Πλατεία, Τραπεζοκαθίσματα στην κάτω πλατεία, 1930
Συνεχίζοντας την περιήγηση στην πλατεία της Μεσσήνης (Νησί), στεκόμαστε σε μια ακόμη εικόνα την οποία οφείλουμε στον Πέτρο Καλονάρο και έχει ληφθεί γύρω στα 1930 από το νότο προς το βορρά.
Στην “κάτω πλατεία” κυριαρχούν τα τραπεζοκαθίσματα, εκεί συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνικής ζωής της πόλης.
Για τα καταστήματα που υπήρχαν εκεί μας πληροφορεί ρεπορτάζ από το πανηγύρι του 1936. Η αξιοπιστία του οφείλεται στο γεγονός ότι γράφεται όπως φαίνεται από το Γιώργο Αποστολόπουλο, σπουδαίο δημοσιογράφο από την Πιλαλίστρα, ο οποίος και γνωρίζει την περιοχή: “Τα βραδάκια η ζωή μεταφέρεται εις την κεντρικήν πλατείαν της πόλεως η οποία φωταγωγείται πλουσίως και πλημμυρίζει από κόσμον που σπουδάζει εκεί την περιπατητικήν επαφήν μέχρι βραθείας νυκτός. Τα ευπρόσωπα κέντρα των κ. κ. Αλμπάνη, Μουντζούρη, Αδαμόπουλου, Τερζόπουλου, Βαλσαμάκη και Λαδά, Λέσχης, Δουρούμη, Διονυσοπούλου κλπ. δέχονται επίσης την πληθώραν των ξένων οι οποίοι τέρπονται εκεί με τα μεγάφωνα ή με τις λαϊκές ορχήστρες που αποτελούν το παντοτινόν κουλέρ λοκάλ της γείτονος”. Η σπουδή της… περιπατητικής επαφής φαίνεται και από τη φωτογραφία παρότι έχει ληφθεί πρωί (όπως φαίνεται από τους ίσκιους) και χωρίς το “τοπικό χρώμα” που περιγράφει ο Αποστολόπουλος.
Στο βάθος αριστερά διακρίνεται το κτήριο που στέγασε για πολλά χρόνια το Γυμνάσιο της πόλης. Η διαδικασία μεταφοράς του σε ιδιόκτητο οικόπεδο ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 1938 όταν όπως διαβάζουμε “η Σχολική Εφορεία του εν Μεσσήνη Γυμνασίου προκηρύσσει μειοδοτικήν δι’ ενσφραγίστων προσφορών δημοπρασίαν δια την αγοράν ενός γηπέδου εντός του σχεδίου της πόλεως Μεσσήνης ή εγγύτατα αυτού διαστάσεων 100 Χ 150 ή 80 Χ 90 μέτρων προς ίδρυσιν σχολικού γυμναστηρίου και διδακτηρίου”. Την προκήρυξη υπογράφει ο πρόεδρος της Σχολικής Εφορείας Δ. Χρόνης και ο διπλός προορισμός της προς αγορά έκτασης εξηγεί και το μέγεθος του οικοπέδου που αγοράστηκε τελικά. Το οποίο μάλιστα χρησιμοποιήθηκε σε ορισμένες περιόδους και ως ποδοσφαιρικό γήπεδο, πέρα από την καθημερινή χρήση του κατά τις ώρες της γυμναστικής καθώς διέθετε και τις βασικές υποδομές. Ο πόλεμος σταμάτησε τις διαδικασίες για την κατασκευή σχολείου και θεμελίωση έγινε μετά από 15 χρόνια, τον Οκτώβριο του 1953 όπως διαβάζουμε στο “Θάρρος”:
“Εργον ιστορικής σημασίας εθεμελιώθη προχθές εις την γείτονα Μεσσήνην: Ετέθη ο θεμέλιος λίθος Γυμνασίου δια το οποίον εκινήθησαν δραστηριότατα ο δήμος και οι φιλοπρόοδοι Νησιώται. Και είναι άξιον ιδιαιτέρας υπογραμμίσεως το γεγονός ότι δι απρώτην φοράν εις την Ελλάδα, ανεγείρεται διδακτικόν κτίριον με τον οβολόν των κηδεμόνων των παιδιών που θα στεγασθούν εις αυτό. Θα χρειασθεί βεβαίως και άλλη εξόρμησις της ερανικής επιτροπής δια την ολοκλήρωσιν του έργου και θα απαιτηθούν πολλά ακόμη δια να λειτουργήση ως κυψέλη φωτός δια τα Νησιοτόπαιδα, και δια τον λόγον τούτον, είναι αναγκαίον να έλθη αρωγόν και το κράτος, το οποίον υπεκατέστησαν εις τας έναντι της μαθητιώσης νεολαίας υποχρεώσεις του, άνθρωποι φωτισμένοι και προοδευτικοί”. Κάπως έτσι ξεκίνησε σταδιακά η κατασκευή του Γυμνασίου που ολοκληρώθηκε γύρω στα 1960.
