευτικήν παράταξιν χρωμάτων και εναλλαγών. Υφάσματα, γυαλικά, παπούτσι, οικιακά σκεύη, είδη βαρέως ρουχισμού, μικροπράγματα μαγειρικής, αλλά και κομφόρ της γυναικείας προσόψεως, μπαντανίες από μαλλί τραγιού, αλλά και καραμούζες και παιχνιδάκια και διάφορα άλλα τζοβαϊρικά δια τον…. χύδην όχλον. Ολα εις πλουσίας συλλογάς και όλα ευάλωτα και από βαλάντια με πολύ ισχνόν βεληνεκές.

*

Μια επίσκεψις εις τα διαμερίσματα των υποδηματοποιείων, αρκεί δια να σχηματίσετε την πεποίθησιν, ότι εις τα παπούτσια εσημειώθη εφέτος υπερπαραγωγή. Σωστή… παπουτσογονία! Βουνά και χείμαρροι καταπληκτικοί από τον δερμάτινον αυτόν συφερτόν έχουν κατακλύσει το πλείστον μέρος των παραγκών. Και τροφοδοτούν με έναν αέναον ρυθμόν γοργότητος τας ανυποδήτους στρατειάς των Μεσσηνίων. Ασκάρι. Η δερμάτινη ζώνη σείεται από την κλαγγήν των… απαπούτσωτων ποδιών που όχι σπανιώτατα… στίλβουν από την απλυσιάν. Οπωσδήποτε εκεί ευρίσκουν άφθονον υλικόν δι’ όλα τα καλούπια και όλα τα σχήματα οι κ. κ. Χαλούλος, Γεωργούσης, Συρράκος, Ρούτσης, Τσιτομενέας, Ρούτσης, Ζαγκλακάς, Καταχανάκης, Μούγερ κλπ. δεν προφθαίνουν να εξαντλούν τας πλουσιωτάτας συλλογάς των.

*

Αλλά και εις τα διαμερίσματα της βαμβακερής και μάλλινης βιομηχανίας, εις τα άντρα των εσωρούχων και τας προθήκας των ψιλικών δεν υπάρχει ολιγωτέρα ζωτικότης. Θαρρείτε ότι ήλθεν η ώρα να… ντύσουμε τους γυμνούς και όλος αυτός ο τομεύς δονείται από την απροσπέλαστον κοσμοσυρροήν. Εδώ οι υπαίθριοι διαλαληταί δίδουν εξετάσεις δημοτικότητος. Και η εφευρετικότης των πολλές φορές ανακαλύπτει ελκυστικώτατα ευρήματα. Εις του κ. Τσιντέα επί παραδείγματι το διαμέρισμα, ο γοητευτικός Αντωνάκης, επιμένει ότι προσφέρει εις την πελατείαν του φανέλλες με τρία μανίκια, χωρίς να επεξηγεί αν ο πελάτης ή ο πωλητής είναι ο ενδεδειγμένος να… κόψει το πλεονάζον. Μεγάλη κίνησις και εις τα διαμερίσματα των κ. κ. Τζώρτζη, αδελφών Δούμα, Λιάππα, Αλεβίζουν κλπ καθώς και εις την επί της κεντρικής εισόδου Αθηναϊκήν παράγκα, με τα ελκυστικά και άφθονα προϊόντα, τα οποία ο καλόβολος ιδιοκτήτης των συνεχώς… κατεβάζει.

*

Εκεί όμως που η οχλαγωγία προκαλεί αληθινήν δόνησιν είναι ο εκτός των “μπεζεστενίων” χώρος όπου γίνεται η πανήγυρις των ζώων. Κοσμοσυρροή και ζωοσυρροή άνευ προηγουμένου. Δεν περιγράφεται η πληθώρα των πάσης φύσεως τετραπόδων, τα οποία ευρίσκονται εις μιαν αγαθήν κοινωνίαν με τους ανθρώπους. Ωρισμένως εις την κοινωνίαν αυτήν τα ζώα πλεονάζουν των ανθρώπων. Αι συναλλαγαί μεταξύ διπόδων και τετραπόδων, μολονότι ικανοποιητικαί, εν τούτοις δεν παρουσιάζουν την έντασιν που ανεμένετο. Προσφοραί γίνονται και εις ευθυνοτέρας τιμάς από τα προηγούμενα έτη, αλλ’ οι ζητούντες ούτε πολλοί είναι, ούτε δυνατοί!