Το μικρό ισόγειο κτήριο ακριβώς ανατολικά ήταν την περίοδο του 1930 ο τόπος στον οποίο είχε εγκατασταθεί το ορυζοεργοστάσιο της οικογένειας Γαλανάκη, πριν μετακομίσουν ο Σπύρος Γαλανάκης στο Συνοικισμό και ο Σταύρος με την Τάκη (Δημήτρη) στο γνωστό κτήριο Πετρούλια με το φουγάρο. Η πληροφορία προέρχεται από το φίλο συμπατριώτη και σπουδαίο ιστορικό Βασίλη Παναγιωτόπουλο, στο πλαίσιο της έρευνας που έχω ξεκινήσει για την ορυζοκαλλιέργεια στο Νησί.
Στη φωτογραφία διακρίνονται ακόμη κτήρια που έχουν αναφερθεί σε προηγούμενες αναρτήσεις (Εθνική Τράπεζα, κτήριο Σταυρόπουλου, δημοτικά μαγαζία) και η εξέδρα της Φιλαρμονικής.
Δεξιά η στέγη του 1ου Δημοτικού Σχολείου (αργότερα Αγροτική Τράπεζα) και βορειότερα η Εθνική Τράπεζα.
Τα δέντρα που έχουν φυτευτεί κάνουν σκιά για τους θαμώνες, ενώ στη βόρεια πλευρά έχουν διαμορφωθεί σε δενδροστοιχία.
Μια πινακίδα καταστήματος αριστερά είναι δυσανάγνωστη ενώ στην άλλη δίπλα της μπροστά από το δέντρο διακρίνεται η λέξη “FIX”…
*τοπικό χρώμα
…………………………………………..
Η πλατεία του Νησιού (Μεσσήνη) γύρω στα 1930.
Πρώτο στην κάτω πλατεία ένα διώροφο που θυμηθήκαμε, εκείνη την εποχή στέγαζε το φαρμακείο Ανδρουσινού και πιό κάτω τα καθίσματα του καφενείου Πολυδούρη («Μπάγουλη») σύμφωνα με τη μαρτυρία του σπουδαίου Νησιώτη Στέφανου Ληναίου).
Απέναντι ο πλάτανος της κάτω πλατείας, η Λέσχη που δεν διακρίνεται και το κτήριο του 1ου Δημοτικού Σχολείου νότια της Εθνικής Τράπεζας.
Ενα περίπτερο καταμεσίς της πλατείας και λιγοστοί περιπατητές…
μια εξαιρετική αποτύπωση της διαμόρφωσης της πλατείας από καρτ-ποσταλ του Πέτρου Καλονάρου.
από τον Ηλία Μπιτσάνη
Η πλατεία της ευτυχισμένης βραδινής βόλτας.. Τα αγόρια που έριχναν κλεφτές ματιές στα κορίτσια. Τα παγκάκια για τα γεροντάκια.. Το σάμαλι και το μαλλί της γριάς του Γοργόνα… Αγκαζέ, πάνω-κάτω στην πλατεία, ο Δημητριόλος με το μπουκέτο στο πέτο και ο Γκανάς που αυτοκτόνησε πάνω στον τάφο του.. Μια αγκαλιά Νησιώτες νέοι και γέροι στην πλατεία.. στους δρόμους.. στα ζαχαροπλαστεία.. Μνήμες αξέχαστες που μας συντροφεύουν σήμερα,, κλεισμένους στα σπίτια μας, μικρή ανάσα στην αναγκαστική παρέα με την τηλεόραση και τον κορονοιό…