Ολη αυτή η περιοχή της ζωοπανηγύρεως πλαισιούται από ένα περίγραμμα εύθυμον και ελκυστικόν. Οι επίσημοι οινοπώλαι έχουν μεταναστεύσει εκεί και άλλοι ερασιτέχναι έχουν εγκαταστήσει πρόχειρα ταβερνεία, εις τα οποία ευρίσκετε φρέσκον και εκλεκτόν μεζέ με παλαιάν αλλά γνησίαν ρετσίνα. Μολονότι δε το κρασί προσφέρεται μετά πολλής φειδούς λόγω της εφετεινής συμφοράς της παραγωγής, εν τούτοις οι θιασώται του ευλογημένου υγρού – και είναι πολλοί και τρομεροί εν Μεσσήνη – δεν δείχνουν ουδεμίαν λιποψυχίαν.

*

Τα βραδάκια η ζωή του πανηγυριού μεταφέρεται εις την κεντρικήν πλατείαν της πόλεως η οποί φωταγωγείται πλουσίως και πλημμυρίζει από κόσμον που σπουδάζει εκεί την περιπατητικήν επαφήν μέχρι βαθείας νυκτός. Τα ευπρόσωπα κέντρα των κ. κ. Αλμπάνη, Μουντούρη, Αδαμόπουλου, Τερζόπουλου, Βαλσαμάκη και Λαδά, Λέσχης, Δουρούμη, Διονυσόπουλου κτλ. Επίσης την πληθώραν των ξένων οι οποίοι τέρπονται εκεί με τα μεγάφωνα ή με τις λαϊκές ορχήστρες που αποτελούν το παντοτεινόν κουλέρ-λοκάλ της γείτονος. Το μικρόν Ζάππειον της Μεσσήνης, η “Οασις” του κ. Φασιλάκη, είναι το κέντρον της συνδυασμένης ρομαντικής και ρεαλιστικής απολαύσεως, Εκεί συγκεντρώνεται όλη η ερωτιώσα αφρόκρεμα της πόλεως η οποία αναμειγνύεται αυτον τον καιρόν με έναν διασκεδαστικόν… τζιτζιφιογκισμόν που καταπλέει από τα χωριά και εξακοντίζει το βροτολοιγόν σαιξ – αππήλ του προς πάσαν κατευθυνσιν. Είναι γεγονός ότι η νεαρά τεσσαρακοντούτης ντιζέζ της “Οάσεως”, δεν είναι ουδόλως δύσκολος εις φιλοδωρήματα. Και χαρίζει προς όλας τας κατευθύνσεις επιεικείς ματιές και ικανοποιητικά χαμόγελα, τα οποία ευτυχώς κατευνάζουν τα πυρά και προλαμβάνουν τας εκρήξεις.

Αν προσθέσετε τώρα ένα πλούσιον πρόγραμμα από πάσης φύσεως ρουλέτες και διασκεδαστικά παιχνίδια που ευρίσκονται εις την πλατείαν και το γεγονός ότι υπάρχει ευπρεπές κινηματοθέατρον το “Τιτάνια” το οποίο κάθε βράδυ σημειώνει άγριες πιέννες με τα ωραία φιλμ που προβάλλει, έχει πλήρη εικόνα της πανηγυριζούσης Μεσσήνης, η οποία αυτό τον καιρό διασκεδάζει, γλεντά και – προ παντός – εισπράττει…”

[Η φωτογραφία από το λεύκωμα των ΓΑΚ Μεσσηνίας απαθανατίζει τη λιτανεία της εικόνας τη δεκαετία του 1930-1940]